ථේරවාද බුදුදහමේ සිද්ධාන්ත › නාම කාණ්ඩය › නාම ධර්ම › 095 ලෝභයේ විවිධ ස්වභාවයන් පිළිබඳ අභිධර්ම විවරණය
මෙම දේශනය මගින් ධම්මසංගණී ප්රකරණයේ නික්ඛේප කණ්ඩයෙහි ලෝභය හඳුන්වා දී ඇති විවිධ පර්යාය පද සහ එහි අර්ථයන් පිළිබඳව ගැඹුරු විවරණයක් ඉදිරිපත් කරයි. මෙහිදී ලෝභය හුදු ඇලීමක් පමණක් නොව, එය සිත තුළ ක්රියාත්මක වන විවිධ ආකාර 15ක් ඔස්සේ සාකච්ඡාවට බඳුන් වේ.
- ලෝභය සිත අරමුණ කරා නැවත නැවත ගෙන යන ආකාරය (අනුනය).
- භවයෙහි සතුටු වන ස්වභාවය (නන්දි) සහ සතුටු වෙමින් ඇලෙන ස්වභාවය (නන්දිරාග).
- ලෝභය නිසා සිත මුළාවට පත්වන ආකාරය (මුච්ඡා).
- ලෝභය මඩ වගුරක් (පංක) සහ ඇදගන්නා සුළු ස්වභාවයක් (ඒජා) ලෙස හඳුන්වන ආකාරය.
මීට අමතරව, ප්රායෝගික ජීවිතයේදී පුද්ගල බැඳීම් සහ ආශාවන් පාලනය කරගන්නා ආකාරය පිළිබඳවත්, බෝධිසත්ව චරිතය තුළ දරු සෙනෙහස වැනි බැඳීම් අත්හළ ආකාරය පිළිබඳවත් මෙහිදී පැහැදිලි කෙරේ.
📌 දේශනාවේ ප්රධාන මාතෘකා:(00:00:00) නමස්කාරය සහ හැඳින්වීම - දේශනය ආරම්භ කරමින් ලෝභය පිළිබඳව ධම්මසංගණී නික්ඛේප කණ්ඩයේ එන විවරණය සාකච්ඡා කිරීමට නියමිත බව සඳහන් කිරීම.
(00:02:38) ලෝභයේ මූලික ස්වභාවය - ලෝභය යනු අරමුණෙහි ඇලෙන ස්වභාවය බවත්, එය අත්හැරීමට ඇති අපහසුතාවය පිළිබඳවත් කෙටි මතක් කිරීමක් සිදු කිරීම.
(00:03:55) රාග සහ සාරාග - ලෝභය ඇලෙන ස්වභාවයෙන් යුක්ත බැවින් රාග සහ සාරාග ලෙස හඳුන්වන ආකාරය පැහැදිලි කිරීම.
(00:04:06) අනුනය: අරමුණ කරා සිත ගෙන යාම - ලෝභය විසින් සිත නැවත නැවත අරමුණ කරා ගෙන යන ආකාරය සහ එය අමතක කිරීමට ඇති අපහසුතාවය පිළිබඳ විවරණය.
(00:07:04) අනුරෝධ සහ නන්දි - අරමුණට කැමති වන ස්වභාවය (අනුරෝධ) සහ උපන් භවයෙහි සතුටු වන ස්වභාවය (නන්දි) පිළිබඳව පැහැදිලි කිරීම.
(00:17:02) නන්දිරාග: සතුටු වෙමින් ඇලීම - භවයෙහි සතුටු වෙමින් එහිම ඇලී වාසය කරන ලෝභයේ ස්වභාවය ධම්මචක්කප්පවත්තන සූත්රය ඇසුරින් විස්තර කිරීම.
(00:21:05) චිත්තස්ස සාරාග - ඇලීම පවතින්නේ පුද්ගලයෙකු තුළ නොව සිත තුළ බවත්, එය නිස්සත්ත නිජ්ජීව ධර්මයක් බවත් පැහැදිලි කිරීම.
