podcast
details
.com
Print
Share
Look for any podcast host, guest or anyone
Search
Showing episodes and shows of
Hakan Tanar
Shows
Zihin Karmaşası- Söyleyecek Bir Şeyim Var
Poker, Hayat ve Bilgi Zinciri | Kötü Koltuk Yoktur Yanlış Sorular Vardır
Pokerle Hayat Arasında Siz de Benim Gibi Güçlü Bir Bağ Kuruyor musunuz? Aslında poker, hayatın ta kendisi: İyi kart geldiğinde yükseltiyor, kötüsünde blöfe sarılıyoruz. Risk alıyor, zihnimizi yönetiyor ve rakiplerimizi okumaya çalışıyoruz. Tıpkı hayatta olduğu gibi, belirsizliğin tam ortasında o en doğru hamleyi arıyoruz. Peki, ya Şans? Strateji? Gözlem? Hepimiz hayata, poker masasına oturduğumuz gibi eşitsiz başlamıyor muyuz? Karşımızdakileri kendi oyunumuza dahil etmek için ne kadar ileri gidiyoruz? Masadaki küçük...
2026-02-22
14 min
Zihin Karmaşası- Söyleyecek Bir Şeyim Var
Hayatımızın Kâr-Zarar Dengesini Doğru Hesapladığımızdan Emin miyiz? Bir İçsel Denge Arayışı
Hayatımızın muhasebesini doğru kriterlere göre yaptığımızdan emin miyiz? Çoğumuz, elimizdeki check-list’e bakıyor, kutuları doldurdukça kendimizi başarılı sayıyoruz. Aile, kariyer, çevre… Her biri hayat dediğimiz o büyük mekanizmanın dişlileri. Peki bu dişlileri birbirine uyumlu hale getirirken iç dünyamızı da hesaba katıyor muyuz? “Ailem her şeyden önce gelir” ya da “Kariyerim önceliğimdir” dediğimizde, aslında bir tercihten öte şunu söylüyoruz: “Hayatımın ritmini korumak için seçimimi bu yönde kullanıyorum.” Ama ya ritim bozulursa? Ya tüm kutuları...
2026-02-15
15 min
Zihin Karmaşası- Söyleyecek Bir Şeyim Var
Yapay Zeka Ajanları Toplumu: Yanı Başımızda Kurulan Paralel Medeniyet: | İnsan Artık Seyirci mi?
Bir toplum karbon temelli olmak zorunda mı? Yapay zeka ajanlarının faaliyetlerine bakarsak; hayır, değil. Teknoloji çağı bize farklı bir gelecek vadediyor. Hayal olanı gerçekleştirmek, aklımızdaki fikri bir kod dizinine çevirmeye dönüşüyor. Yapay zeka gibi teknolojilerle geleceği daha yakın zamanlara çekebiliyoruz. Hayatımız kolaylaşıyor, konforumuz artıyor. Ajanlar, seyahatlerimizden rutin hayatımıza, her şeyi koordine edebiliyor. Sosyal hayatımıza zaman ayırıyor, işler bizim için basitleşiyor. Bu mutlu mesut yanılsama içinde zemin de ayaklarımızın altından kayıyor. ...
2026-02-08
24 min
Zihin Karmaşası- Söyleyecek Bir Şeyim Var
Martin Luther King İle Zamanın Ötesinde Bir Diyalog | Hepimizin İçinde Bir Afrika Var ( Seri Finali)
Tek bir şansınız olsaydı, hangi tarihi kişilikle bir diyalog kurmak isterdiniz? Bu gerçekten çok zor bir seçim olurdu. Çünkü uluslarının gururunu kabartanları, buluşlarıyla dünyanın çehresini değiştirenleri tanımak için çok fazla sebebe gerek yok. Tarihin yönünü değiştiren bu insanlar, hafızalarımıza kazınmışlardır. Oysa bazı insanlar vardır ; hafızamıza yerleşmenin ötesine geçmiş, sözleriyle geçmiş ve geleceği bağlayan bir köprü kurmuşlardır. Tarih, dönemin ruhuna göre farklı yazılırken onlar, yanlı tarih...
2026-02-01
23 min
Zihin Karmaşası- Söyleyecek Bir Şeyim Var
Türkiye'de Krizler Neden Bitmiyor? Osmanlı'dan Gezi'ye Ganimet Ekonomisi, Neoliberalizm ve Kaybolan Sınıf Bilinci
Türkiye bir krizler ülkesi.. Eğer bir ülkede krizler süreklilik gösteriyorsa sorun rakamlarda değil, bölüşümde adaletin bozulmasından kaynaklıdır. Hatta krizi kronikleştiren unsur, bütün olanları rakamlara sığdırmaya çalışmaktır diyebiliriz. İnsana dayalı bir ekonomik sistemin içinden insanın kendisini çıkarırsanız o sistemin belki neoliberalizm gibi bir adı olabilir ama içeriği boştur. Açlık duygusunu hangi rakamla izah edebilirsiniz? Ya da bir kod dizisiyle tanımlayabilir misiniz? Ancak bir insana benliğini unutturursanız, ait olduğu sınıf bilincini hafızasından silerse...
2026-01-25
22 min
Zihin Karmaşası- Söyleyecek Bir Şeyim Var
Sivil Haklar Hareketi: Yeni Bir Dünyaya Doğru | Hepimizin İçinde Bir Afrika Var (Bölüm 5)
Bir insanlık hikayesini, başlangıcından 500 yıl sonraki bir bölümünden okumaya başlarsak onu gerçekten anlayabilir miyiz? Şöyle düşünelim, 5 kitaplık bir roman serisine 3.’ünden başladığımızda açık kalan bölümü hayal gücümüzle kapatmaya çalışabiliriz ama sonuç biraz havada kalır. Çoğumuz için ABD Sivil Haklar Hareketi de, 1950 ve 60’larda başlayıp bitmiştir. Sanki siyahilerin özgürlük arayışı, o tarihlerde birden ortaya çıkıvermiş gibi. Oysa biraz daha derinlere indiğimizde bu hareketin kökeninde kölelik, Amerikan İç Savaşı ve oradan ABD’nin kuruluş felsef...
2026-01-18
19 min
Zihin Karmaşası- Söyleyecek Bir Şeyim Var
Sonsuz Küçük Kusursuz Büyük: Doğanın Gizli Dili | Doğa Neden Kendini Küçükte Gizler?
Sahip olduğunuz en değerli anıyı, en büyük başarıyı veya en sevdiğiniz şehri tek bir kareye sığdırmak zorunda kalsanız, hangi küçük detayı seçerdiniz? Muhtemelen, tüm o büyük hikayeyi içinde barındıran, ona ait her şeyi çağrıştıran bir şey. Marcel Proust'un bir madlen kurabiyesinin tadıyla kayıp bir dünyayı buluşturması gibi... Bir koku veya bir ses, hafızamızın karanlık odalarında unutulmuş bir mikro evreni aydınlatabilir. Oradan yansıyan ışık diğer odalara sızar ve kayıp zamanları bugünlere taşır. Çünkü küçük ile...
2026-01-11
17 min
Zihin Karmaşası- Söyleyecek Bir Şeyim Var
Kadınlar Güçlendikçe Dünya ‘Erkekleşmiyor’, İnsanlaşıyor | Gasset'in İzinde: Çağımız Hangi Cinsiyeti Yansıtıyor?
Cinsiyet eşitliği dünyayı daha mı 'erkek' yapıyor, yoksa bu büyük bir yanılgı mı? İspanyol filozof José Ortega y Gasset, her çağın bir cinsiyet karakteri taşıdığını söyler. Ona göre yaşamın ritmi biyolojiktir. Hayatta kalma koşulları ve hakim teknoloji, çağın ruhunu belirler. Bu nedenle savaşların hüküm sürdüğü Ortaçağ'ın hoyrat dünyasında yaşamın temposu 'erkeksi' iken, servet birikiminin ve barışın öne çıktığı dönemlerde yaşam 'kadınsılaşır'. Ancak insan olarak önemli bir kusurumuz var: Alıştığımız düzen...
2026-01-04
17 min
Zihin Karmaşası- Söyleyecek Bir Şeyim Var
Köleliğin Küllerinden Yükselen Direniş Dünyayı Nasıl Şekillendirdi? | Hepimizin İçinde Bir Afrika Var (Bölüm 4)
Şeker, bundan 200 yıl öncesine kadar bir lükstü. Üretim imkanlarının arttığı XVI. yüzyılda ise Avrupa için muazzam bir refah vadetmeye başladı. Ancak şeker üretimi acımasız ve tehlikeliydi; kimse plantasyonlarda gönüllü çalışmak istemiyordu. Bu zenginliği Avrupa’ya taşıyacak model, bu yüzden 'zorlayıcı' olmalıydı. İşte bu mecburiyet, dünyanın en zalim ekonomik sistemini, Atlantik Köle Ticareti’ni doğurdu. Dünyanın en tatlı şeyi, bir ironi olarak tarihin en kanlı mekanizmasını yarattı. Ve bu kanlı çarkın dişlisi olma ihalesi de Afrika’da kaldı. Atlanti...
2025-12-28
20 min
Zihin Karmaşası- Söyleyecek Bir Şeyim Var
Yapay Zeka İle Yeniden Doğuş: İnsan Odaklı Felsefeden Kozmik Felsefeye| Felsefe Neden Vageçilmez Oluyor?
