ථේරවාද බුදුදහමේ සිද්ධාන්ත › නාම කාණ්ඩය › නාම ධර්ම › 094 ලෝභ චෛතසිකය පිළිබඳ ගැඹුරු විග්රහයක්
මෙම දේශනය මගින් අභිධර්මයේ එන ලෝභ චෛතසිකය පිළිබඳව ගැඹුරු විග්රහයක් සිදු කෙරේ. මෙහිදී ප්රධාන වශයෙන් ධම්මසංගණී ප්රකරණයේ ලෝභය හඳුන්වා දී ඇති ආකාරය සහ එහි විවිධ අවස්ථා පිළිබඳව සාකච්ඡා කෙරේ.
- ලෝභයේ ලක්ෂණ, රස, පච්චුපට්ඨාන සහ පදට්ඨාන පිළිබඳ හැඳින්වීම.
- ධම්මසංගණී ප්රකරණයේ ලෝභය සඳහා භාවිත කර ඇති පර්යාය පද අටක් පිළිබඳ විස්තරය.
- ලෝභය නදියකට උපමා කර ඇති ආකාරය සහ එය සත්වයා අපාය කරා ගෙන යන ආකාරය.
- කුසල තණ්හාව හෙවත් අපචයගාමිනී තණ්හාව සහ එහි ඇති වැදගත්කම.
- ලෝභය අකුසල මූලයක් ලෙස ක්රියා කරන ආකාරය.
📌 දේශනාවේ ප්රධාන මාතෘකා:(00:00:00) ආරම්භය(00:00:20) නමස්කාරය සහ හැඳින්වීම - දේශනය ආරම්භ කරමින් නමස්කාරය සිදු කිරීම සහ එදින සාකච්ඡා කිරීමට නියමිත ලෝභ චෛතසිකය පිළිබඳ මාතෘකාව හඳුන්වා දීම.
(00:00:42) ලෝභය පිළිබඳ මූලික විග්රහය - ලෝභයේ ලක්ෂණ, රස, පච්චුපට්ඨාන සහ පදට්ඨාන පිළිබඳව කෙටි මතක් කිරීමක් සිදු කිරීම.
(00:02:14) ලෝභයේ අර්ථය සහ ස්වභාවය - ලෝභය යනු අරමුණට ඇලෙන, අරමුණ ප්රිය කරන සහ අරමුණ රුචි කරන ස්වභාවය බව පැහැදිලි කිරීම.
(00:03:42) ලෝභයේ ලක්ෂණ - අරමුණ දැඩිව ගැනීම - ලෝභය විසින් අරමුණ අත් නොහැර දැඩිව අල්ලා ගන්නා ආකාරය මක්කටාලේපයකට උපමා කරමින් විස්තර කිරීම.
(00:05:22) ආස්වාද දර්ශනය සහ ලෝභය - අරමුණෙහි ආස්වාදය දැකීම නිසා ලෝභය හටගන්නා ආකාරය සහ එය අත්හැරීමට ඇති දුෂ්කර බව පැහැදිලි කිරීම.
(00:07:13) ධම්මසංගණී ප්රකරණයේ ලෝභය හැඳින්වීම - ධම්මසංගණී ප්රකරණයේ ලෝභය හැඳින්වීමට භාවිත කර ඇති පර්යාය පද අට පිළිබඳව මූලික හැඳින්වීමක් සිදු කිරීම.
(00:08:24) ලෝභය නදියකට උපමා කිරීම - ලෝභය දිවා රාත්රී දෙකෙහිම ගලා යන නදියක් බඳු බවත්, එය සත්වයා අපාය කරා ඇදගෙන යන බවත් පබ්බතෙය්ය නදී උපමාවෙන් පැහැදිලි කිරීම.
(00:09:43) අනුසය, පරියුට්ඨාන සහ වීතික්කම අවස්ථා - ලෝභය සිතේ පවතින විවිධ මට්ටම් (අනුසය, පරියුට්ඨාන, වීතික්කම) සහ ඒවා ක්රියාත්මක වන ආකාරය විස්තර කිරීම.
(00:14:28) ලෝභය නිසා සත්වයා දුගතියට යාම - ලෝභයෙන් අරමුණුවල ගිජු වූ සත්වයා අකුසල් රැස් කරමින් දුගතියට යන ආකාරය බුද්ධ දේශනා ඇසුරින් පැහැදිලි කිරීම.
(00:21:21) කුසල තණ්හාව හෙවත් අපචයගාමිනී තණ්හාව - නිවන, මාර්ග ඵල සහ අධ්යාත්මික ගුණ කෙරෙහි ඇති වන ඇල්ම හෙවත් කුසල තණ්හාව නිවනට උපකාරී වන ආකාරය විස්තර කිරීම.
(00:28:34) බෝධිසත්ව චරිතය සහ කුසල තණ්හාව - බෝධිසත්වයන් වහන්සේලා බුද්ධත්වය පතා සිදු කරන කැපකිරීම් සහ ඒ සඳහා ඇති වන ඇල්ම කුසල තණ්හාවක් ලෙස ක්රියා කරන ආකාරය.
(00:36:23) ලෝභය පිළිබඳ පර්යාය පද විග්රහය - ලෝභෝ, ලුබ්භනා, ලුබ්භිතත්තං, සාරාගෝ, සාරජ්ජනා, සාරජ්ජිතත්තං, අභිජ්ඣා සහ අකුසලමූලං යන පදවල අර්ථ විග්රහ කිරීම.
(00:45:12) අභිජ්ඣා සහ අකුසල මූලය - අනුන්ගේ වස්තුව තමාගේ කර ගැනීමට සිතන අභිජ්ඣාව සහ ලෝභය සියලු අකුසලයන්ට මූලයක් වන ආකාරය පැහැදිලි කිරීම.
(00:54:43) Q&A: අකුසල සංග්රහයේ අකුසල ගුණ නමයක් ලෙස දැක්වීමට හේතුව කුමක්ද? - අකුසල සංග්රහයේ ආසව, ඕඝ, යෝග ආදී වශයෙන් අකුසල ධර්ම බෙදා දක්වා ඇති ආකාරය සහ ඒ ඒ පදවලින් අදහස් වන විශේෂ ලක්ෂණ පිළිබඳව පැහැදිලි කිරීම.
(01:10:06) සාරාංශය සහ අවසානය - දේශනයේ සාකච්ඡා වූ කරුණු සාරාංශ කිරීම සහ පුණ්යානුමෝදනාව සිදු කර දේශනය අවසන් කිරීම.
පූජ්ය වටගොඩ මග්ගවිහාරී ස්වාමීන් වහන්සේ (Ven. Watagoda Maggavihari Thero) විසින් නිර්මල සද්ධර්මය ඇසුරෙන් පවත්වන ලද මෙම දේශනාව (Sinhala Dhamma Deshana) වීඩියෝවක් ලෙස නැරඹීමට කැමති නම්, පහත ඇති YouTube සබැඳිය (Link) වෙත පිවිසෙන්න.
094 | නාම ධර්ම | නාම කාණ්ඩය | ථේරවාද බුදුදහමේ සිද්ධාන්ත | පූජ්ය වටගොඩ මග්ගවිහාරී හිමි | IIT
