Shows
Heilige Grond#86 - Wat euthanasie met de dokter doet. Met Wieke Ligtenberg en Lydia van der WeijWe krijgen een inkijkje in de euthanasiepraktijk van de arts. Elk euthanasieverzoek doet een beroep op de dokter. Welke rol heeft hij/zij precies en wat speelt er allemaal mee?Recent verscheen het boek ‘Euthanasie en de dokter’ met 54 ervaringsverhalen van artsen. Zowel huisartsen als specialisten, christenen als niet-christenen, artsen in opleiding als bijna-gepensioneerden vertellen eerlijk over hun ervaringen. Wieke Ligtenberg, onderzoeker bij de Lindeboomleerstoel naar regiovariatie in euthanasie in Nederland, coördineerde dit proces en vormde samen met Theo Boer en Stef Groenewoud de redactie. Lydia van der Weij is AIOS ouderengeneeskunde en een van de geïnt...
2026-02-1347 minHeilige Grond#85 - Exclusief geloven, inclusief samenleven. Met Lody van de Kamp, Najib Tuzani en Bernhard ReitsmaIn deze aflevering ontvangt Koos Tamminga drie gasten voor een interreligieuze ontmoeting: Rabbijn Lody van de Kamp, Islamitisch theoloog Najib Tuzani en christelijk theoloog Bernhard Reitsma. “We zijn alle drie arrogant - absoluut overtuigd van ons eigen gelijk. Maar we moeten wel samen uitvinden hoe we samen in de samenleving staan.”Tussen de drie Abrahamitische religies verschillen de opvattingen over wie gered wordt (en hoe) en wat waarheid is. Die eigenheid schuurt soms. Christendom en Islam zijn daarbij (anders dan het Jodendom) ook nog eens gericht op zending – waarbij van de ander gevraagd wordt om opvattingen en levens...
2026-01-2359 minHeilige Grond#84 - Goed nieuws voor jongeren. Met Joyce Couprie en Martin KampVeel jongeren zoeken naar wie ze zijn, waar ze bij horen en waar ze voor leven. In deze aflevering verkennen we met Joyce Couprie en Martin Kamp hoe we in onze omgang met jongeren kunnen laten zien wie God voor hen is en wil zijn. Joyce Couprie is schoolpsycholoog en als coördinator en onderzoeker verbonden aan het Expertisecentrum Onderwijs en Identiteit van de Theologische Universiteit Utrecht. Martin Kamp is theoloog en jongerenwerker bij The Mall in Delft, een project van Youth for Christ. Beiden werden geïnterviewd in het boek: ‘Goed nieuws – hoe deel je het met jonger...
2026-01-0948 minHeilige Grond#83 - Gedeelde grond onder je voetenWat is een gemeenschap, en waarom is samenleven belangrijk? In deze aflevering verkennen we de kracht van (christelijke) gemeenschappen en wat zij ons leren over gerechtigheid en de grond onder onze voeten.Koos gaat in gesprek met Jurjen (theoloog) en Theanne (tekstschrijver). Theanne schrijft vanuit haar betrokkenheid op de Martine Vonk Stichting over ecologie en gemeenschapsdenken, onder andere in het boekje Samen genieten van genoeg. In deze aflevering vertelt ze hoe gemeenschappen zoals de Hernhutters en Amish, ons kunnen inspireren tot leven met aandacht voor grenzen, genoeg en kwaliteit.Jurjen verbindt deze ecologische en theologische inzichten...
2025-12-2649 minHeilige Grond#82 - Het verlangen van december. Met Alain Verheij en Jan ter MaatDecember: de maand van geven en ontvangen. Een maand vol rituelen. Sinterklaas en kerst worden vaak gezien als feestjes van gezelligheid, samenzijn, en geven; maar het zijn ook praktijken die veel koopzucht met zich meebrengen. Welke (seculiere) liturgie kenmerkt de decembermaand? Welke rol speelt consumeren daar in? En waar verlangen we eigenlijk ten diepste naar in deze decembermaand?Heilige Grond is een podcast van de Protestantse Theologische Universiteit en de Theologische Universiteit Utrecht.