Yapay Zekâ (YZ) çağına dair en büyük yanılgılardan biri, felsefenin mazide kalan bir uğraş haline geleceği düşüncesidir. Oysa aksine, bu podcastte de anlattığımız gibi, felsefe sadece ayakta kalmayacak, en zorunlu meslek ve her bireyin sahip olması gereken temel bir algı becerisi olacak. Çünkü yarattığımız teknoloji, bütün düşünce kalıplarımızı değiştiriyor ve gerçeklik algımızı dönüştürüyor. Felsefe insanla başlar. Ancak atladığımız nokta, insan ruhunun artık algoritmaların arkasında şekillenmeye başladığı ve bu algoritmaların, kuru bir ko...
2025-12-21
21 min
Zihin Karmaşası- Söyleyecek Bir Şeyim Var
Bir Düşünce Deneyi: Nobel Bir Arşiv Etiketine mi Dönüşüyor? Nobel Ödül Sürecinin Uzaması Ne Anlama Geliyor?
Bilginin bu kadar hızlı çoğaldığı bir zamanda Nobel ödüllerini alanların daha genç olmasını beklersiniz değil mi? Yapay zeka ile birlikte zihnimizin sınırlarının genişlediği bu dönemde ben de bunun böyle olacağını düşünmüştüm. Oysa yanılmışım; durum bunun tam tersiymiş. Araştırmalar gösteriyor ki, özellikle fizik, kimya ve tıp gibi temel bilimlerde, Nobel alan bilim insanlarının ortalama yaşı istikrarlı bir şekilde artıyor. Peki, burada bir çelişki mi var? Aslında hayır. Benim 'daha genç ödüller' beklentimdeki mantık hatalı deği...
2025-12-14
17 min
Zihin Karmaşası- Söyleyecek Bir Şeyim Var
İnsan Neden Kendi Frankenstein'ını Yaratır?- Demis Hassabis'in Gece Nöbeti ve İnsanın AGI Yolculuğu
Kasım ayında, Google'ın Gemini 3 yeni yapay zeka modelini dünyaya duyuracağı günün arefesinde, DeepMind'ın kurucusu Demis Hassabis bir tweet attı: "It's nearly 3 here, my favourite part of the night shift... locked in..." ("Saat burada neredeyse 3, gece vardiyasının en sevdiğim kısmı... kilitlenmiş halde...") Bu tweet, binlerce kişi tarafından görüldü. Çoğu, bunu bir teknoloji öncüsünün gece geç saatlerdeki çalışma azmi olarak yorumladı. Ama bu, bana insanlığın çok daha eski ve karanlık bir hikayesini anımsattı. Ben, Hassabis’i o gece kod ayıklayan bir mühe...
2025-12-07
18 min
Zihin Karmaşası- Söyleyecek Bir Şeyim Var
Film Replikleri: Bir Cümlede Yaşayan Hayatlar
"Koş Forrest, koş!" (Run, Forrest, Run!) Forrest Gump, 1994- Jenny Curran "Güç seninle olsun." (May the force be with you) Yıldız Savaşları (Star Wars) 1977- General Jan Dodonna "Ev gibisi yok". (There's no place like home) Oz Büyücüsü (The Wizard of Oz), 1939- Dorothy "Geri geleceğim" (I'll be back) Terminatör, 1984- Terminatör "Peki Zeki Müren'de bizi görecek mi?" Vizontele, 2001- Fikri Karmaşık bir hayatı anlamlı hale getirmek için çabalıyoruz. Öze...
2025-11-30
18 min
Zihin Karmaşası- Söyleyecek Bir Şeyim Var
Hepimizin İçinde Bir Afrika Var (Bölüm 3)- Sözün Ötesindeki Bilgelik: Yazılı Olmayan Felsefenin Gücü
Bir coğrafya içinde yaşayanların yaşam tarzı ve deneyimleri bir kültürü oluşturur. Yaşadıkları toprağa ve iklimine uyum gösteren davranışları ve duyguları geliştirirler. Eğer bir söz, atasözü olarak kabul görüyorsa içinde yanılmadıkları bir gerçeklik yattığı içindir. Afrika hangi tarafından bakarsanız farklı renkler göreceğiniz bir mozaiktir. Çok parçalı yapısı ve inançlarının farklı olması, batılı bir insana dezavantaj gibi görünebilir. Ancak dünya maneviyatına da büyük bir zenginlik katar. Wole Soyinka'nın "Af...
2025-11-23
19 min
Zihin Karmaşası- Söyleyecek Bir Şeyim Var
İnsan Neden Yazar?- Yazmanın Unuttuğumuz Kozmik Gücü
Az sözcükle düşünüyor ve konuşuyoruz. Az okuyoruz ve az yazıyoruz ama her şeyin en çoğunu istiyoruz. Az çaba gösterdiğimiz her faaliyetimizden en yüksek verimi almak istiyoruz. Ancak bu kadar az girdiyle yarattığımız dünya da kaçınılmaz olarak 'az' oluyor. Bugün dünyada en başarılı insanlar, bu başarılarını yazarak düşünmelerine borçlu olduklarını söylüyorlar. Tarihi kişilikler kendi aralarındaki konuşmaların çoğunu birbirlerine yazdıkları küçük notlarla gerçekleştirmiş. Örneğin Atatürk, çok okumasının yanında günün özetini bi...
2025-11-16
15 min
Zihin Karmaşası- Söyleyecek Bir Şeyim Var
House of Dynamites- Filmin Sonunu Siz Olsaydınız Nasıl Yazardınız?
İnsan, kendi türünü yok edecek yaratıcılığı, onu geliştirecek teknolojilerin içinden çıkarıyor. Kendini güvende hissetmek için inşa ettiği her yapının içinde onu rahatsız eden bir şey var. Hem birlikte yaşama ihtiyacı hem de bu birlikteliğin kaçınılmaz olarak bir hegemonya kurma arzusuna hizmet etmesi, içimizdeki gerginliği hiç azaltmıyor. Hayatlarımızın yanılgılarla dolu olması da herhalde içimizdeki bu çelişkiden kaynaklanıyor. Atomu parçalayarak nükleer enerjiyi temiz enerji olarak kullanabiliyoruz. Ancak bu teknolojiyi türümüze egemen olmak için de k...
2025-11-09
20 min
Zihin Karmaşası- Söyleyecek Bir Şeyim Var
Google AlphaGenome: Tanrının Zihninde Bir Düşünce Deneyi- Yaratılışın Kodlarına Yolculuk
Google, son 10 yılda gerçekleştirdiği ufuk açıcı çalışmalarla bilime çok önemli katkılar sunuyor. İklimden eğitime, ekonomiden sağlığa ve biyobilime kadar aldığı sonuçlar gerçekten çarpıcı. Google'ın yeni projesi AlphaGenome, bize sadece hastalıkları değil, 'Yaratılışın Kullanım Kılavuzu'nu da okuyabilme gücünü veriyor. Kanserin ötesinde, evrimin en büyük sırrı, DNA’nın karanlık maddesini de çözme fırsatını sağlıyor. Şu anda DNA’nın %98’ini oluşturan karanlık madde protein kodlamıyor. Ancak işin gizemi de burada yatıyor; genlerin ne z...
2025-11-02
18 min
Zihin Karmaşası- Söyleyecek Bir Şeyim Var
Hepimizin İçinde Bir Afrika Var (Bölüm 2)- Önce Söz Vardı? Ve İlk Sözü Afrika Söyledi
Afrika ile ilgili ilk bölümde, ilk insanların bu kıtada evrildiğini ve insanlığın dünyaya buradan yayıldığını konuşmuştuk. Ancak bu fiziki göç sessiz olmamıştır. Atalarımız, bugün konuştuğumuz dillerin tohumunu da yanlarında taşıdılar. Bu anlamda Afrika'dan çıkışımız, bir beden göçünün ötesindedir. Atalarımızın bu cesur çıkışı, bize en büyük armağanı, dili hediye eden bir yolculuktu. Bugün çevremizle iletişimimizde, sanatta, bilim ve teknolojide, genlerimizde olduğu kadar içimizdeki Afrika'nın yankısını duyarız. Dünya'da Afrika'yı ne kadar soyut...
2025-10-26
16 min
Zihin Karmaşası- Söyleyecek Bir Şeyim Var
Özgür İrade mi Seçme Özgürlüğü mü?- Bizler Daha Büyük Bir İradenin Uzantısı mıyız?
Her kararımızı özgür irademizle aldığımızı düşünüyoruz. Aldığımız kararlardan sonra hissettiğimiz hafifleme belki böyle hissetmemize neden oluyordur ama bu doğru mu? İhtimallerle dolu bir hayatımız varken irademizde özgür olabilir miyiz? İnsanın mayasında sevgi, nefret, merhamet, açgözlülük gibi temel duygular belli bir ölçü içindedir. Bunlardan bir tanesinde yükselen enerji diğerlerini bastırdığında, bizi coşkulu bir eyleme sürükler. Ancak biz, yaptıklarımızı haklı gösterecek geçerli bir dış sebep her zaman buluruz. Çünkü kontrolün bizde olduğunu göster...
