Composer: Ali Balighi
Santor: Pubeh Zare'i
«زایش تراژدی برای سنتور و فیکس مدیا» نام قطعهی از من که در شور سل و بر اساس موسیقی محلی «دستون تالشی» با صدای محمود به (لدوبه) نوشته شده است. البته آواز اصلی که در ابتدای قطعه میشنویم در شور سل بمل هست که برای کوک راحتتر برای نوازنده سنتور آن را به شور سل انتقال دادم. این قطعه اولین بار توسط خانم لادن شیخی در سومین فستیوال موسیقی معاصر تهران و بعد از آن توسط خانم پونه زارعی در شهر گنت (بلژیک) اجرا شده است. نام این قطعه هم از کتاب اول فردریش نیچه میآید. نیچه در این اثر، مخالفِ نفیِ بوداییِ شوپنهاور از اراده است. او استدلال میکند که زندگی ارزش زندگی کردن با وجودِ سختیهای بسیارش را دارد. نیچه جهان زیست را جهانی هراسآور و وحشتزا میبیند، اما برخلاف شوپنهاور که در نهایت تسلیمشدگی را واکنش انسان در برابر چنین هجومی تشخیص میدهد، نیچه با پی افکندن نیروی اراده و در واقع تسلیمناشدگی فلسفهای دیگر در قبال این جهانِ تراژیک ترسیم میکند: «رازی در جهان هست که زندگی را هراسآور و تراژیک میسازد»؛ اما «به یاری هنر می توان از این هراس و سویۀ تراژیک زندگی عبور کرد.» سنت فلسفی آلمانی از آنجایی که همواره به جامعۀ یونان باستان همچون تجلی جامعهای آرمانی و انسانی و آزاد مینگرد، نیچه نیز در بیان نمونهای عالی و حقیقی از کار هنری به دوران یونان و نیروهای آفرینندۀ آنها نظر دارد. نیچه معتقد است که «یونانیان به خوبی از راز آن دنیای پنهان باخبر بودند. بزرگی و عظمت روحشان در آن بود که تسلیم آن جهان نمیشدند، بلکه با آن میجنگیدند و همین برای آنان به معنای آری گفتن به جهان بود.» نمود این به مبارزهطلبی، جسارت و قدرت، دیونیسوس است. خدایی که اوج حرکت است و دشمن خمودگی، تسلیم و تحقیر: خدای رقص. «دیونیزوس بیپایان است: میرقصد، چون رقصی بیپایان، جسم را در فضا نمایان میکند. مکان را ردّ میکند و او ذات موسیقی است.» حالت موسیقایی، حالتی قالبی است که بر جان هنرمند در هنگامِ آفرینش هنری سایه میافکند. هنرمند با روحی دیونیسوسی، جرأت نه گفتن به شرایط موجود و امّا آری گفتن برای جنگ با زندگی خشن را دارد. در اینجاست که میتوان هنرمند را معادلی برای جانِ آزاده دانست.
از خانم پونه زارعی برای ضبط جدید این قطعه و همچنین دکتر سینا یوسفی برای تهیه کردن تمام امکانات سپاسگزارم و همچنین قدردان استاد بزرگوار جناب آقای محمدرضا درویشی با تهیهی گنجینههای بیپایان موسیقیهای محلی هستم. قطعهی «دستون تالشی» را در آلبوم «موسیقی حماسی ایران شماره ۱۹ موسیقی مازندران، گیلان، تالش » گردآوری: محمدرضا درویشی میتوانید بشنوید.