2025-12-1250 minHeilige Grond#81 - Kan God een wisselwoning zijn? Met Mirella Klomp en Cor VerkadeIn deze aflevering kijkt Mirella Klomp terug op de ‘Grondreis’ die ze als Theoloog der Nederlanden ‘24-’25 maakte. In alle provincies ging ze op zoek naar de verhalen die opkomen uit de materiële werkelijkheid van een concreet stuk grond. Wat is de betekenis van die plek in alles wat er op en omheen gebeurt? Verbindt of scheidt de grond? In hoeverre kunnen we grond naar onze hand zetten en is dat dan eigenlijk goed?Theologisch stelt het ook voor de vraag hoe het ervoor staat met onze verhouding tot het materiële. Laat God zich kennen en ontmoet...
2025-11-2857 minHeilige Grond#80 - Belijden van Nicea tot nu. Met Wim Moehn en Marinus de JongVandaag de dag wordt nog in veel kerken regelmatig de geloofsbelijdenis uitgesproken die 1700 jaar geleden tijdens het concilie van Nicea geformuleerd werd. Wat stond er in die tijd op het spel en hoe zie je dat terug in de accenten en formuleringen in deze geloofsbelijdenis? Was het een duidelijke stellingname tegen invloeden vanuit de Griekse mythologie, of klinken de mythen er juist in mee? Wat is door de tijd heen de plek en invloed van deze geloofsbelijdenis geweest in verschillende tradities? Hoe verschillen recentere belijdenissen van deze? Hebben de woorden van 1700 jaar geleden nog betekenis in en voor de...
2025-11-1454 min
Theologie aan de gracht#23 - Kars Veling; wat heeft de hermeneutiek en de filosofie te zeggen tot de theologie?Dit jaar overleed filosoof, onderwijsbestuurder en politicus Kars Veling. Vlak voor zijn overlijden rondde hij zijn laatste publicatie af: Tot hier: filosofische herinneringen. Veling was de eerste politiek leider van de ChristenUnie, bestuurder van verschillende scholen, maar ook hoogleraar Filosofie aan de Theologische Universiteit Kampen (nu Utrecht). Samen met prof. dr. Pieter Vos, hoogleraar ethiek aan de PThU en alumnus van de TUU en prof. dr. Jan van der Stoep, opvolger van Veling als hoogleraar filosofie aan de TUU spreken we door over de erfenis van Veling en over dit boek. We spreken over de ro...
2025-11-121h 00Heilige Grond#79 - Welzijn en vorming, uitdagingen aan kerk en school. Met Ronelle Sonnenberg en Erik RenkemaKinderen en jongeren van nu leven in een veeleisende tijd; prestatiedruk, een onzekere toekomst, digitale uitsluiting, psychische kwetsbaarheden… Veel komt ook samen in de steeds meer gehoorde term ‘zingevingscrisis’. Hoe kunnen kerken en scholen hun bronnen, tradities, taal en handelingsperspectieven inzetten om jonge mensen te helpen bij het ontvangen en geven van zin – ook in een tijd waarin vertrouwdheid met die bronnen en met Bijbelse taal niet meer vanzelfsprekend is en verbindingen tussen gezin, school en kerk zijn weggevallen?Hoe kunnen kerk en onderwijs elkaar in dit opzicht aanvullen, waarin onderscheiden ze zich juist? In deze aflev...
2025-10-2449 minHeilige Grond#78 - Is oorlog te rechtvaardigen? Met Pieter Vos en Edwin Groot Karsijn“Wie vrede wil, moet zich voorbereiden op oorlog” is al een eeuwenoud gezegde. Maar is dat zo? Is vrede niet juist het uitsluiten van geweld? Welke posities en dilemma’s zijn er ten aanzien van oorlog en ten aanzien van de voorwaarden waaronder oorlog te rechtvaardigen is? Hoe werkt dat door in de morele vorming van militairen? Welke rol kunnen kerken spelen als die vraag naar de rechtvaardiging van oorlog op zo veel manieren concreet op ons afkomt? Koos praat er over door met Edwin Groot Karsijn, krijgsmachtspredikant, en Pieter Vos, aan de PThU hoogleraar Ethiek en Geestel...
2025-10-1052 minHeilige Grond#77 - Vrouwen in de politiek. Met Esther Kaper en Hillie van de Streek"Niet aan de zijlijn blijven staan, maar zelf de handen uit de mouwen steken." Zo beschrijft Esther Kaper (ChristenUnie) haar motivatie om de politiek in te gaan. In deze aflevering van Heilige Grond spreekt ze met Hillie van de Streek (CDA) over wat het betekent om als vrouw actief te zijn in een vaak door mannen gedomineerde wereld. Hillie deelt inzichten uit haar onderzoek aan de TUU (proefschrift "Vrouw en moeder") en samen bespreken ze hoe theologische motieven en Bijbelinterpretaties nog steeds meespelen in de rol van vrouwen in de politiek.Heilige Grond is een podcast...