2025-10-19
17 min
Zihin Karmaşası- Söyleyecek Bir Şeyim Var
Gen Z Bilgi Çağında Emanetini İstiyor-Otorite Bilgiye Kaydıkça İktidar El Değiştiriyor
Arap Baharı'ndan, küresel iklim grevlerine, Nepal'deki gençlik hareketlerinden dünyanın dört bir yanındaki protestolara... Bölgeselden küresel bir boyuta ulaşan bu tarihsel seyir, bize büyük bir dönüşümün işaretlerini veriyor. Sokaklar yine hareketleniyor, sosyal medya çalkalanıyor. Ana akım medya bize bunları birbirinden bağımsız, sadece ekonomik sıkıntıların sonucu olarak gösterebilir. Ama yanılıyorlar. Bugün otorite, tank, top, tüfek ya da toprağın ötesinde, bilginin ta kendisinde gizli. İnsanlık, önündeki gri alanın ötesinde ne olduğunu hissediyor ve elind...
2025-10-12
19 min
Zihin Karmaşası- Söyleyecek Bir Şeyim Var
Film Yıldızları Tutkulu Aşkları Nasıl Meşrulaştırır?-Perdedeki Tutkulu Aşklar ve Topluma Yansımaları
Aşk, insanı mutlu ederken sağduyusunu kaybetmesine neden olan ve sonucunda onunla beraber toplumu da dönüştürebilen en güçlü duygudur. Aşkını doya doya yaşamak isteyen insanlar çoğunlukla toplum yasalarına takılır. Ama sinema dünyasında, film yıldızlarının aşkları yasalara takılmaz, aksine sanki kusursuz aşkın kurallarını yazarlar. Öyle ki, Hollywood aşkları, sadece magazin sayfalarını süslemekle kalmaz, bizim gibi sıradan insanların da aşka bakışını kökten değiştirir. Hatta riskli aşklara bir meşruiyet bile kazandırır. Peki mü...
2025-10-05
19 min
Zihin Karmaşası- Söyleyecek Bir Şeyim Var
Matematik Sadece İnsana mı Ait?- Yapay Zeka Kendi Matematiğini Yaratabilir mi?
Yapay zeka, büyük veri setlerini analiz etmekten, karmaşık simülasyonlar oluşturmaya kadar, hesaplamalı matematiğin ağır işlerini üstlenerek büyük bir güç haline geldi. Şu an itibarıyla YZ, genellikle kendisine verilen ispatları adım adım doğrulayabiliyor; ancak nihai kararı ve en yaratıcı kanıt yöntemlerinin keşfini hâlâ insan zekasına bırakıyor. Peki ya bu denge değişirse? Yapay zeka bir gün kendi başına yepyeni teoremler keşfedip, ispatlayabilirse, nasıl bir dünyaya uyanırız? Muazzam veri setleri arasında gittikçe artan bir hızda ba...
2025-09-28
19 min
Zihin Karmaşası- Söyleyecek Bir Şeyim Var
Hepimizin İçinde Bir Afrika Var-Irkçılık Neden Sahte Bir Kavram?
Dünyayı anlamlandırmamızı ve çevreye uyum sağlayabilmemizi hafızamıza borçluyuz. Peki ya hafızamızda büyük bir boşluk varsa? Eğer yetersiz beceri ve bilgiye sahipsek, çevremizde algıladıklarımızı başkalarının yönlendirmesiyle ve önyargılarımıza göre anlamlandırırız. Mesela siyahi insanların Nuh’un lanetli oğlu Ham’ın soyundan geldiğine inananlar, bu bilgiyi sorgulamadan inandıklarında ırkçılık gibi bir kavram yaratılmış olur. Afrika’ya tarihe hiçbir katkısı yokmuş gibi davranır ve bu zararlı görüş daha da derinleşir. Oysa aynı...
2025-09-21
16 min
Zihin Karmaşası- Söyleyecek Bir Şeyim Var
Kusursuz Kıyamet Yakın mı?
Dünyamız, her geçen gün yeni bir fırtına, sel veya orman yangınıyla sarsılıyor. Listeye yanardağ patlamaları, tsunamiler ve depremler gibi daha yıkıcı doğa olaylarını da eklemek mümkün. İklim krizi denince, bu felaketlerin dışında farklı senaryoları pek aklımıza getirmiyoruz. Oysa krizi önlemek adına yaptığımız her müdahalenin, bizi bilmediğimiz bir felaketin eşiğine götürebileceğinin farkında değiliz. Çok hassas bir atomik zincirle birbirine bağlı bu dengedeki her etkileşim, doğanın farklı bir yüzüyle karşılaşmamıza neden olabilir...
2025-09-14
19 min
Zihin Karmaşası- Söyleyecek Bir Şeyim Var
Kapitalizm Çok Şey Vadediyor Ama Karşılığında Daha Çok Çöp Veriyor
Dünya genelinde büyük bir çöp krizi yaşanıyor. Bu konuda her yıl binlerce çalışma ve rapor yayınlanıyor, kampanyalar düzenleniyor ancak ne yazık ki çöp dağları da aynı hızla büyümeye devam ediyor. Çünkü tüketme arzumuzu frenleyemiyoruz. Her yıl, çalışır durumda milyonlarca cep telefonu çekmecelerimizi dolduruyor veya doğaya bırakılıyor. Giymediğimiz tonlarca kıyafet, 'indirim' diye aldığımız ve bir kez bile kullanmadığımız eşyalar dolaplarımızda duruyor. Hatta minimalist olalım derken, evimize 'o havayı' verecek yeni eşyalar alarak, aslında farkında olmad...
2025-09-07
23 min
Zihin Karmaşası- Söyleyecek Bir Şeyim Var
Ölüm Gerçekten Bir Son mu?
Ölüm, bilimin çözemediği en kadim gizem... Onun ne içinde kalıyor ne de bilim ölümün bir son olduğunu kabul ederek onu dışlıyor. Öldükten sonra bilince ne olduğu, bilim ve teknoloji geliştikçe daha cesur ve sık sorulan bir soru olmaya başladı. Aslında ölüm, insanlık tarihinin en belirleyici kavramlarından. İnsan, diğer dünya ile iletişim kurmanın yollarını hep aramış; ölümün soğuk sessizliğine bir cevap, sevdiklerimize bir el sallayış umuduyla parapsikolojiden kehanete kadar birçok yöntemle bilinmezi anlamlandırmaya çalışm...
2025-08-31
23 min
Zihin Karmaşası- Söyleyecek Bir Şeyim Var
Zihnin Tercümanı: Genie 3 İle Geleceğe Bakış
Google, yakın zamanda Genie 3 teknolojisini duyurdu. Her gün bir yenilik duyuyoruz, ‘bundan ne farkı var?’ diyebilirsiniz. Ancak Genie 3, düşünce ile eylem arasındaki mesafeyi sıfıra indiriyor. İnsan, yapay zekayla beynini modellemeye çalışırken, Genie 3 ile zihnindekileri gerçek dünyaya simüle edebileceği bir kapıyı aralıyor. Yani zihnimizde canlandırdığımız hayallerin fiziki dünyada temsili artık mümkün. Daha az sözcükle daha dinamik bir dünya... Adeta bilincin genişlemesi. Son teknolojileri sadece kullanmakla kalmıyoruz; onlar sayesinde zihnimiz, gelecekteki olasılıklarla bir bağlantı kurabiliyor. Gelecekte nasıl bir...
2025-08-23
19 min
Zihin Karmaşası- Söyleyecek Bir Şeyim Var
Futbol: Gücün Değişmeyen Oyunu
İnsanlar maçlara giderken, 90 dakika için kendilerini günlük hayatın dertlerinden muaf hissederler. Birçokları için futbol, bastırılmış öfkelerini, sevinçlerini ve özlemlerini dile getirebildikleri psikolojik bir seansa benzer. Peki tarihte Roma’dan Azteklere ve günümüze kadar kitlesel sporlar, egemen güçlerin elinde nasıl bu kadar etkili bir yönlendirici güç oldu? Futbol maçları, yöneticiler için tam anlamıyla birer kamuoyu araştırmasıdır; çünkü tribünlerdeki sloganlar sokağın ta kendisidir. Bazen tehlikeli boyutlara ulaşabilen bu coşkuyu, hükümetler ağlayan bir çocuğu dinler gibi ci...
2025-08-17
21 min
Zihin Karmaşası- Söyleyecek Bir Şeyim Var
Futbol: Toplumun Aynası
Futbol, üç puan almanın ve kupayı kaldırmanın çok ötesinde sonuçlar doğuran bir oyundur. Futbol, sadece bir oyun değil, toplumun adeta bir aynasıdır. İnsana bir kimlik ve aidiyet duygusu kazandırır. İnsanın ellerini kullanmadan, ayaklarıyla yarattığı bu hikaye, tribünlerde toplumun bir minyatürünü gözler önüne serer. Futbolun basitliği, evrenselliği, yarattığı tutku ve küresel etkisi onu diğer sporlardan ayırır. Futbol, sadece bir oyun değil, aynı zamanda bir yaşam tarzıdır. Bu yaşamın içinde deneyimlediğimiz duygular bize kendimizi tanıma...
2025-08-10
19 min
Zihin Karmaşası- Söyleyecek Bir Şeyim Var
Mission: Impossible/Görevimiz Tehlike: Artık Geleceği Tahmin Etmek Neden İmkansız?
