ථේරවාද බුදුදහමේ සිද්ධාන්ත › නාම කාණ්ඩය › නාම ධර්ම › 093 ලෝභ චෛතසිකය පිළිබඳ හැඳින්වීම
මෙම දේශනය මගින් අකුසල චෛතසික අතර ප්රධාන වන ලෝභ චෛතසිකය පිළිබඳව ගැඹුරු විග්රහයක් සිදු කෙරේ. මෙහිදී ලෝභයේ ස්වභාවය, එහි නිරුක්ති අර්ථ සහ එය ක්රියාත්මක වන ආකාරය පිළිබඳව කරුණු පැහැදිලි කරනු ලබයි.
- ලෝභය යනු අරමුණෙහි ඇලෙන ස්වභාවය බවත්, එය සංසාර පැවැත්මේ මූලික හේතුව (වට්ටමූල) වන ආකාරයත් මෙහිදී සාකච්ඡා කෙරේ.
- ලෝභයේ ලක්ෂණ, රස, පච්චුපට්ඨාන සහ පදට්ඨාන යන සතරාකාර විග්රහය මගින් ලෝභය හඳුනාගන්නා ආකාරය පැහැදිලි කරයි.
- ලෝභයේ ස්වභාවය පැහැදිලි කිරීම සඳහා මක්කටාලේප උපමාව සහ තේලංජන රාග (තෙල් සායම්) උපමාව භාවිතා කර ඇත.
- ලෝභය හටගැනීමට ආශ්වාදය දැකීම හේතු වන ආකාරයත්, එය දුරු කිරීමට ආදීනව දැකීම සහ විදර්ශනා ප්රඥාව අවශ්ය වන ආකාරයත් මෙහිදී විස්තර කෙරේ.
📌 දේශනාවේ ප්රධාන මාතෘකා:(00:00:00) ආරම්භය(00:00:30) හැඳින්වීම සහ පෙර පාඩම් සිහිපත් කිරීම - දේශනය ආරම්භ කරමින් පෙර පාඩම් වලදී සාකච්ඡා කළ උද්ධච්ච චෛතසිකය ඇතුළු සෙසු චෛතසික පිළිබඳව කෙටි මතක් කිරීමක් සිදු කරයි.
(00:01:38) ලෝභ චෛතසිකය පිළිබඳ මූලික හැඳින්වීම - ලෝභ මූල සිත් වල යෙදෙන ප්රධාන චෛතසිකය වන ලෝභය පිළිබඳව මූලික හැඳින්වීමක් සිදු කරයි.
(00:02:44) ලෝභ යන වචනයේ අර්ථය සහ නිරුක්තිය - 'ලුබ්භතීති ලෝභෝ' යන නිරුක්තිය ඇසුරින් අරමුණෙහි ඇලෙන ස්වභාවය ලෝභය ලෙස හඳුන්වා දෙයි.
(00:07:28) ලෝභය සංසාර පැවැත්මේ මූලික හේතුව ලෙස - ලෝභය දුක්ඛ සමුදය ලෙසත්, සංසාර පැවැත්මේ මූලික හේතුව (වට්ටමූල) ලෙසත් බුදුදහම තුළ විග්රහ වන ආකාරය පැහැදිලි කරයි.
(00:08:35) ලෝභය පිළිබඳ පද විග්රහයන් - කතෘ සාධන, කර්ම සාධන සහ කරණ සාධන යන ක්රමවේදයන් ඔස්සේ ලෝභය යන පදය විග්රහ කරයි.
(00:13:59) ස්වභාව අර්ථය සහ අභිධාන අර්ථය අතර වෙනස - පරමාර්ථ ධර්මයක පවතින ස්වභාව ලක්ෂණ සහ එම ධර්මය හඳුන්වන පදය සැකසෙන ආකාරය (අභිධාන අර්ථය) කුසල යන පදය උදාහරණයට ගෙන පැහැදිලි කරයි.
(00:18:45) ලෝභයේ ලක්ෂණය: අරම්මණ ග්රහණය - ලෝභයේ මූලික ලක්ෂණය වන අරමුණ දැඩිව අල්ලා ගැනීම (අරම්මණ ග්රහණය) පිළිබඳව විස්තර කරයි.
(00:22:02) මක්කටාලේප උපමාව සහ ලෝභයේ ස්වභාවය - වඳුරන් ඇල්ලීමට යොදාගන්නා මක්කටාලේප උපමාව ඇසුරින් ලෝභය අරමුණෙහි ඇලී ගැලී පවතින ආකාරය පැහැදිලි කරයි.
(00:29:21) තේලංජන රාග උපමාව: අත්හැරීමට ඇති අපහසුව - ඇඳුමක තැවරුණු තෙල් සායමක් ඉවත් කිරීමට ඇති අපහසුව මෙන් ලෝභය නිසා ඇතිවන බැඳීම ඉවත් කිරීමට ඇති අපහසුව පැහැදිලි කරයි.
(00:39:53) ලෝභයේ ආසන්න හේතුව: ආශ්වාදය දැකීම - සංයෝජනීය ධර්මයන්හි ආශ්වාදය දැකීම (අස්සාද දස්සන) ලෝභය හටගැනීමට ආසන්න හේතුව වන ආකාරය විස්තර කරයි.
(00:53:37) ලෝභය දුරු කිරීමට ආදීනව මෙනෙහි කිරීම - ලෝභය දුරු කිරීම සඳහා අරමුණෙහි පවතින අනිත්ය, දුක්ඛ, අනාත්ම යන ආදීනවයන් මෙනෙහි කිරීමේ වැදගත්කම පෙන්වා දෙයි.
(01:03:35) Q&A: ලෝභය චිත්ත වීථියක හටගන්නා අවස්ථාව කුමක්ද? - ලෝභය චිත්ත වීථියක ජවන අවස්ථාවේදී හටගන්නා ආකාරය පිළිබඳව පැහැදිලි කිරීමක් සිදු කරයි.
(01:24:27) Q&A: අප විසින් දුරු කළ යුතු ලෝභය කුමක්ද? - අනුසය වශයෙන් පවතින ලෝභය සහ හටගන්නා ලෝභය (උප්පන්න ලෝභය) අතර වෙනසත්, මාර්ග ඥානයෙන් අනුසය ලෝභය දුරු කරන ආකාරයත් පැහැදිලි කරයි.
පූජ්ය වටගොඩ මග්ගවිහාරී ස්වාමීන් වහන්සේ (Ven. Watagoda Maggavihari Thero) විසින් නිර්මල සද්ධර්මය ඇසුරෙන් පවත්වන ලද මෙම දේශනාව (Sinhala Dhamma Deshana) වීඩියෝවක් ලෙස නැරඹීමට කැමති නම්, පහත ඇති YouTube සබැඳිය (Link) වෙත පිවිසෙන්න.
093 ලෝභය { හැදින්වීම } | නාම ධර්ම | නාම කාණ්ඩය | ථේරවාද බුදුදහමේ සිද්ධාන්ත | IIT