2025-09-2657 minHeilige Grond#76 - Genezing na gebed. Met Ronald Westerbeek en Dick KruijthoffIn deze aflevering verkennen we de aantrekkingskracht en de gevoeligheden rond gebedsgenezing. Wat maakt het zo krachtig én omstreden? We spreken met theoloog Ronald Westerbeek, schrijver van het boek ‘Proeven en watertanden’, en met huisarts Dick Kruijthoff, die promoveerde op het thema genezing na gebed nadat hij de wonderlijke genezing van één van zijn patiënten meemaakte. Vanuit de theologie en de geneeskunde zoeken we naar wat gebed om genezing vandaag betekent.Heilige Grond is een podcast van de Protestantse Theologische Universiteit en de Theologische Universiteit Utrecht.
2025-09-121h 03Heilige Grond#75 - Film en theologie. Met Tabitha van Krimpen en Jort van SlootenIn deze aflevering gaat Koos Tamminga in gesprek met Tabitha van Krimpen en Jort van Slooten over film en theologie. En dat is, zo blijkt al snel, iets anders dan ‘christelijke films’. Sterker nog: “Als de boodschap belangrijker wordt dan de kunst, verliest het aan kracht.” Films zijn een spiegel van de tijd en de cultuur, waarin waarden en wereldbeelden tot uitdrukking komen, existentiële vragen gesteld worden. Leent dan in principe elke film zich voor theologische reflectie? Wat maakt dat je die verbinding wel of niet kunt maken? Draait bij film uiteindelijk juist niet heel veel ook om macht, be...
2025-07-0450 minHeilige Grond#74 - Alledaags pastoraat. Met Theo Pleizier en Inge de RouweWelk beeld heb jij van pastoraat? Vaak is de eerste gedachte die aan de predikant of kerkelijk werker die langskomt als je het moeilijk hebt, of aan huisbezoek door een ouderling of bezoekvrijwilliger. Ook wordt het steeds meer ingevuld als ‘omzien naar elkaar’ in bijvoorbeeld een wijk of groep. Pastoraat is een belangrijke taak van de predikant en kerkelijk werker én een belangrijke functie van de gemeente. Maar hoe geef je die ‘aandacht voor de ziel’ vorm en tijd? Hoe kom je ook in het leven van alledag tot een diepere laag in het gesprek? In deze aflevering...
2025-06-2051 minHeilige Grond#73 - Samen geloven met mensen met een verstandelijke beperking. Met André Mulder en Roelie ReilingMensen met een verstandelijke beperking ervaren vaak belemmeringen om mee te doen en erbij te horen – ook in de kerk. In deze aflevering verkent Koos Tamminga met zijn gasten André Mulder en Roelie Reiling waarom dat zo is, waarom het belangrijk is dat kerken daar actief mee aan de slag gaan en hoe ze dat zouden kunnen doen. Zij zien in kerken veel ongemak en weinig kennis en begrip van deze groep. En dat terwijl er juist ook veel kansen liggen in het samen geloven met mensen met een verstandelijke beperking. Omgaan met kwetsbaarheid vergt ook kwetsbaarheid en hier en...
2025-06-0652 minHeilige Grond#72 - Kerkasiel in koninkrijksperspectief. Met Nelleke de Jong en Lex BootSinds 21 november 2024 verleent de protestantse wijkgemeente Open Hof in Kampen kerkasiel aan de familie Babayants, een gezin afkomstig uit Oezbekistan dat 11 jaar geleden in Nederland asiel heeft aangevraagd en nu, na jaren procederen, met uitzetting wordt bedreigd. Concreet betekent dit dat het gezin sinds die dag in het kerkgebouw van de Open Hof woont. Door een doorgaande kerkdienst te houden, die door de overheid niet verstoord mag worden, biedt de kerk ruimte en tijd.Hoe kun je het bieden van kerkasiel verstaan als een roeping van de kerk? Hoe vind je daarbij een balans tussen vurige activiteit...