Mission: Impossible, 21. yüzyılda gençliğinin baharını yaşayan bir alfa kuşağı ile 1960’lı yılların gençliğini yaşamış insanların hâlâ izlemeye devam ettiği ortak bir sinema mirasıdır. Seri, geçmişteki anıları tazelerken aynı zamanda var olanlara yenilerini ekler. Bu macera, aslında 20. yüzyılın ikinci yarısından itibaren insanın teknolojiyle olan yolculuğunun bir hikayesidir. Teknolojinin ve insanın birbirini değiştirirken yarattığı etkileşim, Dünya’nın da nasıl dönüştüğünü gözler önüne serer. Bu anlamda Görevimiz Tehlike, sadece bugünü...
2025-08-03
21 min
Zihin Karmaşası- Söyleyecek Bir Şeyim Var
Faizsiz Finansın Dijital Dönüşümü İnsanlığa Ne Vadediyor?
Geçen hafta, paranın konvansiyonel ve İslami finansta nasıl farklı anlamlar taşıdığını tartıştık. Bu felsefi ayrım, dünyada birbirine rakip iki ayrı finans endüstrisinin oluşmasına sebep oldu. İslami finans, paradan para kazanmanın yasak olduğu, gerçek ekonomik faaliyetleri prensip edinen bir finans modelidir. Faizi dışlaması ve risk paylaşımına dayalı yapısıyla küresel finans sistemine etik bir alternatif sunar. Bugün İslami finans sadece Müslümanlara yönelik bir finans modeli olmanın çok ötesindedir. Teknolojiyle büyümeye devam eden faizsiz finans, etik yatırım arayan her...
2025-07-27
19 min
Zihin Karmaşası- Söyleyecek Bir Şeyim Var
Paranın İslami Seyri: Faizsiz Ekonomi Mümkün mü?
Baskın ekonomik modeli uygulayan ülkelerin paraya bakışı ile bir Müslüman'ınki arasında temel bir ayrım vardır. Parayı bir meta olarak gören kapitalizm, ondan ayrı kalmanın bedelini faiz olarak ister. Oysa İslam, paranın faiz getirisine karşıdır ve bunu haram kabul eder. Bugün dünyada hayatı farklı algılayan iki finans sistemi var. İslami finans, risk paylaşımını ve reel ekonomik faaliyeti şart koşarken geleneksel sistemde faiz, paranın zamanla büyümesine dayanır. Ancak bütün mesele de burada başlıyor. Parayı, insanın inanç ve değerler sisteminde o...
2025-07-20
21 min
Zihin Karmaşası- Söyleyecek Bir Şeyim Var
Moby Dick: Hakikat Doğaya Teslimiyette mi Yoksa Tanrı'ya İsyanda mı?
Melville’in ölümsüz eseri Moby Dick, yalnızca bir balina avcısının hikâyesini değil; tutkuyu, intikamı ve Tanrı’ya meydan okuyuşu anlatır. Kaptan Ahab’ın beyaz balinayla ölümcül mücadelesi, aslında hepimizin içindeki doğayla inatlaşmayı anımsatır. Kendi ellerimizle ince ince ördüğümüz kaderin ipleri, tıpkı Moby Dick’te olduğu gibi, bir gün bizi aşağı çekecek şekilde ayağımıza dolanır. Deniz, sınırsız derinlikleriyle, bilinmezliğiyle ve sonsuz fısıltılarıyla insanı her zaman büyülemiştir. Kimi için bir kaçış, kimi içi...
2025-07-13
22 min
Zihin Karmaşası- Söyleyecek Bir Şeyim Var
Budizm: Sadece Bir Din Değil, Bir Yaşam Yolu
Gotama Buddha, sözlerinde aydınlanmanın peşinden koşmak için değil, iyiyi aramak için saraydan ayrılıp doğaya karıştığını belirtir. Bu "iyi” iyinin ve kötünün ötesindedir. O, 29 yaşında ayrıldığı saraydan 80 yaşında Kusinagar'da ölene kadar en iyi nasıl yaşanacağını aramıştır. Başkalarının ne yaptığı değil, kişinin hakikati araması önemlidir. Herkes kendisi için gerekeni yapar. Doğu maneviyatında fiziksel dünya, Batı'da olduğu gibi salt madde değil, zihin ve bedenin koşullu birlikteliğidir. Kuantum fiziğinin gösterdiği gibi...
2025-07-06
23 min
Zihin Karmaşası- Söyleyecek Bir Şeyim Var
Tarih Ne Kadar Nesnel Olabilir?
Tarih bilimi, doğaüstü olaylara yaklaşırken onları rasyonel bir yapıya oturtmaya çalışır. Anlatılan mucizelere makul, doğaüstü olmayan, fiziksel ve sosyal yasalara uygun bir açıklama bulmayı hedefler. Burada tarih, mucizelerin varlığını inkar etmez, sadece onları tarihsel araştırma kapsamının dışında tutar. Kutsal bir kişilik, gerçek kabul ettiğimiz anlatıların aslında üzeri mucizelerle örtülmüş bir halidir. Dokunmanın yasak ve sorgulamanın saygısızlık kabul edildiği mitlerden ibarettir. İnsandaki bu yüceltme eğilimi, gerçeğin her zaman bir sis perdesinin ardında kalmasına...
2025-06-29
17 min
Zihin Karmaşası- Söyleyecek Bir Şeyim Var
Davut'un Sapanı: İsrail'i Büyüten Güç, Dünya'ya Barışı da Getirir mi?
Bu bölümde insanlık tarihi boyunca, farklı coğrafyalarda, farklı liderlerin elinde bambaşka biçimler alarak defalarca tekrarlanan evrensel bir stratejiyi, “Davut’un Sapanı”nı anlatıyoruz. İsrail'in varoluş felsefesini ve politikalarını şekillendiren o 'Davut'un Sapanı' nedir? Ve en önemlisi, bu kadim strateji, Ortadoğu'ya, hatta Dünya’ya barışı da getirebilir mi? Bu konulara değiniyoruz. Sohbeti daha detaylı olarak Monolog'daki yazımda ele aldım. İyi Pazarlar..
2025-06-22
19 min
Zihin Karmaşası- Söyleyecek Bir Şeyim Var
Arama: İnsanın Evrenle Arasındaki Diyalog Köprüsü
Hızla değişen dijital dünyamızda, her gün milyonlarca soru soruyoruz. Google'a, Siri'ye, yeni nesil yapay zeka asistanlarına... Ama bu sorular, sadece bilgiye erişimi sağlamıyor. Sorgulara aldığımız cevaplar bizi ve toplumu aynı zamanda dönüştürüyor. Sundar Pichai'nin Lex Fridman'a verdiği cevaplar, aramaya yapay zeka dahil oldukça soruların anlamının değişeceğini anlatıyor. Yakın gelecekte sorgularımıza cevap almaktan daha çok akıllı soruların dönemi olabilir. Bu bölümde, arama motorlarının evrimini ve bu evrimin hayatımızı nasıl ik...
2025-06-15
18 min
Zihin Karmaşası- Söyleyecek Bir Şeyim Var
Kozmik Yankılar: Kütleçekimi, Karadelikler ve Varoluşun Gizemi
Fizik yasaları, uzay-zamanın derinlikleri ve galaksileri bir arada tutan o gizemli kuvvet.. Kütleçekimi bizi Dünya'ya bağlıyor, ama aynı zamanda akıl almaz bir yolculuğa çıkarıyor. Öyle ki, evrenin en ekstrem noktalarına, yani karadeliklere kadar uzanıyoruz. Belki de bildiğimiz her şeyin ötesinde, bu karadelikler sadece bir sonu değil, aynı zamanda yeni bir başlangıcı anlatıyor olabilir. Karadelikler, yaşamın kendisinin, devasa bir kozmik döngünün sadece bir parçası olduğunu düşündürüyor. Bu bölümde “Bugün, bir karadelikte mi yaşıyoruz?” soru...
2025-06-08
16 min
Zihin Karmaşası- Söyleyecek Bir Şeyim Var
Teknolojik Eşitsizliğin Yarattığı Uçurum, Bir Kavimler Göçüne Neden Olur mu?
Bugün dünyada derin bir gelir adaletsizliği yaşanıyor. Dünya'nın çehresini değiştiren teknolojik ve endüstriyel devrimler, genel refah ve verimliliği artırsa da, bu sadece belirli bölgelerde yoğunlaşıyor. Özellikle kuzey ve güney yarımküreler arasındaki uçurum, refah getirdiği iddia edilen bu devrimlerle daha da derinleşiyor. Dünya zenginliğinden alacağınız pay, yeteneklerinizden ve eğitiminizden ziyade, büyük ölçüde yaşadığınız ülkeye göre değişiyor. Kısacası, kim olduğunuzdan daha çok nerede doğduğunuz önem kazanıyor. Bu bölümde, tek...
2025-06-01
24 min
Zihin Karmaşası- Söyleyecek Bir Şeyim Var
Milli Yapay Zeka'dan Yoksun Ülkelerin Bağımsızlığı Tehlikede mi?