(00:21:46) ඉච්ඡා සහ මුච්ඡා - අරමුණට කැමති වීම (ඉච්ඡා) සහ ලෝභය නිසා සිත මුළාවට පත්ව සත්යය වටහා ගැනීමට නොහැකි වීම (මුච්ඡා) පිළිබඳ විස්තරය.
(00:33:13) ගේධ සහ පලිගේධ - ලෝභයේ ඇති ගිජු බව සහ සියලු කොටස් වලින් ගිජු වන ස්වභාවය පිළිබඳව පැහැදිලි කිරීම.
(00:39:44) සංග, පංක සහ ඒජා - ලෝභය සිත අරමුණෙහි එල්බවන ආකාරය (සංග), මඩ වගුරක් මෙන් ගිල්වන ආකාරය (පංක) සහ සිත අදින ආකාරය (ඒජා) විස්තර කිරීම.
(00:42:57) Q&A: වචනයක අර්ථය ලක්ඛණාදී චතුෂ්කයට අනුව තීරණය වේද? - ලක්ඛණ, රස, පච්චුපට්ඨාන සහ පදට්ඨාන යනු ධර්මයක ස්වභාවය විස්තර කරන ආකාරය මිස වචනයක අර්ථය පමණක් නොවන බව පැහැදිලි කිරීම.
(00:44:12) Q&A: ලෝභය විවිධ මාර්ග ඥාන වලදී ප්රහීණය වන්නේ කෙසේද? - සෝවාන් මාර්ගයේදී දිට්ඨිගත සම්ප්රයුක්ත ලෝභය ප්රහීණය වන ආකාරයත්, රහත් මාර්ගය දක්වා ලෝභය ක්රමයෙන් දුර්වල වන ආකාරයත් විස්තර කිරීම.
(00:51:38) Q&A: පුද්ගලයන් කෙරෙහි ඇති වන ඇලීම ප්රායෝගිකව අඩු කරගන්නේ කෙසේද? - අරමුණෙහි තාවකාලික බව මෙනෙහි කිරීම, අසුභය මෙනෙහි කිරීම සහ තමාගේ ප්රධාන අධ්යාත්මික ඉලක්කය කෙරෙහි අවධානය යොමු කිරීමේ වැදගත්කම පැහැදිලි කිරීම.
(01:06:18) Q&A: අනාගාමී උත්තමයන්ටත් භව නිකාන්තික ලෝභය පවතීද? - අනාගාමී උත්තමයන්ට කාම රාගය ප්රහීණ වුවද රූප රාග සහ අරූප රාග මට්ටමින් ලෝභය පවතින බව තහවුරු කිරීම.
(01:06:53) Q&A: දරු සෙනෙහස සහ බැඳීම් සත්ව වර්ගයා අනුව වෙනස් වේද? - යෝනි නියාමයට අනුව විවිධ සත්ව කොට්ඨාස වල බැඳීම් වෙනස් වන ආකාරයත්, වෙස්සන්තර ජාතකයේදී බෝධිසත්වයන් වහන්සේ දරු සෙනෙහස අත්හළ ආකාරයත් සාකච්ඡා කිරීම.
(01:20:09) සාරාංශය සහ අවසානය - සාකච්ඡා කළ කරුණු සාරාංශ කරමින් දේශනය අවසන් කිරීම.
පූජ්ය වටගොඩ මග්ගවිහාරී ස්වාමීන් වහන්සේ (Ven. Watagoda Maggavihari Thero) විසින් නිර්මල සද්ධර්මය ඇසුරෙන් පවත්වන ලද මෙම දේශනාව (Sinhala Dhamma Deshana) වීඩියෝවක් ලෙස නැරඹීමට කැමති නම්, පහත ඇති YouTube සබැඳිය (Link) වෙත පිවිසෙන්න.
095 | නාම ධර්ම | නාම කාණ්ඩය | ථේරවාද බුදුදහමේ සිද්ධාන්ත | පූජ්ය වටගොඩ මග්ගවිහාරී හිමි | IIT