2025-05-2347 minHeilige Grond#71 - Wat is personalisme? Met Maurits Potappel en Ariën VoogtWat hebben de toeslagenaffaire, zelfscankassa’s en de veelheid aan protocollen in (bijvoorbeeld) de zorg met elkaar gemeen? Bij al deze thema’s komt de vraag terug wat het betekent een ‘persoon’ te zijn in plaats van een nummer, een consument, een radartje in een systeem. "Personalisme herinnert ons eraan dat we deel uitmaken van een gemeenschap van mensen, ieder met zijn eigen waarde. Een mens is meer dan zijn economische waarde," zei Pieter Omtzigt zei in de HJ Schoo lezing van 2024. Maar wat is personalisme precies? Welke filosofische en religieuze tradities liggen eraan ten grondslag? Wat kunnen we er vanda...
2025-05-0951 minHeilige Grond#70 - God in Nederland. Met Maroesjka Versantvoort en Hans SchaefferVandaag staat de aflevering in het teken van de nieuwste editie van het rapport God in Nederland, dat al sinds 1966 het religieuze landschap van ons land in beeld brengt. Op 25 april 2025 zijn de nieuwste cijfers verschenen – tijd voor reflectie.Presentator Koos Tamminga gaat in gesprek met Maroesjka Versantvoort en Hans Schaeffer over de grote vragen die dit onderzoek oproept:Waar vind je God in Nederland? Zet de trend van afnemende religiositeit zich inderdaad voort, of lijkt het tij gekeerd? En wat voor kansen en uitdagingen biedt dit voor theologie, kerk en geloofspraktijk?Samen duiken ze...
2025-04-2550 minHeilige Grond#69 - Leren leven met het kwaad. Met Tirza van Laar en Erik VisscherZonde - we praten er liever niet meer over. Maar daarmee doen we geen recht aan de werkelijkheid. Bovendien levert het veel moois op wanneer we moreel kwaad wel aankaarten. In deze aflevering diepen Tirza van Laar en Erik Visscher dit thema uit in de context van het onderwijs en de vorming van jongeren. Tirza van Laar is pedagoog en onderzoeker bij het Expertisecentrum Onderwijs & Identiteit aan de Theologische Universiteit Utrecht. Ze onderzoekt hoe docenten moreel kwaad ervaren, duiden en ermee omgaan. “Weinig thema’s zijn voor mij op het eerste oog zó naargeestig, maar blijken uiteindelijk zó ver...
2025-04-1147 minHeilige Grond#68 - Gasten in de kerk. Met René van Loon en Marinus de JongHoe beleeft een gast een kerkdienst? We hebben er vaak ideeën bij, maar hoe ervaren ze het zelf? Theoloog René van Loon deed er onderzoek naar in protestantse, evangelische en rooms-katholieke kerken door heel Nederland. Hij geeft de kerken daarmee iets heel moois in handen. In deze aflevering bespreken we de opvallende resultaten, met René van Loon zelf en Marinus de Jong. Een gesprek dat je motiveert om zelf ook gasten uit te nodigen en te betrekken bij je kerk.Links: Te gast in de kerk. Zo beleven bezoekers van buiten de kerk een dienst (René...
2025-03-2150 minHeilige Grond#67 - Racisme: een diepgeworteld probleem. Met Donate Philbert-Nieveld en Kirsten van den HamRacisme is een zonde tegen God en medemensen. Dat verklaarde de Wereldraad van Kerken al in 1975. Dat deze heldere woorden zestig jaar na dato nog steeds herhaald moeten worden, blijkt onder andere uit het schandaal rond de Toeslagenaffaire in Nederland. Ook binnen de kerkmuren is er nog werk aan de winkel, zo wordt duidelijk in het gesprek tussen promovenda's Donate Philbert-Nieveld en Kirsten van den Ham. Een podcastaflevering over de impact van woorden, de doorverwerking van het slavernijverleden in samenleving en kerken, ongemak en bewustzijn, en over gezamenlijkheid.Links:Onderzoeksproject Kerk en slavernij
2025-03-0746 minHeilige Grond#66 - Wachten op God: de kerk in actie. Met Trinette Verhoeven en Hans SchaefferWe zijn geneigd te reageren met oplossingen op de uitdagingen waar we voor staan als kerken, het liefst zo snel mogelijk. Maar dan missen we God, stelt Amerikaanse theoloog Andrew Root. We moeten wachten op Hem. Dat betekent niet “niks doen”, maar wat dan wel? In deze aflevering spreken we met Trinette Verhoeven en Hans Schaeffer over de waarde van Roots gedachtegoed voor onze Nederlandse kerken.Trinette is classispredikant van de classis Utrecht van de Protestante Kerk in Nederland. Hans is hoogleraar praktische theologie aan de Theologische Universiteit Utrecht en betrokken bij kerkvernieuwingsbeweging Kerk2030.Link...