Günümüz dünyasında teknoloji ve ulusal güvenlik kavramları hiç olmadığı kadar iç içe geçmiş durumda. Eskiden coğrafi sınırlar, askeri güç veya ekonomik büyüklüklerle ölçülen bağımsızlık, bugün yepyeni bir boyut kazandı: Yapay zeka ve veri egemenliği. Birçok ülkenin üzerinde tartıştığı, ‘Milli Yapay Zeka’ geliştirme hedefi, aslında çok daha derin ve karmaşık bir soruya işaret ediyor: Gerçekten bir ülkenin bağımsızlığını garanti edebilir mi? Bu bölümde, bu can alıcı sorunun peşine düşerken, veri savaşlarından dijital söm...
2025-05-25
22 min
Zihin Karmaşası- Söyleyecek Bir Şeyim Var
Emojiler, Dijital Çağın Yeni Alfabesi mi?
Dünya, kelimelerin yetişmekte zorlandığı bir hızla değişiyor. Akıllı telefonlar elimizden düşmüyor, hayatlarımızın büyük bir kısmı ekranlara bakarak geçiyor. Ve bu rengarenk, hızlı dijital evrenin en dikkat çekici simgeleri de Emojiler oluyor. İlk başta sadece eğlenceli küçük resimler gibi görünen bu semboller, aslında sessiz sedasız kendi aramızda yepyeni bir iletişim biçimi mi yaratıyor? Klavyemizin bir köşesinde duran o emojiler, binlerce yıllık insanlık iletişim tarihinin neresinde duruyor ve gelecekte bizi nasıl bir dil bekliyor?
2025-05-18
18 min
Zihin Karmaşası- Söyleyecek Bir Şeyim Var
İnsan Tahtını Yapay Zekaya mı Bırakıyor?
İnsandan daha zeki bir varlık fikri bütün din dünyasında açık görüşlülükle tartışılan ama bir o kadar da endişe yaratan bir düşünce. İlahiyat dünyası, sadece güncel yaşamı kontrol etmesinin ötesinde, YZ’nin insanın manevi dünyasını da kontrol etmesinden kaygı duyuyor. Özellikle kutsal kitaplar ve uygulamalar hakkında YZ’ye veri yüklenirken sorumlu davranılmasının önemine dikkat çekiyor. Ancak ne kadar sorumlu da davransak tehlikenin büyük kısmı YZ’den değil insandan kaynaklanıyor. Toplumu yönlendiren birçok akademik çalışmaları yapa...
2025-05-11
20 min
Zihin Karmaşası- Söyleyecek Bir Şeyim Var
Leonardo da Vinci, Rönesans ve Son Akşam Yemeği
Ortaçağ felsefecileri daha çok her şeyin kaynağı ve ilk neden gibi kavramlar üzerine düşünmüşlerdir. Yaratıcılık yalnızca Tanrı’ya özgü bir nitelik olarak kabul edilir ve insanın bu özelliği göz ardı edilir. İnsanın sanatsal faaliyetleri ancak Tanrı’nın kudretini açığa çıkarmak için vardır. Sanatta yaratıcılık esas olarak Rönesans Dönemi ile başlar. Rönesans sanatı insan odaklıdır ve insan keşfedildikçe yaratıcı gücü de açığa çıkar. Leonardo Da Vinci Rönesans döneminin sembol ismidir. Eserlerine kattığı aşkın bil...
2025-05-04
16 min
Zihin Karmaşası- Söyleyecek Bir Şeyim Var
Oğuz Atay ve Tutunamayanlar: Bat Dünya Bat
1970'lerin Türkiye'sinde Oğuz Atay yalnızlığını Tutunamayanlar’la yazıya döktü. İlk yıllarında belki biraz sıra dışı olmasından dolayı eser çok dikkat çekmedi. Ancak O gün unutulma korkusu yaşayan Atay'ı bugün Dünya tanıyor. Ölümünün 25. yılında, Unesco tarafından seçkin edebiyat eserleri listesine seçilen Tutunamayanlar aslında hepimizin cebinde taşıdığı bir yarayı anlatıyor.. Anlaşılamamak. Bilinç zamanla değişirken, yalnızlık kalıcılığını koruyor. Ancak zaman ve bilincin karmaşık etkileşimini bazı yazarlar o kadar derinlikli ve evrensel bir şekilde yakalı...
2025-04-27
20 min
Zihin Karmaşası- Söyleyecek Bir Şeyim Var
Gençliğimizi Nasıl Yaşıyorsak Yaşlılığımız Öyle Geçiyor
Güzel bir hayat yaşadım diyebilmek için geçmişe çok az pişmanlıklarla bakabilmek gerekiyor. Geçmişten gelen heyecanımız yaşlılığımıza aynı canlılıkla akıyorsa hayatı bir bütün olarak mutlu yaşadığımızı söyleyebiliriz. Ancak yaşlılığımızı kötü yaşıyorsak gençliğimizi gerçekte kötü değerlendirmişizdir. Hayatımızın tecrübe kazandığımız yılları başarılarla dolu olsa da ardından gelen yaşlılık sıkıntılarla doluysa bu bazı şeyleri yanlış yapmış olmamızdandır. ...
2025-04-20
17 min
Zihin Karmaşası- Söyleyecek Bir Şeyim Var
Değişen Gerçekten Dünya mı Yoksa Biz mi Değişiyoruz?
Değişmeyen tek şey değişimin kendisi mi yoksa kendimizin değişmediğini sanmamız mı? Neden hep başkalarının değiştiğini düşünürüz ya da "Ben değil, dünya değişsin" deriz? İnsanın en büyük yanılsamalarından biri, kendisinin sabit kaldığı, her şeyin değiştiği düşüncesiyle kurduğu o büyük illüzyon. Hepimiz şu cümleyi kurmuşuzdur: 'Eskiden her şey daha güzeldi' ya da 'İnsanlar artık eskisi gibi değil'. Peki gerçekten değişen dünya mı, yoksa biz miyiz?
2025-04-13
17 min
Zihin Karmaşası- Söyleyecek Bir Şeyim Var
Türkiye Cumhuriyeti: Genç Bir Demokrasinin Kısa Hikayesi
Bu bölümde, Türkiye Cumhuriyeti'nin 'gençlik sancıları'nı konuşuyoruz: Darbeler neden demokrasinin kilometre taşı oldu? Kürt meselesi nasıl bir zenginleşme hikayesine dönüşebilir? Cumhuriyet kendine muhalifleri neden içine alabildiğinde güçleniyor? Bu konunun detaylı analizi için Monolog'daki yazımı okuyabilirsiniz İyi Pazarlar..
2025-04-06
20 min
Zihin Karmaşası- Söyleyecek Bir Şeyim Var
Geometri: Uzayın Zihnimizdeki İzdüşümü
Çevremize baktığımızda kullandığımız en basit nesneden en karışığına, bir kalemden yapay zekaya kadar bütün teknolojiler önce zihnimizde doğmuştur. Modern insanın tarihinde başardığımız her şeyin altında önce düşünce vardı. Hayal ettik, zihnimizde geometrik şekillerle tasarladık ve gerçeğe dönüştürdük. Bugün gördüğümüz ve dokunduğumuz her şey bir zamanlar soyut düşündüğümüz projelerdir. Her şey zihnin bir çıktısıdır. Ürettiğimiz tüm teknolojiler bir zamanlar zihnimizde kurduğumuz denklemlerin ve geometrik şekillerin karşılığı, yani uzayın zihnimizdeki iz düş...
2025-03-30
20 min
Zihin Karmaşası- Söyleyecek Bir Şeyim Var
Fatih Sultan Mehmed: Kızıl Elma'yı Alan Türk Hakanı, Bir Cihan Padişahı
Türk tarihinde en önemli kırılma anlarından biri, Türklerin Anadolu'ya gelmesidir. Osmanlı Beyliği'nin Bizans'la komşu olması da bir başka kırılma anı olarak görülebilir. Fatih Sultan Mehmed, İstanbul'u alarak Osmanlı Devleti'ni bir imparatorluk haline getiren ve Türklerin Anadolu'yu yurt edinmesine katkı sunan en önemli Türk Büyüklerindendir. Anadolu, Doğu'nun ve Batı'nın birleştiği yer, kıtaların buluştuğu stratejik topraklardır. Batı'da Küçük Asya olarak adlandırılan Anadolu, her iki kültür için bir mücadele alanıdır. Doğu'nun ve Batı'nın...
2025-03-23
23 min
Zihin Karmaşası- Söyleyecek Bir Şeyim Var
Okyanuslar: Dünyanın Bilmediğimiz Dörtte Üçü
Yaşadığımız dünyayı ne kadar iyi tanıyoruz, hiç düşündünüz mü? Ya da Dünyamızın en gizemli yerleri neresi diye sorsam kaçımız denizler diye cevap verir? Çoğumuzun aklına ilk olarak karalar geliyor olabilir, ama ya denizler? Belki de ulaşamayacağımızı düşündüğümüz yerleri merak etmekten vazgeçmemiz böyle düşünmemize sebep oluyor. Ya da denizleri sadece üstü gibi görüp, derinliklerini keşfe değer bulmuyoruz. Belki de karalar gibi denizlerin de keşfedilecek bir tarafının kalmadığını düşünüyoruz. Oysa dörtte üçü su olan dünyamızın ço...
