Με το παρόν βιβλίο ολοκληρώνεται η δίτομη εργασία του Σάκη Μουμτζή για την «κόκκινη βία» κατά την χρονική περίοδο 1943-1950, που αποτελεί ένα από τα καλύτερα κείμενα ιστορικής κατανόησης της λογικής, της στρατηγικής αλλά και των εσωτερικών αντιφάσεων της Αριστεράς.
Τον Δεκέμβριο του 1945 ένα ιδιόρρυθμο περιστατικό συνέβη στις φυλακές της Λαμίας. Δέκα κρατούμενοι, στελέχη του ΚΚΕ, υπέγραψαν ένα πρωτόκολλο. Και με μια δόση χιούμορ –δεδομένων των συνθηκών– όρισαν στο πρωτόκολλα αυτό, ότι η επόμενη συνάντησή τους, τον Δεκέμβριο του 1955, θα γινόταν στα γραφεία του ΚΚΕ ή του ΕΑΜ και ότι θα τη γιόρταζαν τραγουδώντας αντάρτικα.
Γνωρίζοντας κανείς όσα είχαν προηγηθεί, θα έβγαζε αβίαστα το συμπέρασμα πως οι άνθρωποι αυτοί –που λαχταρούσαν την αποφυλάκισή τους και την ένταξή τους σε μια ομαλή πολιτική ζωή– το τελευταίο που θα επιθυμούσαν, θα ήταν η εμπλοκή τους σε μια εμφύλια διαμάχη.
Κι όμως η ιστορία τους διέψευσε. Η Ελλάδα κύλησε σε έναν Εμφύλιο πόλεμο που δεν στοίχισε μόνον σε ανθρώπινες ζωές. Άφησε πίσω του μια, χώρα που έχοντας βγει 5 περίπου χρόνια αργότερα, από κάθε άλλη ευρωπαϊκή, από τον Β΄ Παγκόσμιο πόλεμο, ήταν μια χώρα με κατεστραμμένες υποδομές και γεωργία και σημαδεμένη από ένα βαρύ τραύμα, που την ουλή του, ψαύουμε ακόμη και σήμερα.
Τι ακριβώς συνέβη, ώστε η χώρα να μην ακολουθήσει τον δρόμο των άλλων δυτικών δημοκρατιών που επούλωσαν γρήγορα τις πληγές τους και προχώρησαν στον δρόμο της εθνικής συνεργασίας και της οικονομικής ανασυγκρότησης. Και ειδικότερα: Γιατί η Ελλάδα δεν μπόρεσε να επωφεληθεί από τομικρό παράθυρο που άνοιξε στο μεσοδιάστημα από την Άνοιξη του 45 ως το Φθινόπωρο του 46, ώστε να ομαλοποιήσει την πολιτική της ζωή, και να μην οδηγηθεί στην αιματηρότερη στην ιστορία της, εμφύλια σύρραξη;
Παρουσιάζει ο Θάνος Καψάλης.
