අධිචිත්ත සික්ඛා › 026 චතුර්ථ ධ්යානය සහ ධ්යාන පංචක නය පිළිබඳ විග්රහය
මෙම දේශනය මගින් චතුර්ථ ධ්යානය සහ ධ්යාන පංචක නය ක්රමය පිළිබඳව ගැඹුරු විග්රහයක් සිදු කෙරේ. මෙහිදී සාකච්ඡා වන ප්රධාන කරුණු පහත පරිදි වේ:
- චතුර්ථ ධ්යානයට අදාළ 'අදුක්ඛමසුඛං' සහ 'උපෙක්ඛා සති පාරිසුද්ධිං' යන පාඨයන්හි අර්ථ විග්රහය.
- ප්රථම, ද්විතීයික සහ තෘතීයික ධ්යානවලදී තත්රමජ්ඣත්තතා උපේක්ෂාව පාරිශුද්ධ නොවීමට බලපාන හේතු සාධක.
- චන්ද්රලේඛාව සහ සූර්යාලෝකය උපමාව ඇසුරින් ධ්යාන අංගයන්හි ස්වභාවය පැහැදිලි කිරීම.
- චතුර්ථ ධ්යානය සතු ඒකංග විප්පහීන, ද්වංග සමන්නාගත ආදී ලක්ෂණ හතර පිළිබඳ විස්තරය.
- අභිධර්මයේ දැක්වෙන ධ්යාන පංචක නය ක්රමය සහ සූත්ර පිටකයේ දැක්වෙන ධ්යාන චතුක්ක නය ක්රමය අතර පවතින වෙනස.
- යෝගාවචරයන්ගේ පුද්ගල විවිධත්වය අනුව ධ්යාන ක්රම දෙකක් දේශනා කිරීමට හේතු වූ කරුණු.
- භාවනා ප්රායෝගිකව සිදු කිරීමේදී මතුවන ගැටලු සඳහා ලබාදුන් පිළිතුරු.
📌 දේශනාවේ ප්රධාන මාතෘකා:(00:00:00) ආරම්භය සහ නමස්කාරය(00:02:07) අදුක්ඛමසුඛං පදය විග්රහ කිරීම - චතුර්ථ ධ්යානයේදී වේදනා හතරක් ප්රහීණ වී උපේක්ෂා වේදනාව පමණක් ඉතිරි වීම පිළිබඳව මෙහිදී විස්තර කෙරේ.
(00:03:49) උපෙක්ඛා සති පාරිසුද්ධිං පදය විග්රහ කිරීම - තත්රමජ්ඣත්තතා උපේක්ෂාව මගින් සතිය පාරිශුද්ධත්වයට පත්වන ආකාරය සහ චතුර්ථ ධ්යානයේදී එය සිදුවන ආකාරය පැහැදිලි කෙරේ.
(00:08:29) අනෙක් ධ්යානවල උපේක්ෂාව පාරිශුද්ධ නොවීමට හේතු - ප්රථම, ද්විතීයික සහ තෘතීයික ධ්යානවලදී විතර්ක, විචාර සහ ප්රීතිය වැනි අංග නිසා උපේක්ෂාව යටපත් වන ආකාරය සාකච්ඡා කෙරේ.
(00:12:20) චන්ද්රලේඛාව සහ සූර්යාලෝකය උපමාව - සූර්යාලෝකය නිසා දහවල් කාලයේ චන්ද්රලේඛාව නොපෙනෙන්නා සේ, විතර්ක විචාරාදී අංග නිසා උපේක්ෂාව ප්රකට නොවන බව උපමාවකින් දක්වයි.
(00:16:50) චතුර්ථ ධ්යානයේ ලක්ෂණ හතර - ඒකංග විප්පහීන, ද්වංග සමන්නාගත, තිවිධ කල්යාණ සහ දස ලක්ඛණ සම්පන්න යන චතුර්ථ ධ්යානයේ ලක්ෂණ හතර විස්තර කෙරේ.