2025-03-16
19 min
Zihin Karmaşası- Söyleyecek Bir Şeyim Var
Doğu Cephesi: II. Dünya Savaşı'nın Kaderini Belirleyen Zıt Liderler
II. Dünya Savaşı, özellikle Soğuk Savaş sonrası kuşaklar için hayal gücünün ötesinde bir trajedidir. Bu kader savaşından çıkarılacak en önemli derslerden biri, bireylerin davranışlarından genelleme yapmanın yanlış olduğudur. İnsanın karmaşık doğası, onu anlamamızı neredeyse imkansız kılar. Katlandığı acılar, hatta alçalmasının uç noktaları, doğasındaki en kötü yanların yanı sıra en iyi yanları da ortaya çıkarabilir. Tıpkı 2. Dünya Savaşı'nda birçok Sovyet askerinin iyi olduğu kadar zalim de olabilmesi gibi. Aynı şekilde, tutkulu hayaller, insanı bir...
2025-03-09
22 min
Zihin Karmaşası- Söyleyecek Bir Şeyim Var
Yapay Zeka: İnsanın Tanrıya Ulaşma Mücadelesinde Son Nokta
İnsanın yaratıcı tarafı onun tanrısal yönünü yansıtıyor. Bu dünyada çok kısa zamanda yarattığımız medeniyet, Tanrı’nın kendi zaman ölçeğinde dünyayı 6 günde yaratmasına benzemiyor mu? Bugün yapay zeka, teknolojide geldiğimiz son nokta; belki de tek başımıza ürettiğimiz son teknoloji. Bundan sonraki teknolojileri, muhtemelen yeni ortağımız yapay zekayla birlikte üreteceğiz. Yapay zekanın bu oyun değiştirici özelliği, bizi Tanrı’ya daha çok yaklaştırıyor sanki. İnanç tarihinde Prometheus’un ateşi insanlara vermesi ve Şeytan’ın yasa...
2025-03-05
16 min
Zihin Karmaşası- Söyleyecek Bir Şeyim Var
Siyah Tarihi Ayı: Siyahın Gözünden Hayata Bakmak
Her yıl 01 Şubat-01 Mart tarihleri arasında ABD’de, Afro Amerikalılar, Siyah Tarihi Ayı’nı kutlarlar. Şubat ayı boyunca bir tema çerçevesinde siyahilerin topluma yaptıkları katkılar anlatılır. Bu yılki tema, Afro Amerikalıların çalışma hayatındaki başarılarını kapsıyor. Siyah Tarihi Ayı’nın Dünya’nın 1 numaralı ülkesinde kutlanması, tüm dünyada ırkçılık ve ayrımcılık konusunda farkındalığın artmasına neden oluyor. Bugün Dünya’da dengeli bir barışın önündeki en büyük engel ırkçılık ve ötekileştirmedir. Oysa ırkçılık beynin k...
2025-02-28
13 min
Zihin Karmaşası- Söyleyecek Bir Şeyim Var
Santorini'de Tehlike Çanları mı Çalıyor?
Yunan adası Santorini, tarihin ender dağıttığı ayrıcalığa sahip bir volkanik adalar topluluğudur. Ancak son zamanlarda kalderadaki gelişmeler, Dünya'nın dikkatini Santorini'ye çekiyor. Ocak ayından bu yana oluşan sismik hareketler, bilim insanlarını endişelendiriyor. Özellikle Şubat ayında sıklaşan depremlerin bazılarının çok uzaklardan hissedilmesi, daha büyük bir felaketin habercisi olabilir mi? Sismik hareketler sadece Santorini'yi değil, tüm Akdeniz'i etkileyecek bir jeolojik felaketin eşiğinde olduğumuz konusunda bizi uyarıyor. Bilim Dünyası, Santorini’deki gelişmeleri çok yakından takip ediyor. Dünya düşünce tarihine A...
2025-02-23
16 min
Zihin Karmaşası- Söyleyecek Bir Şeyim Var
Kötülük, Tatmin Edilmeyen İyilik midir?
Halil Cibran, kötülüklerin en sonunda iyiliğe döndüğünü bir şiirinde şöyle anlatır. "Yalnızca içinizdeki iyilikten bahsedebilirim, kötülükten değil. Çünkü kötülük, kendi açlık ve susuzluğu içinde azap çeken iyilikten başka ne olabilir ki?" Bu mısradan ne anlamalıyım? İyiliğin ve kötülüğün birbirinin sebebi ve sonucu olduğunu mu yoksa birbirini tamamlayan zıtlıklar olduğunu mu? Yoksa insanın özünde kötü olmadığını, kötülüğün iyiliğin bozulmuş bir versiyonu olduğunu mu...
2025-02-16
19 min
Zihin Karmaşası- Söyleyecek Bir Şeyim Var
Elon Musk, Ün ve İnsanlık Arasında Bir Yerde
Hepimizin bir öz değeri var ve tanındıkça bu öz değerimiz artıyor. Daha çok insan tarafından tanınmayı kitlelere ulaşacak bir basamak olarak görüyoruz. Kitleye ulaşsak bile bu bizim için yine de yeterli olmuyor. Bu sefer, yaşadığımız zamanın ötesine uzanarak gelecek kuşakların bizi tanımasını istiyoruz. Ancak bunu başarmak, büyük hayalleri gerçeğe dönüştürerek oluyor. Her büyük hayal de geçmişin izlerini taşıyor. Elon Musk, geçmişten akan bu hayallerle beslediği tutkusunu gerçeğe...
2025-02-09
20 min
Zihin Karmaşası- Söyleyecek Bir Şeyim Var
Aşk, Duyguların En Güzeli
Aşk, dünyada en eski ve en güçlü duygudur. Doğanın temelinde sevgi vardır ve kendini aşk ile yeniler. Doğada her varlık gibi biz de duygularımızı aşk ile tazeleriz. Aşk, dünyada hayatla başlayan en temel duygudur. Kadın ve erkek aşk sayesinde doğasını keşfeder. Erkekteki güç sevdiği kadın karşısında boyun eğer. Sevilen ve arzulanan kadın kendini güvende hisseder. İnsanın çelişkili doğasını hangi duygu gösterir diye sorsak herhalde bu aşk olurdu. Çok iy...
2025-02-05
15 min
Zihin Karmaşası- Söyleyecek Bir Şeyim Var
Felaketler İnsan Doğasını Nasıl Etkiliyor?
Felaket, bizde üzüntü ve keder gibi, doğamıza uygun hislerin yaşandığı bir olgudur. Doğamızda böyle fırtınalar yaratan bu olgu, duygu dünyamızda başlarda bir karmaşaya sebep olur. Ancak ruhumuz iyi bir çözümleyicidir. Umut gibi yapıcı duyguların devreye girmesiyle, bozulan dengemiz yeniden eski haline kavuşur. Doğanın tedirgin edici genişiliği, henüz bizim bilmediğimiz, bugüne kadar karşılaştığımız felaketlerden daha farklı zorlukları barındırıyor. Teknoloji üretebilen biz de doğayı keşfederken sadece bu felaketleri keşfetmiyoruz. Aynı zamanda onun...
2025-02-02
18 min
Zihin Karmaşası- Söyleyecek Bir Şeyim Var
Dünya Bir Bilgisayar mı?
4,5 milyar yaşındaki dünyada 300 bin yaşında olan modern insanın son 500 yılda sorduğu sorular muazzam bir bilgi birikimi yarattı. Artık zekamız bu dünyanın ötesine uzanırken evreni anlama biçimimiz kökten değişiyor. Belki de modern insanla başlayan bu süreçte kozmosun bu bölgesinde tüm evreni etkileyecek yeni bir big bang yarattık. O halde şu soruyu sormanın artık haklı gerekçeleri olduğunu düşünebiliriz. Bu bilgi patlamasını başlatan biz olsak da bu süreci Dünya gibi devasa bir bilgisayar yönetiyo...
2025-01-26
17 min
Zihin Karmaşası- Söyleyecek Bir Şeyim Var
Edebiyat Bana Ne Kazandırıyor?
Hayatın karmaşası içinde kendimizi kaybolmuş gibi hissettiğimiz anlarda edebiyat, bize bir sığınak, bir rehber ve bir dost olur. Farklı yazarların farklı dünyalarına adım atarak kendimizi daha iyi anlar, dünyayı farklı bir perspektifle görürüz. Edebiyat, kişisel bir deneyimdir. Her birimizin içinde özel duygular ve düşünceler oluşturur. Ancak herkesin kendi dünyasında farklı yankılar uyandırsa da, hepimize ortak bir dil, ve ortak bir düşünme biçimi sunar. Edebiyatla daha derin bir anlayışa sahip oluruz. Edebiyatın bizi dönüştüren bir simya olduğunu söy...
2025-01-19
19 min
Zihin Karmaşası- Söyleyecek Bir Şeyim Var
Rüyaların Gizemi: Kadim Zamanlardan Gelen Haberciler
Hülyalı insanlarız. Hatırımızda kalan geçmişimizi anımsar, geleceğimizi hayal ederiz. Anımsayamadığımız anılarımızı da geceleri rüyalarımız bize hatırlatır. Ancak düşlerimizi çok önemsemeyiz. Oysa önemsemediğimiz rüyalar, hayatımızı yönlendiren gizemli anıların kilidini açacak anahtarlardır. Rüyaları, içimizde farkında olmadığımız bir yerden bize ulaşan bir haberci gibi düşünmüşümdür hep. Antik çağda Tanrılar arasında mesajları ileten Hermes'in günümüzdeki haline benzetirim. Belki de rüyalar, köklerimizden kopmamamız için doğ...