2025-02-2149 minHeilige Grond#65 - Het einde van de hel? Met Reinier SonneveldEen liefdevolle God die miljarden mensen tot in eeuwigheid kwelt? Dat kan theoloog en schrijver Reinier Sonneveld niet geloven. In deze podcastaflevering van Heilige Grond gaat het gesprek daarom over Reiniers nieuwste boek ‘Het einde van de hel, waarom niemand wordt afgeschreven’. Een gesprek over de vroege kerkvaders in het Nabije Oosten, vertaalfouten, donderpreken en liefdevolle Vaders dat nog lang zal nazingen.Door omstandigheden mist deze aflevering een tweede gast. Hierdoor is het gesprek minder evenwichtig geworden dan je van Heilige Grond gewend bent. Dr. Jan Hoek schreef wel een reactie op het boek ‘Het einde van de hel...
2025-02-0750 minHeilige Grond#64 - Psalmen: sleets of zinnenprikkelend? Met Henk Vogel en Kris OelbrandtOp 28 november 2024 verdedigde componist en programmamaker Henk Vogel zijn proefschrift ‘Sing After God a New Song’, waarin hij onderzoek deed naar de plek van psalmzingen in de postmoderne tijd. In deze podcast gaat hij het gesprek aan met Kris Oelbrandt, voormalig monnik en componist van ‘auditio divina’ ofwel stiltemuziek. Een reis van de bulderende mannenkoren van Genemuiden naar de stilte van de kloostergangen van Zundert. Een gesprek over muziek, God, seculariteit en hoe deze drie dingen kunnen samenkomen in psalmgezang. En over de 150 psalmen zelf; liederen van lijden en lof, van geloofszekerheid en twijfel, van blijdschap en verdriet; want niets me...
2025-01-2449 minHeilige Grond#63 - Theologie, een wetenschap? Met Gijsbert van den Brink en Fred van LieburgOoit gold theologie als de koningin van de wetenschappen. Intussen is het wel anders. Theologie kun je in Nederland op steeds minder plekken studeren. Is er toekomst voor de theologie? En hoe dan? Of is het eigenlijk een contradictio in terminis: theologie studeren, want is theologie eigenlijk helemaal geen wetenschap te noemen? In deze aflevering gaat Koos Tamminga hierover in gesprek met prof. dr. Gijsbert van den Brink en prof. dr. Fred van Lieburg. Een gesprek over de wetenschappelijke status van theologie op het scherpst van de snede. Toch hebben beide gasten uiteindelijk dezelfde theoloog voor ogen als iemand...
2025-01-1049 minHeilige Grond#62 - Klagen: een praktijk van hoop. Met Berdine van den Toren en Pieter KleingeldDe moeders in Bethlehem huilden en klaagden en wilden niet worden getroost. Het is de rauwe werkelijkheid na kerst. In Nederland klagen we niet zo gemakkelijk, maar de Bijbel geeft er alle ruimte voor. Wat doe je eigenlijk als je klaagt? En wat doet het mét je?In deze aflevering praten Berdine van den Toren-Lekkerkerker en Pieter Kleingeld erover door. Berdine, docent en onderzoeker Missiologie aan de TUU, vanuit haar ervaringen in Oost-Congo, Pieter Kleingeld als predikant in de NGK-kerk van Oegstgeest. Beiden zien ze klagen als een praktijk van hoop. In deze aflevering hoor je w...
2024-12-2753 minHeilige Grond#61 - Geestelijke verzorging: donkere dieptes en glorende hoop. Met Erik Olsman en Marleen BlootensDonkere dieptes, glorende hoop, en een schitterend feest. Zinnebeelden uit de op 21 november gehouden oratie van Erik Olsman, die sinds enkele maanden Hoogleraar geestelijke verzorging aan Protestants Theologische Universiteit is. Hij gaat het gesprek aan met Marleen Blootens, voormalig gemeente-predikant en sinds twee jaar werkzaam als geestelijk verzorger bij het Erasmus Medisch Centrum. Voor er door Erik en Marleen na de donkere dieptes wordt afgedaald, eerst een gesprek over de praktijk van alledag. Want wat is nu een predikant geestelijk verzorger? En welke rol nemen zij in binnen een klinische omgeving zoals een academisch ziekenhuis, waar de dokters ‘de ho...
