ථේරවාද බුදුදහමේ සිද්ධාන්ත › නාම කාණ්ඩය › නාම ධර්ම › 084 මෝහයේ මූල ස්වභාවය සහ එහි ක්රියාකාරිත්වය
මෙම දේශනය මගින් මෝහයේ මූල ස්වභාවයන් සහ එය අකුසලයන් කෙරෙහි බලපාන ආකාරය පිළිබඳව ගැඹුරු විග්රහයක් සිදු කරයි. මෙහිදී ප්රධාන වශයෙන් කරුණු තුනක් යටතේ මෝහය සාකච්ඡා කෙරේ:
- විඤ්ඤාණ මූල ස්වභාවය: මෝහය අරමුණ තදින් ග්රහණය කරගනිමින් අනෙකුත් අකුසල චෛතසිකයන්ට අරමුණෙහි පිහිටීමට උපකාර වන ආකාරය.
- වට්ට මූල ස්වභාවය: සංසාර වට්ටය පවත්වාගෙන යාම සඳහා අවිද්යාව හෙවත් මෝහය මූලික වන ආකාරය.
- සියලු අකුසලයන්ගේ මූලය: මෝහය පවතින තාක් කල් අනෙකුත් සියලු අකුසලයන් අප්රහීනව පවතින ආකාරය සහ මෝහය ප්රහීණ වීමත් සමඟ අනෙකුත් අකුසලයන්ද ප්රහීණ වන ආකාරය.
මීට අමතරව, තදේකට්ඨ ක්ලේශයන්හි සහජේකට්ඨ සහ පහානේකට්ඨ ස්වභාවයන් පිළිබඳවත්, පුද්ගලයාගේ මෝහයේ මට්ටම් අනුව අකුසල් සිදුවීමේ ප්රවණතාවය වෙනස් වන ආකාරය පිළිබඳවත් මෙහිදී පැහැදිලි කෙරේ. දේශනය අවසානයේදී යෝනිසෝ මනසිකාරය, හේතුඵල දහම සහ නිදහස් කැමැත්ත (Free will) වැනි මාතෘකා පිළිබඳව ශ්රාවකයන් නැගූ ප්රශ්නවලට පිළිතුරු සපයනු ලැබේ.
📌 දේශනාවේ ප්රධාන මාතෘකා:(00:00:00) ආරම්භය - නමස්කාරය සහ දේශනය පිළිබඳ මූලික හැඳින්වීම.
(00:00:45) මෝහයේ මූල ස්වභාවයන් පිළිබඳ හැඳින්වීම - මෝහය මූලයක් ලෙස ක්රියා කරන ආකාරය පිළිබඳ මූලික හැඳින්වීමක් සිදු කරයි.
(00:04:10) විඤ්ඤාණ මූල ස්වභාවය - මෝහය විඤ්ඤාණ මූලයක් ලෙස අරමුණ තදින් ග්රහණය කරගන්නා ආකාරය සහ අනෙකුත් චෛතසිකයන්ට අරමුණෙහි පිහිටීමට උපකාර වන ආකාරය පැහැදිලි කරයි.
(00:20:10) වට්ට මූල ස්වභාවය - සංසාර වට්ටය පවත්වාගෙන යාම සඳහා මෝහය සහ තෘෂ්ණාව මූලික වන ආකාරය සාකච්ඡා කරයි.
(00:25:01) සියලු අකුසලයන්ගේ මූලය ලෙස මෝහය - මෝහය පවතින තාක් කල් අනෙකුත් සියලු අකුසලයන් හටගන්නා ආකාරය සහ මෝහය ප්රහීණ වීමත් සමඟ අනෙකුත් අකුසලයන්ද ප්රහීණ වන ආකාරය විස්තර කරයි.
(00:26:15) තදේකට්ඨ ක්ලේශ පිළිබඳ විස්තරය - සහජේකට්ඨ සහ පහානේකට්ඨ යනුවෙන් ක්ලේශයන් බෙදා දක්වන ආකාරය සහ මෝහය සමඟ ඒවායේ ඇති සම්බන්ධය පැහැදිලි කරයි.
(00:35:53) මෝහයේ මට්ටම් සහ අකුසල් සිදුවීම - පුද්ගලයාගේ මෝහයේ ප්රබලතාවය අනුව අකුසල් සිදුවන ආකාරය උපමාවන් ඇසුරින් පැහැදිලි කරයි.
(00:47:44) Q&A: මෝහය සම්පූර්ණයෙන් දුරු වීම සහ නිරර්ථක චිත්තාචාර රසය යනු කුමක්ද? - මෝහය නිසා ඇතිවන නිරර්ථක සිතුවිලිවල රසය සහ එය ප්රඥාවෙන් දුරු කරන ආකාරය පිළිබඳ පැහැදිලි කිරීම.
(00:52:09) Q&A: හේතුඵල දහම තුළ සිතට තීරණ ගැනීමේ හැකියාවක් (Free will) පවතීද? - බුදුදහමේ එන හේතුඵල වාදය සහ පුද්ගලයාට තීරණ ගැනීමේ ඇති හැකියාව (Free will) පිළිබඳ ගැඹුරු විග්රහයක්.
(01:25:53) Q&A: "දිට්ඨේ දිට්ඨමත්තං භවිස්සති" යන්නෙහි නිවැරදි අර්ථය කුමක්ද? - රූපයක් දුටු විට එය රූපයක් ලෙස පමණක් දැකීම සහ එහිදී කර්ම රැස්වීම පිළිබඳ පැහැදිලි කිරීම.
(01:43:36) Q&A: බුදුරජාණන් වහන්සේ සහ ශ්රාවකයන් දේශනා කළ ධර්මස්කන්ධයන්ගේ ප්රමාණයන් පිළිබඳ විස්තරය - බුදුරජාණන් වහන්සේගෙන් ධර්මස්කන්ධ 82,000ක් සහ ශ්රාවකයන් වහන්සේලාගෙන් ධර්මස්කන්ධ 2,000ක් වශයෙන් ධර්මස්කන්ධ 84,000ක් බෙදා දක්වන ආකාරය පිළිබඳ කෙටි පැහැදිලි කිරීමක්.
(01:45:19) අවසානය සහ පුණ්යානුමෝදනාව - දේශනය අවසානයේ සිදු කරන ආශිර්වාදය සහ පුණ්යානුමෝදනාව.
පූජ්ය වටගොඩ මග්ගවිහාරී ස්වාමීන් වහන්සේ (Ven. Watagoda Maggavihari Thero) විසින් නිර්මල සද්ධර්මය ඇසුරෙන් පවත්වන ලද මෙම දේශනාව (Sinhala Dhamma Deshana) වීඩියෝවක් ලෙස නැරඹීමට කැමති නම්, පහත ඇති YouTube සබැඳිය (Link) වෙත පිවිසෙන්න.
084 | නාම ධර්ම | නාම කාණ්ඩය | ථේරවාද බුදුදහමේ සිද්ධාන්ත | පූජ්ය වටගොඩ මග්ගවිහාරී හිමි | IIT