2025-01-12
18 min
Zihin Karmaşası- Söyleyecek Bir Şeyim Var
Yoksulluk Bir Yaşam Biçimi Olabilir mi?
Yoksulluk bir kader midir yoksa yaptığımız tercihlerin sonucu mudur? Yokluk zamanlarında dayanma gücümüz ve sabrımız artar ve çok çalışarak yoksulluktan kurtulabiliriz ama yoksulluğun gittikçe derinleştiği bir toplumda bu ne kadar mümkün olabilir? Yoksulluk, en basit tanımıyla günlük temel ihtiyaçları karşılayamamaktır. Sadece bugünü atlatıp ertesi günün kaygısını atlatamamaktır yoksulluk. Ancak yoksulluk, tıpkı bulaşıcı bir hastalık gibi, yavaş yavaş tüm toplumu etkisi altına alan derin bir yaradır aynı zamanda. Bu yara, sadece maddi...
2025-01-05
17 min
Zihin Karmaşası- Söyleyecek Bir Şeyim Var
Bir Düşünce Deneyi: İnsanlar Telepati Yapabilseydi Dünya Nasıl Bir Yer Olurdu?
Telepati mümkün mü? Zihnimizdeki düşünce, duygu veya imajı, başka bir bireyin zihnine doğrudan, fiziksel bir ortam gerektirmeden aktarabilir miyiz? Eğer bunlar mümkünse herkesin telepati yapabildiği bir dünya nasıl olurdu? Birbirimizin zihinlerini okuduğumuz bir dünya bize etik gelmeyebilir. Aklımızdan geçenlerin en saf haliyle bilinmesi bazı rahatsızlıklar yaratabilir. Ancak böyle düşünmemiz, şu anki psikolojimize hapsolduğumuz içindir. Telepatik bir toplum ya da dünya muhtemelen bugünkü zihin sınırlarımızın ötesinde olur. Telepati, insan zihninin gizemli yönler...
2024-12-29
19 min
Zihin Karmaşası- Söyleyecek Bir Şeyim Var
İnsan, Buzullaşmayı Geciktirerek Yaşamın Yayılmasını Engelliyor
Buz, dünyada hayatın devamı için her zaman önemli olmuştur. Dünyanın ilk oluşmaya başladığı zamanlarda ortam yaşam için müsait değildi. Ancak sıcaklıklar azalıp yer küre soğudukça buzullaşma arttı. Buzullar, hayatın tohumlarını taşır. Sıcak kuşaktan buzul çağına geçerken hayatın kalıntıları buzun içine sıkışır ve dünyanın diğer bölgelerine taşınır. Yok olan türlerin yerine yenileri ortaya çıkar. Buna en iyi örnek Mamutlardır. İnsan da son buzul çağı Pleistosen dönemde ortaya çıkm...
2024-12-26
15 min
Zihin Karmaşası- Söyleyecek Bir Şeyim Var
Kuantum Bilgi İşleme: İnsanlığın Yeni Hikayesi
İnsan, Aden'den kovulmasından bu yana yeniden oraya dönme hayalinin peşinde koştu. İnsanın dünyaya atıldıktan sonra yaptığı atılımlar ve gösterdiği cesaret büyük ihtimalle Tanrı'yı da şaşırtmış olmalı. Bu dünyada ne kadar süre var olacağımızı bilemeyiz ama bir zamanlar insan vardı denilecek bir hikaye bıraktığımız kesin. Zaman yolculuğumuzda fiziken çapımızı aşan ne varsa hayallerimize sığdırdık ve gücümüzü zamana yayarak bir arabayı, bir roketi ve bir transatlantiği elle tutulur hale getirdik. Bizi sonraki hayallerimiz...
2024-12-22
20 min
Zihin Karmaşası- Söyleyecek Bir Şeyim Var
Dark Web: İnternetin Karanlık Bilinçaltı
İnternet, devasa bir bilgi okyanusu gibidir. Bu okyanusun yüzeyinde, herkesin kolayca erişebileceği web siteleri, sosyal medya platformları gibi bilinen alanlar yer alır. Ancak, bu yüzeyin altında, derinlerde keşfedilmemiş birçok katman vardır. Bu katmanların en gizemlisini ise Dark Web oluşturur. Bir şeyi daha iyi anlatabilmek için benzetme yapmak gerçekten çok faydalı bir yöntem. Benzetmeleri kullanmanın karşı koyamayacağımız bir tarafı var. Belki kavramların tam örtüşmesini beklemek gerçekçi olmaz ama benzetmelerle anlatmak istediğimizi insanların zihninde daha iyi canlandırabiliriz. Özellikle insanl...
2024-12-15
19 min
Zihin Karmaşası- Söyleyecek Bir Şeyim Var
Alzheimer: Geleceği Anımsamak
Alzheimer hastasıyla yaşamak, bir Benjamin Button hikayesi yaşamaktır. O, geçmişe bir yolculuk yapıp geleceği anımsarken siz, hastalığın ileri safhalarını öngörmeye çalışırsınız. Fiziken yan yana ama farklı zamanlarda yaşarsınız. Geçmişte anımsadığı anılar daha eski tarihlere uzanırken, hatırlayamadıkları gittikçe şimdiye yaklaşır. İnsanı geçmişe doğru sürükleyen ama geleceğini çalan bir hastalıktır. Bir Alzheimer bakıcısının gözünden anlatmaya çalıştım.
2024-12-07
19 min
Zihin Karmaşası- Söyleyecek Bir Şeyim Var
Yeni Dünya Düzeni, Bir Soğuk Savaşa Daha izin Vermiyor
Bugün dünyanın gergin olması, bitmeyen bir hesaplaşmanın sonucu. Soğuk savaş biterken tıpkı 1. Dünya Savaşında olduğu gibi gelecekte nasıl bir dünya düzeni olacağı çok düşünülmedi. Batı, soğuk savaştan sonra her şeyin sahibiymiş gibi davrandı. Oysa Rusya, gerekenden daha fazla toprak kaybettiğini düşünüyor. Bu yüzden Ukrayna'da hak iddia ediyor. Çin, dünya liderliğine oynuyor ve olacak gibi de duruyor. Tabi ki bu durum bir düzeltmeye doğru gidiyor. Ancak daha tehlikeli olan, nükleer silah kullanma seçeneğinin masada tutulması. Soğuk savaşta...
2024-12-04
16 min
Zihin Karmaşası- Söyleyecek Bir Şeyim Var
Nil: Ezelden Ebediyete Akan Nehir
Dünyaya yön veren kadim uygarlıkların temelinde kadim nehirler vardır. Bunların arasında Nil'in özel bir yeri var. Nil Nehri, dünyanın en eski medeniyetlerinden Mısır'a yaşam kaynağı olmaya devam ediyor. Sadece Mısır değil, Afrika'nın kuzeydoğusu onunla hayat buluyor. Kaynağının belirsizliği, çöl ikliminde hiç yağmur almadan varlığını sürdürmesi ve güneyden kuzeye akması, onu diğerlerine göre daha gizemli yapan taraflar. Onun gizemi, yarattığı Mısır'a da sirayet ediyor. Mısır'dan bahsederken aklın izah edemediği yerleri mistik güçlerle...
2024-12-01
19 min
Zihin Karmaşası- Söyleyecek Bir Şeyim Var
Kozmik Yalnızlık: Fermi Paradoksu ve Dünya Dışı Yaşam Arayışı
Sonsuz evrende yalnız olma ihtimalimiz var mı? Enrico Fermi, herkesin nerede olduğunu sormadan önce de insanoğlu evrende başka yaşam olduğunu her zaman merak etmiştir. Evrende bu kadar çok maddenin olmasının yaşam açısından bir anlamı var. Yaşam, uzayın boşluğunda ortaya çıkmaz. Tutunabilmesi için bir gezegene ihtiyacı vardır. Peki bu kadar çok gezegenin olduğu bir yapıda bu sessizlik neden? Evrenin sadece bizim bulunduğumuz bölgesinde trilyonlarca gezegen ve yıldız varken bizim dışımızda hiç yaşama rastlamayışımız bir parado...
2024-11-24
19 min
Zihin Karmaşası- Söyleyecek Bir Şeyim Var
Kadın Oyuncular Neden Daha Az Kazanıyor?
Kadınların sesi artık daha çok çıkıyor ve ekonomik hayattan daha fazla pay alıyorlar ama yine de gidecek daha uzun bir yol var. Mesela erkeklerle aynı işi yapan kadınlar hâlâ aynı ücreti alamıyor. Kadın ve erkek arasındaki ücret eşitsizliği her zaman vardı ama ben bu durumun belli sektörlerle sınırlı olduğunu düşünürdüm. Mesela sinema sektöründe böyle bir ayrımın olacağı hiç aklıma gelmezdi. Kadınların erkekler kadar pazarlık edemedikleri söylense de bu işi profesyonel menajerler vasıt...