2024-12-131h 04Heilige Grond#60 - De betekenis van het kruis. Met Stefan Paas en Arnold HuijgenWat betekent het kruis van Jezus? Gebeurde op Golgota iets dat we nodig hebben? En waarvoor en wanneer dan? Het klassieke protestantse antwoord op die vraag kun je samenvatten als verzoening door voldoening. Arnold Huijgen en Stefan Paas vernieuwen – of verbreden - in hun spreken over resp. de hel en het heil hun antwoord hierop. In deze aflevering gaan de twee publieke theologen samen in gesprek: theologie op het scherpst van de snede. Arnold Huijgen is hoogleraar Dogmatiek aan de Protestantse Theologische Universiteit, Stefan Paas hoogleraar Missiologie aan de VU en de Theologische Universiteit Utrecht. Luis...
2024-11-2253 minHeilige Grond#59 - Mentale gezondheid en zingeving bij jongeren. Met Maarten van Ooijen en Gerdien Bertram-TroostJonathan Haidt heeft het gesprek losgemaakt: de impact van social media op de mentale gezondheid van jongeren is enorm. Maar zijn de schermpjes daadwerkelijk de boosdoeners of is er een ander probleem? En belangrijker, wat kunnen we eraan doen? We praten erover door met Maarten van Ooijen, staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport in het kabinet-Rutte IV en Gerdien Bertram-Troost, hoogleraar Onderwijs in levensbeschouwelijk en pedagogisch perspectief aan de VU Amsterdam. Een gesprek op het snijvlak van politiek, onderwijs en theologie, dat kerken uitnodigt met het goud dat ze in handen hebben naar voren te st...
2024-11-0848 minHeilige Grond#58 - Visie op fusie. Met Leon van den Broeke en Gerrit LeeneFusie en samenwerking van kerkelijke gemeenten: een kans om de eenheid in Christus te laten zien of vooral een noodzakelijkheid vanwege krimp? In deze aflevering gaat Koos Tamminga in gesprek met Leon van den Broeke, hoogleraar Kerkrecht en veranderkundige; en oud-kerkenraadsvoorzitter Gerrit Leene.Heilige Grond is een podcast van de Protestantse Theologische Universiteit en de Theologische Universiteit Utrecht.
2024-10-2853 minHeilige Grond#57 - Polarisatie: kunnen we ook optimistisch zijn? Met Daniël Muller en Merlijn SlothouberWat heeft je bardienst bij de sportvereniging te maken met “transcendentie van het Goede?” In dit gesprek gaan Daniël Muller en Merlijn Slothouber in op wegen om polarisatie tegen te gaan, of ten goede te keren. Kan dat, en wat vraagt dat dan? Daniel is filosoof en projectmanager voor het Moral Compass Project bij de Protestantse Theologische Universiteit. Merlijn is sociaal regisseur bij Stichting Vreedzaam. Zowel in het Moral Compass Project als in democratisch burgerschapsprogramma De Vreedzame Wijk draait het om de vraag wat ons verbindt, en hoe om te gaan met verschillen en tegenstellingen. Polarisatie ervare...
2024-10-1553 minHeilige Grond#56 - Verlangen naar het Heilige. Met Rikko Voorberg en Jan Martijn AbrahamseIs er nog iets heilig in onze tijd? Is dat belangrijk voor een maatschappij? Wat bedoelen we dan met het h/Heilige? Is het heilige een ordenende kracht, of is de ontmoeting met het/de Heilige eerder ontregelend? En hoe kun je mensen helpen op het spoor van het Heilige te komen? Koos Tamminga gaat erover in gesprek met Jan Martijn Abrahamse, lector Theologie aan de Christelijke Hogeschool Ede, en Rikko Voorberg, ‘theoloog in het wild’ en Amsterdammer van het jaar 2023.Heilige Grond is een podcast van de Protestantse Theologische Universiteit en de Theologische Universiteit Utrecht.
2024-09-2756 minHeilige Grond#55 - Lijden omwille van Christus. Met Willem van der Deijl en Myriam Klinker-De KlerckHet geweld tegen christenen groeit explosief. Wereldwijd ervaart 1 op de 7 christenen op zijn minst een hoge mate van vervolging of discriminatie. Wat heeft dat gelovigen in Nederland, voor wie dat heel anders ligt, te zeggen? Kun je je uberhaupt voorstellen wat het is om te lijden vanwege je geloof? En hoe kan het dan dat christenen die in situaties van vervolging tot geloof komen soms zeggen dat geloven ‘het moeilijkste en het mooiste is’ wat ze ooit hebben gedaan? In deze aflevering een gesprek met Willem van der Deijl (theoloog bij OpenDoors en auteur van het boek ‘Lijden...
