අභිධර්මයේ මූලික සිද්ධාන්ත › 021 රූපාවචර සිත් සහ ධ්යානාංග පිළිබඳ විග්රහයක්
අභිධර්මයේ මූලික සිද්ධාන්ත පාඩම් මාලාව යටතේ රූපාවචර සිත් 15 සහ ධ්යානාංග පිළිබඳව මෙහිදී සාකච්ඡා කෙරේ. සිතේ ප්රධාන බෙදීම් වන කාමාවචර, රූපාවචර, අරූපාවචර සහ ලෝකෝත්තර සිත් පිළිබඳව මූලික හැඳින්වීමක් සිදුකරන අතර, භාවනාව මගින් සිත මහග්ගත තත්ත්වයට පත් කරගන්නා ආකාරය විස්තර කෙරේ.
- රූපාවචර කුසල්, විපාක සහ ක්රියා සිත් පිළිබඳ විග්රහය.
- ධ්යාන මට්ටම් කරා සිත යොමු කිරීමේදී උපකාරී වන විතක්ක, විචාර, ප්රීති, සුඛ සහ ඒකාග්රතා යන ධ්යානාංග පහේ කාර්යභාරය.
- ධ්යානාංග මගින් කාමච්ඡන්ද, ව්යාපාද, ථීනමිද්ධ, උද්ධච්ච කුක්කුච්ච සහ විචිකිච්ඡා යන පංච නීවරණ යටපත් කරන ආකාරය.
- ප්රථම ධ්යානයේ සිට පංචම ධ්යානය දක්වා ධ්යානාංග අත්හරිමින් සිත සියුම් කරගන්නා ක්රියාවලිය.
- ලෞකික ධ්යාන සහ ලෝකෝත්තර විදර්ශනා ඥානය අතර පවතින වෙනස.
මීට අමතරව, ධ්යාන අංගයන්හි ස්වභාවය සහ භාවනාවේදී ඇතිවන මානසික ගැටලු නිරාකරණය කරගන්නා ආකාරය පිළිබඳව ප්රශ්නෝත්තර මගින් පැහැදිලි කිරීම් සිදුකරයි.
📌 දේශනාවේ ප්රධාන මාතෘකා:(00:00:00) ආරම්භය(00:00:20) නමස්කාරය සහ හැඳින්වීම(00:01:01) සිතේ ප්රභේද සහ රූපාවචර සිත් - කාමාවචර, රූපාවචර, අරූපාවචර සහ ලෝකෝත්තර වශයෙන් සිතේ ප්රධාන බෙදීම් සහ රූපාවචර සිත් 15 පිළිබඳ මූලික හැඳින්වීමක් සිදුකරයි.
(00:03:52) මහග්ගත සිත් සහ සමාධි භාවනාව - සාමාන්ය සිත භාවනාව මගින් උසස් මහග්ගත තත්ත්වයකට පත් කරගන්නා ආකාරය සහ සමාධි භාවනාවේ වැදගත්කම පැහැදිලි කරයි.
(00:06:40) රූපාවචර සහ අරූපාවචර මට්ටම් - කාමය ඉක්මවා රූපාවචර මට්ටමටත්, රූපය ඉක්මවා අරූපාවචර මට්ටමටත් සිත දියුණු කරන ආකාරය පිළිබඳ විග්රහය.
(00:08:53) මහග්ගත භාවයේ ස්වභාවය සහ අභිඥා - මහග්ගත සිතක පවතින ශක්තිය සහ එමගින් අභිඥා උපදවා ගත හැකි ආකාරය පිළිබඳව සාකච්ඡා කරයි.
(00:09:55) ලෝකෝත්තර සහ විදර්ශනා ඥානය - මහග්ගත සමාධිය සහ ලෝකෝත්තර විදර්ශනා ඥානය අතර පවතින වෙනස සහ පරමාර්ථ සත්යය අවබෝධ කරගැනීම පිළිබඳ පැහැදිලි කිරීම.
(00:20:11) රූපාවචර සිත් 15 පිළිබඳ විග්රහය - රූපාවචර කුසල් සිත් 5, විපාක සිත් 5 සහ ක්රියා සිත් 5 පිළිබඳව අභිධර්ම ග්රන්ථ ඇසුරින් විස්තර කරයි.
