Listen

Description

🚀 1783 წელს ინგლისელმა სასულიერო პირმა „ბნელი ვარსკვლავი“ იწინასწარმეტყველა, 2019 წელს კი შავი ხვრელი გადაიღეს. ორი საათი შავ ხვრელებზე — ადამიანთან, რომელიც მათ იკვლევს.

ჯუკა ესაუბრება ილიაუნის პროფესორს, ასტროფიზიკოს ანდრია როგავას — შავი ხვრელის პირველი ფოტოს გამოქვეყნებიდან ორ კვირაში. ჯონ მიჩელის „ბნელი ვარსკვლავიდან“ და შვარცშილდის ომის დროს ნაპოვნი ამონახსნიდან თეთრ ჯუჯებამდე, ნეიტრონულ ვარსკვლავებამდე და პულსარებამდე; კერის მბრუნავი შავი ხვრელი, სადაც თავად სივრცე ბრუნავს, ერგოსფერო და პენროუზის პროცესი — როგორ შეიძლება შავ ხვრელს ენერგია „წაართვა“.

ასევე: ცივი ომის დროს რენტგენულ აფეთქებებს მოწინააღმდეგის რეაქტორები ეგონათ; სწრაფი რადიოაფეთქებები; თეთრი ხვრელები; ოქრო, რომელიც ზეახალ ვარსკვლავში დაიბადა; და საუბარი მეცნიერებაზე, როგორც კულტურის ნაწილზე — ფარადეის „სანთლის ისტორია“, მათემატიკა სკოლაში და რატომ არ არის მეცნიერება ფუფუნება.

⏳ ჩანაწერი 2019 წლისაა. 2020 წელს როჯერ პენროუზმა, რომლის ნაშრომებსაც ეპიზოდი დიდ დროს უთმობს, შავი ხვრელების თეორიისთვის ფიზიკის ნობელის პრემია მიიღო.

🎙 წამყვანი: ჯუკა (პროფ. ჯუანშერ ჯეჯელავა) · სტუმარი: პროფ. ანდრია როგავა

📝 ეპიზოდის ბლოგი: https://georgianscience.blogspot.com/2019/05/14.html

⏱ ეპიზოდის სარჩევი
00:00:00 სტუმარი: პროფესორი ანდრია როგავა
00:02:05 ჯონ მიჩელი და „ბნელი ვარსკვლავი“ (1783)
00:06:10 ლაპლასი და მეორე კოსმოსური სიჩქარე
00:08:30 შვარცშილდი: ამონახსნი ომის ჰოსპიტალში
00:11:59 რატომ ანათებენ ვარსკვლავები: თერმობირთვული სინთეზი
00:14:54 როგორ კვდება ვარსკვლავი: გრავიტაციული კოლაფსი
00:16:04 თეთრი ჯუჯა: მზე დედამიწის ზომამდე
00:18:24 რა არ ვიცით: ზემკვრივი მატერია, ბრუნვა, მაგნიტური ველები
00:22:24 ჩამქრალი თეთრი ჯუჯები და ბნელი მატერია
00:25:19 ნეიტრონული ვარსკვლავი — მანჰეტენის ზომის
00:27:04 პულსარები: კოსმოსური შუქურები
00:28:14 რენტგენული ასტრონომია და თანამგზავრი „უჰურუ“
00:31:09 რენტგენული პულსარები და აკრეციული დისკები
00:40:26 რენტგენული ბარსტერები — ცივი ომის „საიდუმლო რეაქტორები“
00:42:45 სწრაფი რადიოაფეთქებები (FRB)
00:45:05 შავი ხვრელი: როცა კოლაფსს ვერაფერი აჩერებს
00:48:00 კვაზარები და ჯეტები
00:49:45 M87: რა გადაიღეს სინამდვილეში
00:51:03 საიდან მოდის სახელი „შავი ხვრელი“
00:52:26 დამუხტული შავი ხვრელი: რაისნერ-ნორდსტრემი
00:56:54 კერის მეტრიკა: მბრუნავი შავი ხვრელი
00:59:43 სივრცე, რომელიც ბრუნავს
01:03:48 მოვლენათა ჰორიზონტი და ერგოსფერო
01:08:28 პენროუზის პროცესი: ენერგია შავი ხვრელიდან
01:13:43 სოხუმის კონფერენცია და შავი ხვრელების კანდიდატები
01:16:38 თეთრი ხვრელები
01:19:33 როგორ ვპოულობთ შავ ხვრელს: რკინის ხაზი
01:22:28 შექმნის კოლაიდერი შავ ხვრელს?
01:24:13 შუალედური მასის შავი ხვრელები და გალაქტიკის ცენტრი
01:28:53 ზეახალი ვარსკვლავები და ოქრო ჩვენს ბეჭედში
01:30:38 მეცნიერება, როგორც კულტურა
01:33:33 ფარადეის „სანთლის ისტორია“
01:36:28 „სმარტფონები ჭკვიანია, ხალხი — სულელი“
01:41:43 რატომ არ უნდა გავამარტივოთ მათემატიკა სკოლაში
01:46:23 ნაპოლეონი, ლაპლასი და „ამ ჰიპოთეზას არ ვსაჭიროებ“
01:49:18 ასტრონომია სკოლაში და მასწავლებლის მოტივაცია
01:53:58 როგორი სამეცნიერო-პოპულარული წიგნები გვჭირდება
01:56:53 უნივერსიტეტებს შორის კრედიტები და თანამშრომლობა
01:59:48 დამშვიდობება

📚 ეპიზოდში ნახსენები
ჩვენი პოდკასტის მე-14 ეპიზოდი,

პროფესორი ანდრია როგავა საუბრობს შავ ხვრელებზე, და მათ წარმოშობაზე, და აღმოჩენის ისტორიაზე.

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
🌌 მეცნიერება ყველასათვის — „რა ადგილი უკავია კაცობრიობას უსასრულო და მარადიულ სამყაროში?“

💛 მხარი დაუჭირეთ პროექტს
Patreon: https://www.patreon.com/ScienceForEveryone
PayPal: jukarnarius@yahoo.com
BasisBank: GE24BS0000000025545942
TBC: GE64TB7346445061600003
Bank of Georgia: GE93BG0000000161624319
🙏 დიდი მადლობა ყველა მხარდამჭერს — თქვენ გარეშე პოდკასტი არ იარსებებდა.

🎧 YouTube: https://www.youtube.com/@mecniereba
SoundCloud: https://soundcloud.com/science_for_everyone
ბლოგი: https://georgianscience.blogspot.com/