Τίτλος πρωτότυπου: Auguste Villiers de L'Isle-Adam "L'Ève Future" (1886)
Το L’Ève future του άσκησε μια επιρροή που εκτείνεται πολύ πέρα από το άμεσο ιστορικό του πλαίσιο, λειτουργώντας ως πρότυπο για μια ολόκληρη παράδοση έργων που διερευνούν το τεχνητό ον όχι απλώς ως τεχνολογικό επίτευγμα, αλλά ως φιλοσοφικό και αισθητικό σκάνδαλο. Η συμβολή του δεν έγκειται τόσο στη «σύλληψη» του android όσο στη διατύπωση ενός διαχρονικού ερωτήματος: τι αποκαλύπτει η κατασκευή του τεχνητού για τις ανθρώπινες επιθυμίες και τις αυταπάτες;
Ήδη από τις αρχές του 20ού αιώνα, το έργο συνομιλεί έμμεσα με τον E.T.A. Hoffmann και ιδιαίτερα με το διήγημα Der Sandmann (1816), όπου η Ολυμπία, μια μηχανική κούκλα που εκλαμβάνεται ως ζωντανή γυναίκα, προοικονομεί τη Hadaly. Και στα δύο κείμενα, η έλξη προς το τεχνητό δεν πηγάζει από την τελειότητά του, αλλά από την προβολή της ανδρικής φαντασίωσης επάνω σε ένα σιωπηλό, παθητικό σώμα.
Η σκιά του L’Ève future είναι επίσης εμφανής στη Metropolis (1925) της Thea von Harbou, όπου το θηλυκό ρομπότ λειτουργεί ως όργανο εξαπάτησης και κοινωνικής αναστάτωσης. Αν και η Metropolis αντλεί περισσότερο από πολιτικές και βιομηχανικές αγωνίες, η ιδέα της τεχνητής γυναίκας ως επικίνδυνου ειδώλου παραμένει συγγενής με τον Villiers, ιδίως ως προς τη σύνδεση της τεχνολογίας με τη χειραγώγηση της επιθυμίας.
Στη μεταπολεμική λογοτεχνία επιστημονικής φαντασίας, ο Philip K. Dick επανεξετάζει συστηματικά το πρόβλημα που θέτει ο Villiers. Στο Do Androids Dream of Electric Sheep? (1968), η διάκριση ανθρώπου και android αποδεικνύεται ηθικά ασταθής, μετατοπίζοντας το ερώτημα από την τεχνητότητα στη δυνατότητα ενσυναίσθησης. Η Hadaly, όπως και τα androids του Dick, φέρει την αγωνία ενός κόσμου όπου η αυθεντικότητα δεν μπορεί πλέον να επιβεβαιωθεί.
Πιο σύγχρονες λογοτεχνικές επεξεργασίες, όπως το Never Let Me Go (2005) του Kazuo Ishiguro, μετακινούν το βάρος από τη φαντασίωση του δημιουργού στο τραύμα του δημιουργημένου. Αν και οι κλώνοι του Ishiguro δεν είναι μηχανές, μοιράζονται με τη Hadaly την ύπαρξη ως κατασκευασμένα όντα, σχεδιασμένα να υπηρετούν τις ανάγκες των άλλων, αποκαλύπτοντας την ηθική βία που υποκρύπτει κάθε τέτοια κατασκευή.
Τέλος, η επιρροή του Villiers διακρίνεται και σε έργα που πραγματεύονται την τεχνητή συνείδηση χωρίς σώμα, όπως το Her του Spike Jonze (σεναριακά συγγενές με λογοτεχνικές αναζητήσεις του 21ου αιώνα). Εδώ, όπως και στο L’Ève future, το τεχνητό υποκείμενο λειτουργεί ως καταλύτης που εκθέτει τα όρια της ανθρώπινης επιθυμίας και την αδυναμία της να συμβιβαστεί με την ετερότητα.
Συνολικά, το L’Ève future δεν επιδρά ως απλή αφηγηματική πηγή, αλλά ως εννοιολογικό αρχέτυπο: θεμελιώνει μια παράδοση όπου το τεχνητό ον δεν απαντά στο ερώτημα «τι είναι ο άνθρωπος», αλλά το καθιστά αναπόφευκτο.
Το έργο υπάρχει ελευθέρα διαθέσιμο εδώ:
https://www.gutenberg.org/ebooks/26681
Εικόνα το εξώφυλλο της πρώτης έκδοσης.
Μετάφραση και ανάγνωση Γρηγόριος Καλογιάννης
Η ηχογράφηση δεν έχει κερδοσκοπικό χαρακτήρα. Επιτρέπεται η αναπαραγωγή, αναδημοσίευση και ενσωμάτωση, με όρους Creative Commons BY-NC (αναφορά σε δημιουργούς - μη εμπορική χρήση).