(00:21:51) ධ්යාන සිත්වල ශක්තිය සහ ඒකාග්රතාවය - ධ්යාන සිත්වල පවතින අරමුණෙහි තදින් බැඳී පවතින ස්වභාවය සහ ඒකාග්රතාවයේ වැදගත්කම පැහැදිලි කරයි.
(00:22:50) ධ්යානාංග පහ පිළිබඳ හැඳින්වීම - විතක්ක, විචාර, ප්රීති, සුඛ සහ ඒකාග්රතා යන ධ්යානාංග පහ පිළිබඳ මූලික විස්තරය.
(00:26:05) විතක්කය: අරමුණට සිත පැමිණවීම - විතක්කය මගින් සිත අරමුණෙහි පිහිටුවන ආකාරය සහ එය ථීනමිද්ධය යටපත් කිරීමට උපකාරී වන ආකාරය විස්තර කරයි.
(00:30:22) විචාරය: අරමුණෙහි සිත හැසිරවීම - විචාරය මගින් අරමුණ පිරිමැදීම සහ එය විචිකිච්ඡාව දුරු කිරීමට දායක වන ආකාරය පැහැදිලි කරයි.
(00:31:23) ප්රීතිය සහ සුඛය - භාවනාවේදී ඇතිවන ප්රීතිය සහ සුඛය මගින් සිත ප්රබෝධමත් වන ආකාරය සහ ව්යාපාදය හා උද්ධච්ච කුක්කුච්චය යටපත් වන ආකාරය සාකච්ඡා කරයි.
(00:54:36) ප්රථම ධ්යානයේ සිට පංචම ධ්යානය දක්වා සංක්රමණය - ධ්යාන මට්ටම් ඉහළ යන විට ධ්යානාංග අත්හරිමින් සිත වඩාත් ශාන්ත තත්ත්වයකට පත් කරගන්නා ආකාරය පැහැදිලි කරයි.
(01:10:20) Q&A: ප්රීතිය සහ සුඛය උපාදානයක් ලෙස සැලකිය හැකිද? - ධ්යාන මට්ටම්වලදී ඇතිවන ප්රීතිය සහ සුඛය අකුසල සහගත උපාදානයක් නොවන බවත්, එය කුසලයේ සාර්ථකත්වය නිසා ඇතිවන තත්ත්වයක් බවත් පැහැදිලි කරයි.
(01:11:28) Q&A: ධ්යාන මට්ටම්වලදී ධ්යානාංග අත්හැරීම සිදුවන්නේ කෙසේද? - ධ්යාන මට්ටම් ඉහළ යන විට වඩාත් ශාන්ත තත්ත්වයන් අපේක්ෂාවෙන් රළු ධ්යානාංග අත්හරින ආකාරය පිළිබඳ පැහැදිලි කිරීම.
(01:22:03) Q&A: ධ්යානාංග මගින් නීවරණ යටපත් කිරීම - ධ්යානාංග පහ මගින් පංච නීවරණ යටපත් කරමින් සිත සමාධිමත් වන ආකාරය පිළිබඳ සමස්ත විග්රහය.
(01:43:56) Q&A: විභාග ආතතිය සහ විසිරුණු සිත පාලනය කරගන්නේ කෙසේද? - විභාග ආතතිය සහ මානසික පීඩනය පවතින අවස්ථාවලදී ධර්ම ශ්රවණය සහ ආනාපානසති භාවනාව මගින් සිත එකඟ කරගන්නා ආකාරය පිළිබඳ උපදෙස් ලබා දෙයි.
(01:56:44) පුණ්යානුමෝදනාව - ධර්ම දේශනාව සඳහා දායකත්වය දැක්වූ පිරිසට පින් අනුමෝදන් කිරීම.
පූජ්ය වටගොඩ මග්ගවිහාරී ස්වාමීන් වහන්සේ (Ven. Watagoda Maggavihari Thero) විසින් නිර්මල සද්ධර්මය ඇසුරෙන් පවත්වන ලද මෙම දේශනාව (Sinhala Dhamma Deshana) වීඩියෝවක් ලෙස නැරඹීමට කැමති නම්, පහත ඇති YouTube සබැඳිය (Link) වෙත පිවිසෙන්න.
අභිධර්මයේ මූලික සිද්ධාන්ත | 21 වැනි දේශනාව | පූජ්ය වටගොඩ මග්ගවිහාරී ස්වාමින් වහන්සේ
