İdari yargılama hukukunda iki dava çeşidi bulunur. Bunlardan biri idari işlemlerin hukuk dünyasından silinmesi talebiyle açılan iptal davaları, diğeri de idari eylem, işlem veya sözleşmelerden kaynaklanan zararların tazmini talebiyle açılan tam yargı davalarıdır.
İdari davalarda karar verilebilmesi için ilk incelemede bakılan en önemli şart davanın süresinde açılıp açılmadığıdır. İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 15.1.c maddesi gereğince, ilk incelemede süresinde açılmadığı anlaşılan davalar reddedilir.
Anayasanın 125.3 maddesine göre, idarî işlemlere karşı açılacak davalarda süre, yazılı bildirim tarihinden başlar.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü 7. maddesinde; iptal davalarında açma süresi, özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde Danıştayda ve idare mahkemelerinde altmış ve vergi mahkemelerinde otuz gün olarak belirlenmiştir.
Tam yargı davalarındaki süre ise,
İptali istenen işleme karşı hem iptal ve hem tam yargı davasının birlikte açılması halinde işlemin yazılı bildirim tarihinden itibaren 60 gün içerisinde,
Eğer idari işleme karşı öncelikle bir iptal davası açılmışsa, bu davaya ilişkin kararın ya da kanun yollarına başvurulmuşsa (istinaf ya da temyiz) bu kararın, ilgiliye tebliği tarihinden itibaren 60 gün içinde,
İdari eylemden dolayı hakları ihlal edilmiş olanların, idari eylemin meydana gelmesinden itibaren bir yıl içerisinde zararlarının tazminini idareden istemeleri üzerine, idarenin istemi reddi halinde, red işleminin kendilerine tebliğinden itibaren 60 gün içerisinde dava açılabilir.
Bu kapsamda, İdari Yargılama Usulünde süreler yönünden özellik oluşturan 10. ve 11. maddelerini açıklamak gerekir:
İdari Yargılama Usulü Kanununun 10. maddesine göre; kişiler haklarında herhangi bir idari işlem bulunmuyor iken, işlem yapılması için idari makamlara başvurabilirler; (örneğin, kamu görevlisinin kademe ve derecesinin eksik hesaplandığı, düzeltilmesi isteği ya da geriye dönük özlük haklarının talebi gibi) İdare, bu talepleri aldıktan sonra 60 günlük süre içerisinde cevap vermek zorundadır. İdare, 60 günlük süre içerisinde cevap vermezse, bu talebi zımnen başka bir deyişle, hiçbir şey söylemeksizin (herhangi bir işlem tesis etmeksizin) üstü kapalı olarak reddetmiş sayılır. İdarenin cevap vermeyerek reddetmiş sayıldığı 60 günlük sürenin bitiminden itibaren başlayan, 60 gün içerisinde, red işleminin iptali için idare yargıda dava açmak mümkündür.