2024-11-17
18 min
Zihin Karmaşası- Söyleyecek Bir Şeyim Var
Kapitalizm ve onu korkutan yeni dijital düzen
Bugün dijital devrimle hepimiz dönüşüyoruz. Bu dönüşümden her kurum olduğu kadar yaşadığımız iktisadi düzen de etkileniyor. Bir zamanlar her şey kapitalizmin planladığı şekilde gerçekleşirken sanki o da teknoloji devrimiyle biraz seyirci durumuna düşüyor. Yarattığı dijital dünya onun kontrolünden çıkıyor. Algoritmalar onun yerine karar vermeye başlıyor. Peki bu yeni düzende kapitalizmin yeri ne olacak? Cevabı Zihinkarmaşası ve 'da
2024-11-13
16 min
Zihin Karmaşası- Söyleyecek Bir Şeyim Var
Yalnızlık: İnsan Algısının Yarattığı Yapay Korku
Çoğu insanı tedirgin eden korkuların başında yalnızlık gelir. En büyük korkularımızdan biridir yalnızlık çünkü insanlar onu içine düştükleri bir lanet gibi görür. Oysa bizim hastalık olarak gördüğümüz yalnızlığımızı o duruma bizler getiriyoruz. Biraz kendimizi yakından incelediğimizde doğamızın büyük kısmını yalnızlığımızın oluşturduğunu görüyoruz. Sonu yalnızlık olan bir hayata doğarız mesela.. Peki doğamızın bir parçasıysa yalnızlığı neden bu kadar tehlikeli bu...
2024-11-10
19 min
Zihin Karmaşası- Söyleyecek Bir Şeyim Var
Yaşam, En Değerli Şey
Yaşamın gizemi onun karmaşıklığında yatar. Her yeni keşif, evrenin ve kendi varlığımızın ne kadar büyük bir mucize olduğunu gözler önüne serer. Yaşam basitçe yaşamaktır. Nefes almak, hareket etmektir. Bu eşsiz bir deneyimdir. Peki hayatı basitçe yaşayıp mutlu olmak varken neden basit bir şeyi başaramıyoruz? Herhalde kendimiz için belirlediğimiz her hedef bizi tuzağa sürüklüyor. Hedeflerimiz, bakış açımızı daraltan bir psikoloji yaratıyor. Belki bu bize bir kimlik kazandırıyor ve bizi değerli yapıyor ama özg...
2024-11-02
18 min
Zihin Karmaşası- Söyleyecek Bir Şeyim Var
Başarı: Tekrar mı Devrim mi?
Toplumun onayını alarak elde edilen başarılar tekrara düşer, ancak bireyin tutkuları bu sınırları aşar. İnsanlar öldükten sonra da hatırlanmak ister. Bu sebeple kendi kurallarını yazan bireyler, toplumsal kalıpların dışına çıkma cesareti göstererek iz bırakırlar. Başarmak, kendini üreten bir kavram. Her başarı hikayesinin odağında insan olduğu için farklı bakış açıları yakalıyoruz. Başarılı insanların hayalleri başka insanlara ilham veriyor. Steve Jobs, Einstein ve Büyük İskender gibi hayalperestlerin hayalleri bu dünyayı besledi. Onl...
2024-10-26
20 min
Zihin Karmaşası- Söyleyecek Bir Şeyim Var
İngiltere: Dünyanın Müzik Kutusu
İngilizler neden müzikte bu kadar başarılı? Tarihin en büyük müzik grupları neden İngiliz? The Beatles, Rolling Stones, The Who gibi gruplar Amerika'yı nasıl istila etti? İngilizler, evrenin temelindeki uyumun müzikal olduğunu bize yine müzikle anlatır.
2024-10-19
13 min
Zihin Karmaşası- Söyleyecek Bir Şeyim Var
Web3.0: Merkeziyetsiz İnternet Mümkün mü?
Zihnimizin kolayca sindiremediği yeni bir dünyanın hızla kurulduğuna şahit oluyoruz. Yapay zeka, blockchain, Web3.0, NFT, metaverse ve buna benzer yeni dünyaya ait birçok kavram aklımızı karıştırıyor. Bu normal, çünkü bu teknolojiler emekleme aşamasında olsa da hayatımızı şimdiden şekillendiriyor. Düzen, bu kavramların üzerine kuruluyor. Üstelik bu teknolojiler o kadar hızlı gelişiyor ki, bir şeyi kavrayamadan yeni kavramlarla tanışıyoruz. 200 bin yıllık modern insanın tarihinde şişen bilgi balonu bir big bang gibi patladı. Bunun sonucunda oluşan kaosta hızlı bir evrimi hissederek...
2024-10-12
20 min
Zihin Karmaşası- Söyleyecek Bir Şeyim Var
İnternet: Bir Tehdit Algısıyla Başlayan Devrim
Bugün hayatımızı şekillendiren, İnternet gibi sonradan devrime dönüşen teknolojileri üretmemize hangi saikler sebep oluyor? İnternet soğuk savaşta bir tehdit algısıyla başlayan bir düşünce devrimidir aslında. Bizim için tehdit, aynı zamanda yeni bir teknolojidir. Eğer yakınımızda bir tehlike varsa yeni bir teknolojinin arefesindeyiz demektir. Bu, internet gibi daha sonra büyük bir devrime de dönüşebilir. Soğuk Savaşın başlarında, bir top büyüklüğünde olan Sputnik'i Sovyetler Birliği 1957'de uzaya gönderdiğinde, kimse insanlığı farklı bir yer...
2024-10-06
20 min
Zihin Karmaşası- Söyleyecek Bir Şeyim Var
Cinsiyet Eşitliğine Her İki Cins de Hazır mı?
Bugün bizi yöneten yasalar erkeğin doğasını yansıtsa da bu düzen gittikçe yerini başka bir yapıya bırakıyor. Öyle ki zaman, cinsiyet ayrımcılığını daha fazla taşıyamıyor. Binlerce yıl erkeğin üstün bir cins olduğu gibi bir propaganda, teknoloji çağında kadınların öne çıkmasıyla çöküyor. Bugün kadının öne çıkmasında onların mücadelesi ve kararlılıklarının payı çok büyük. Ancak çağın doğasının da onları daha atak ve kavrayışı geniş yaptığı bir gerçek. Yeni ek...
2024-10-02
16 min
Zihin Karmaşası- Söyleyecek Bir Şeyim Var
Veri, Ayaklarımızı Yerden Kesiyor, Bulutlara Yükseliyoruz
Veri her zaman vardı ama yaşadığımız boyut çoğaldıkça varlığını daha çok hissetmeye başladık. Veri çoğaldıkça cansız olan tüm maddeye bir akıl yüklüyoruz. Üstelik bunun yönetimini de makinelere bırakıyoruz.
2024-09-28
19 min
Zihin Karmaşası- Söyleyecek Bir Şeyim Var
Yapay Zekayı Açıklamanın Basit Bir Yolu Var mı?
Bir evrimi yaşıyoruz. Üstelik milyonlarca yıl süren ama teknolojiyle bu süreci yüz yıllar belki de on yıllara kadar indirdiğimiz hızlı bir evrim bu. Ancak başka ve çok önemli bir fark daha yaratıyoruz. Bugüne kadar ürettiğimiz teknolojilerden farklı olarak düşünen, konuşan ve yaratıyoruz. Belki de ona hükmedemeyeceğimiz bir teknoloji üretiyoru
2024-09-25
19 min
Zihin Karmaşası- Söyleyecek Bir Şeyim Var
Veri Çağı: İpler Kimin Elinde?
Verinin çok önemli olduğunu biliyoruz ama öneminin nereden geldiğini bilmiyoruz. Kişisel verilerimizin sadece bizi değil insanlığı da ilgilendiren bir tarafı var
2024-09-21
18 min
Zihin Karmaşası- Söyleyecek Bir Şeyim Var
Cinsiyet Eşitliği Olmadıkça Erkekler Ağlamaz
Erkek, toplumun ona yüklediği aşırı yüklerden kurtulmaya çalışıyor. Ağlayarak rahatlamak değil özgür olmak istiyor.
2024-09-18
14 min
Zihin Karmaşası- Söyleyecek Bir Şeyim Var
Beyin: Evrimin Kara Kutusu
Doğayı anlamak istiyorsak içimize bakalım çünkü onun gizemi beyinde olabilir. Tabiatın işleyişine baktığımızda, o da tutarlı bir düzenin devamı için aynı algoritmayı kullanıyor
2024-09-14
18 min
Zihin Karmaşası- Söyleyecek Bir Şeyim Var
Zihin Karmaşası: Söyleyecek Bir Şeyim Var
Basit bir hayatımız olduğunu düşünürüz ama susmayan zihnimiz öyle olmadığını söylüyor. Bize çok uzak görünen dünyanın yakıcı sorunlarından günlük işlerimize kadar birçok etki, zihnimizde yeni düşünceler yaratır. Hatta üzerinde hiç kontrolümüzün olmadığı olaylar da zihnimizin daha çok karışmasına neden olur. Farkında olmadan iki kişinin konuşmasına kulak misafiri olmamız, bir koku ya da rüzgardan ürpermemiz bizde bambaşka fikirler uyandırır. Biz sakin kaldığımızı düşünürüz ama zihnimizdeki dağınıklık, bizi anlamlı bir hayattan
2024-09-06
24 min