2024-09-1656 minHeilige Grond#54 - Theologie in het land. Met Kees van Ekris en Thelma SchoonZit Nederland te wachten op theologie? En hoe spreek je in onze maatschappij over God? In deze aflevering krijgen we een kijkje in de keuken van onze huidige Theologen des Vaderlands: Kees van Ekris en Thelma Schoon. Wat doen ze, wat brengen ze? En wat brengt de rol hen? Een bemoedigend gesprek over publieke theologie dat uitnodigt om zelf in gesprek te gaan met een buurvrouw of collega en te delen van wat je zelf aan bronnen en geloof met je meedraagt.Kees van Ekris is programmaleider bij IZB Areopagus en bekend van zijn podcasts. The...
2024-06-2146 minHeilige Grond#53 - Christelijke politiek, bestaat dat? Met Ruard Ganzevoort en Roel KuiperDeze week gaat Europa naar de stembus en de formatie is nog volop aan de gang, politiek staat er veel op het spel. Volgens sommigen ook de toekomst van een christelijk Europa, en dus de oproep om ‘christelijk’ te stemmen. Maar wat is dat eigenlijk, en bestaat er eigenlijk wel iets als een ‘christelijke’ stem?In deze aflevering praten we over wat christelijke politiek wel en niet is met Ruard Ganzevoort, voormalig Eerste Kamerlid namens GroenLinks en rector van het International Institute of Social Studies in Den Haag en hoogleraar op de leerstoel Geleefde Religie en Ontwikkeling, en Roel...
2024-06-0455 minHeilige Grond#52 - Afgunst en zelfliefde. Met Rob Compaijen en Wilco de VriesAfgunst, geen emotie waarover je op een verjaardag makkelijk in gesprek gaat. Veel mensen zijn wel eens afgunstig, maar het is ook een emotie waar we ons voor schamen. Interessant om er eens van een afstandje naar te kijken. Wat is het eigenlijk voor emotie? Wat is het verschil tussen jaloezie en afgunst? Is afgunst altijd slecht of kan het ook motiveren om jezelf te ‘verbeteren’? En: hoe kom je er vanaf? In deze aflevering een gesprek met filosoof Rob Compaijen en theoloog Wilco de Vries. Rob Compaijen is als universitair docent verbonden aan de Protestantse Theologische Univ...
2024-05-2455 minHeilige Grond#51 - Liturgie en spiritualiteit. Met Klaas Touwen en Ineke CornetWat is de spirituele kracht van liturgie? En waar is die te ontdekken? Enerzijds is er een trend te zien waarbij de traditionele vormen van de katholieke of anglicaanse liturgie sterkte aantrekkingskracht blijkt te hebben op protestanten, maar ook op mensen die niet meer gewend zijn om naar de kerk te gaan. Anderzijds is er ook de sterke neiging om te experimenteren met liturgie, daar nieuwe wegen in te zoeken en ruimte te zoeken voor 'spontaniteit'.Liturgie staat centraal in het gesprek tussen Ineke Cornet, docent Spiritualiteit aan de PThU en Klaas Touwen, die als predikant in...
2024-05-1049 minHeilige Grond#50 - Duurzaam denken en doen. Met Mirella Klomp en Lydia van Maurik“Fascinerend dat mensen banger lijken te zijn voor de oplossing dan voor het probleem” zegt Lydia van Maurik, duurzaamheidsmedewerker bij de PKN in dit gesprek, dat zij en hoogleraar Praktische Theologie Mirella Klomp in deze aflevering voeren onder leiding van Koos Tamminga. Op tafel ligt het net verschenen rapport van het Sociaal Cultureel Planbureau en de Protestantse Theologische Universiteit over duurzaam denken en doen. Mirella Klomp is één van de auteurs van het rapport en vertelt in dit gesprek over de werkwijze en de uitkomsten. Het rapport bevat de resultaten van een vragenlijstonderzoek naar opvattingen en gedrag ten aanzien van kl...