(00:22:35) ධ්යාන පංචක නය ක්රමය - විතර්ක සහ විචාර වෙන වෙනම ප්රහීණ කරන යෝගාවචරයන් සඳහා පවතින ධ්යාන පහේ ක්රමය පිළිබඳව මෙහිදී පැහැදිලි කෙරේ.
(00:31:10) ධ්යාන ක්රම දෙකක් දේශනා කිරීමට හේතු - පුද්ගලයන්ගේ අධ්යාශය සහ ඥාන මට්ටම් අනුව බුදුරජාණන් වහන්සේ ධ්යාන ක්රම දෙකක් දේශනා කළ ආකාරය විස්තර කෙරේ.
(00:49:45) Q&A: වෙනත් භාවනාවක් කරන විට සිත නිරන්තරයෙන් ආනාපානසතියට යොමු වීම පිළිබඳ ගැටලුව - පුරුදු කළ භාවනාවකට සිත නිතර ඇදී යාම ස්වභාවික බවත්, අවශ්ය භාවනාවට සිත බලහත්කාරයෙන් හෝ යොමු කළ යුතු බවත් පැහැදිලි කෙරේ.
(00:52:35) Q&A: නාමරූප පරිච්ඡේද ඥානය සහ සමථ භාවනාව අතර ප්රමුඛතාවය - තමන් සිටින මට්ටම අනුව සමථය හෝ විදර්ශනාව තෝරාගත යුතු ආකාරය සහ එහි ප්රමුඛතාවය පිළිබඳව උපදෙස් ලබා දෙයි.
(00:54:35) Q&A: විපස්සනා ධ්යාන සහ සමථ ධ්යාන අතර වෙනස - ලක්ඛණූපනිජ්ඣාන (විපස්සනා) සහ ආරම්මණූපනිජ්ඣාන (සමථ) යන ධ්යාන වර්ග දෙක අතර පවතින වෙනස විස්තර කෙරේ.
(01:08:32) Q&A: පටිභාග නිමිත්ත කුඩා කර ගැනීමේදී ඇතිවන අපහසුතා - පටිභාග නිමිත්ත කුඩා කිරීමේදී නීවරණ ඉපදීම සහ කෘත්ය බහුල වීම නිසා ඇතිවන බාධා පිළිබඳව සාකච්ඡා කෙරේ.
(01:13:25) Q&A: කසිණ කිහිපයක් එකවර වැඩීමේ හැකියාව - එක් කසිණයක් ප්රගුණ කළ අයෙකුට අනෙක් කසිණ පහසුවෙන් මෙනෙහි කළ හැකි ආකාරය සහ එහි ක්රමවේදය පැහැදිලි කෙරේ.
(01:19:01) Q&A: පිරිනිවන් පෑ බුදුරජාණන් වහන්සේ උදෙසා බුද්ධ පූජාව පැවැත්වීමේ වැදගත්කම - දානය යනු තමන් සතු දෙයක් පරිත්යාග කිරීම බවත්, බුදුරජාණන් වහන්සේ උදෙසා සිදුකරන පූජාව මහත්ඵල වන ආකාරයත් දක්වයි.
(01:43:46) පුණ්යානුමෝදනාව - දේශනය අවසානයේ දායක පිරිසට සහ සහභාගී වූ සැමට පින් අනුමෝදන් කිරීම සිදු කෙරේ.
පූජ්ය වටගොඩ මග්ගවිහාරී ස්වාමීන් වහන්සේ (Ven. Watagoda Maggavihari Thero) විසින් නිර්මල සද්ධර්මය ඇසුරෙන් පවත්වන ලද මෙම දේශනාව (Sinhala Dhamma Deshana) වීඩියෝවක් ලෙස නැරඹීමට කැමති නම්, පහත ඇති YouTube සබැඳිය (Link) වෙත පිවිසෙන්න.
අධිචිත්ත සික්ඛා | 26 දේශනාව | ශාස්ත්රපති පූජ්ය වටගොඩ මග්ගවිහාරී ස්වාමින්වහන්සේ
