Listen

Description

🚀 თეორია ბნელ ენერგიას 10¹²⁰-ჯერ უფრო დიდს იწინასწარმეტყველებს, ვიდრე ვზომავთ. ეს ფიზიკის ისტორიაში ყველაზე უარესი პროგნოზია — და ამ პრობლემაზე ქართველი კოსმოლოგი მუშაობს.

ჯუკა საუბრობს თავის კურსელთან, დავით ფირცხალავასთან (ნიუ-იორკის უნივერსიტეტი): რას სწავლობს კოსმოლოგია, როგორ იქცა იგი სპეკულაციიდან ზუსტ მეცნიერებად, რას გვეუბნება რელიქტური გამოსხივება (CMB) და რატომ სჭირდება სამყაროს ინფლაცია. ბნელი მატერია და ბნელი ენერგია, კოსმოლოგიური მუდმივის პრობლემა და „ბუნებრიობა“ (naturalness), მოდიფიცირებული გრავიტაცია და ქართველი ფიზიკოსების — დვალის და გაბადაძის — წვლილი (DGP, dRGT), ანთროპული პრინციპი და კაზიმირის ეფექტი.

ასევე: მტრედები, რომლებსაც ნობელის პრემიის ღირსი სიგნალი „დააბრალეს“, მეზობელი, რომელიც კაზინოში ვალებს ზუსტად იგებს, და რატომ ღირს ფიზიკის სწავლა მაშინაც, თუ მეცნიერი არ გახდები — მონაცემების მეცნიერება და მანქანური სწავლება.

🎙 წამყვანი: ჯუკა (პროფ. ჯუანშერ ჯეჯელავა) · სტუმარი: დავით ფირცხალავა

📝 ეპიზოდის ბლოგი: https://georgianscience.blogspot.com/2019/07/17.html

⏱ ეპიზოდის სარჩევი
00:00:00 რა არის ვაკუუმის ენერგია
00:02:43 მისალმება: სტუმარი დავით ფირცხალავა
00:03:50 რას სწავლობს კოსმოლოგია
00:04:56 სამყაროს ჰორიზონტი: რამდენად შორს ვხედავთ
00:06:33 სპეკულაციიდან ზუსტ მეცნიერებამდე
00:07:37 რელიქტური გამოსხივება (CMB)
00:08:44 სამყაროს მოკლე ისტორია: ცხელი, მკვრივი, ფართოვდება
00:11:32 სამი კელვინი და 10⁻⁵ სიზუსტე
00:13:45 ჰორიზონტის პრობლემა: 10 000 „დამოუკიდებელი სამყარო“
00:17:39 ინფლაცია: სამყარო ბევრად ძველია, ვიდრე გვეგონა
00:20:54 რამ გამოიწვია ინფლაცია
00:23:07 გალაქტიკების რუკები და დიდი მასშტაბის სტრუქტურა
00:24:47 პენზიასი, ვილსონი და მტრედები ანტენაში
00:26:28 სამყარო დღესაც აჩქარებით ფართოვდება
00:28:44 ბნელი ენერგია და უარყოფითი წნევა
00:29:16 ბნელი მატერია: გალაქტიკა ხუთჯერ მძიმეა
00:35:17 ვაკუუმის ფლუქტუაციები და ჰაიზენბერგი
00:39:06 კვანტური გრავიტაცია და სიმების თეორია
00:42:40 10¹²⁰: ფიზიკის ყველაზე უარესი პროგნოზი
00:43:45 ბუნებრიობის პრობლემა: მეზობელი და კაზინო
00:45:21 ფანქარი, რომელიც წვერზე დგას
00:46:25 იგივე პრობლემა ჰიგსის ბოზონთან
00:48:40 რატომ ვერ შველის ბნელი მატერია
00:50:45 სიმეტრია, რომელიც არ ვიცით
00:51:20 ლარი აბოტის იდეა (1985) და მისი ორი პრობლემა
00:56:13 ცარიელი სამყაროს პრობლემა
00:57:46 ნულოვანი ენერგიის პირობის დარღვევა
01:01:03 თანაავტორები: კრემინელი, ტრინკერინი, ხმელნიცკი, ალბერტე
01:02:05 „ძალიან დიდი, ძალიან ძველი და ბრძენი“ სამყარო
01:04:21 მოდიფიცირებული გრავიტაცია
01:05:29 ქართველები ლიდერებად: DGP — დვალი, გაბადაძე, პორატი
01:07:39 დეგრავიტაცია
01:08:46 მასიური გრავიტონი და dRGT
01:13:08 მეცნიერება დღეს: ინჟინერია თუ სპეკულაცია
01:14:48 რას ურჩევდა ახალგაზრდა ფიზიკოსს
01:16:25 ფიზიკა, მონაცემების მეცნიერება და მანქანური სწავლება
01:21:15 სიმონსის ობსერვატორია
01:22:22 ანთროპული პრინციპი: 10¹²⁰ სამყარო
01:26:12 ნულოვანი ენერგიის პირობა და კაზიმირის ეფექტი
01:29:57 დამშვიდობება

📚 ეპიზოდში ნახსენები
დავით ფირცხალავა,
ახალგაზრდა, უაღრესად წარმატებული, ქართველი მეცნიერი.
უმეტეს წილად მუშაობს კოსმოლოგიის დარგში.
დღეისათვის აქვს 30 სტატია, და 2500 ციტირება.

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
🌌 მეცნიერება ყველასათვის — „რა ადგილი უკავია კაცობრიობას უსასრულო და მარადიულ სამყაროში?“

💛 მხარი დაუჭირეთ პროექტს
Patreon: https://www.patreon.com/ScienceForEveryone
PayPal: jukarnarius@yahoo.com
BasisBank: GE24BS0000000025545942
TBC: GE64TB7346445061600003
Bank of Georgia: GE93BG0000000161624319
🙏 დიდი მადლობა ყველა მხარდამჭერს — თქვენ გარეშე პოდკასტი არ იარსებებდა.

🎧 YouTube: https://www.youtube.com/@mecniereba
SoundCloud: https://soundcloud.com/science_for_everyone
ბლოგი: https://georgianscience.blogspot.com/