2024-04-2649 minHeilige Grond#49 - Weg met de preek? Over jongeren in de kerk. Met Nelleke Plomp en Janine PetersenVaak zitten er maar weinig jongeren in de kerkbanken, het spreekt hen niet aan. Tegelijk verlangen ze wel naar preken en verhalen die raken aan hun leven en hoop geven.Moet de preek in de prullenbak? Of is het een enorme kans om het evangelie met hen te delen? Hoe doe je dat dan op een manier die jongeren aanspreekt? Wat vraagt dat van een voorganger, van een jongere en van de hele kerkgemeenschap?Een urgent thema waarover we in gesprek gaan met Nelleke Plomp en Janine Petersen. Nelleke werkt op het kenniscentrum van de...
2024-04-1247 minHeilige Grond#48 - De toekomst van het kerkgebouw. Met Elza Kuyk en Henk de RoestVeel kerkgemeenschappen zijn of worden in deze tijd gedwongen om na te denken over het gebruik van hun kerkgebouw. Hoe onderhoud je met een krimpende gemeente een prachtig historisch gebouw? Wat moet er bij een fusie van gemeenten gebeuren met de gebouwen die ‘over’ zijn? Als je het gebouw gaat delen met andere gebruikers of huurders, wat kan er dan wel en wat (liever) niet?Veelal gaat dat soort nadenken, gaan die gesprekken, gepaard met pijn. Want de opties zijn vaak: meervoudig gebruik, herbestemming of zelfs sloop. Wat doet het met een gemeenschap, als je de ruimte moet...
2024-03-2250 minHeilige Grond#47 - Hoe zijn geloof en grond verbonden? Met Mirella Klomp en David OnnekinkHoe zijn we als mensen verbonden met de aarde waarop we leven? Vandaag de dag hebben we te maken met grote vraagstukken die direct raken aan of voortkomen uit onze omgang met grond. Bijvoorbeeld als het gaat om voedselproductie, vervoer, consumptie, klimaatverandering… Tussen het theologisch denken over zulke vraagstukken en de keuzes die christenen maken in de praktijk, wordt vaak een kloof zichtbaar. Gasten zijn in deze aflevering Mirella Klomp en David Onnekink, die er in hun onderzoeksprojecten naar streven om die verbinding tussen praktijken en geloof juist heel concreet te maken en te versterken. Wat vraagt dat van ee...
2024-03-0853 minHeilige Grond#46 - De kinderdoop: leven vieren of zonde wassen? Met Jos Colijn en Paul WatervalDopen. Het wordt wereldwijd en al eeuwenlang in kerken gedaan. De handelingen en woorden die tijdens die doop worden gebruikt, zijn in die tijd weinig veranderd. Toch verschuift de betekenis die mensen er, op verschillende plekken en tijden aan geven wel. Daarover vertellen Jos Colijn en Paul Waterval in deze aflevering. We kijken naar de geschiedenis van de kinderdoop, de verschillende overtuigingen die er bestaan over de betekenis ervan, en hoe mensen de doop vandaag de dag ervaren.Jos Colijn is docent aan de Theologische Universiteit Utrecht en promoveerde aan de Protestantse Theologische Universiteit op een studie...
2024-02-2351 minHeilige Grond#45 - Open en onbevangen in gesprek met moslims. Met Benno van den Toren en Cees RentierHoe gaan overtuigd zijn en openheid samen in gesprek met mensen die anders of niet geloven? Zodra de waarheidsvraag op tafel komt, word je toch al snel gezien als fundamentalist (te overtuigd) of als relativist (te open). In dit gesprek over interreligieuze ontmoetingen zit Koos aan tafel met Benno van den Toren, hoogleraar interculturele theologie aan de Protestantse Theologische Universiteit en Cees Rentier, predikant-directeur van Stichting Evangelie en Moslims. Een gesprek over waarheid en identiteit, ontvangen en geven, perspectiefwisseling lef, twijfel, en geloof dat tegen een stootje kan. Hoe ervaren zij wat er gebeurt als je met Moslims in...
2024-02-0951 minHeilige Grond#44 - Verlangen naar rust. Met Bert de Leede en Joël van AalderenMeer dan ooit zijn we op zoek naar rust en stilte. Retraites, kloosterweekenden, meditatie, stiltetrainingen, mindfulness etc. zijn ongekend populair. Hoe is dat te duiden? Wat is er vanuit theologie over te zeggen? Hoe kun je vanuit de christelijke traditie zinnig met deze trend bezig zijn?Veel in de christelijke benadering van stilte en rust lijkt ook gepsychologiseerd - het is 'heilzaam' in de zin van welzijn en (mentale) gezondheid of het gaat in allerlei retraites en stiltetrainingen over meer ‘verbinding met jezelf’. Hoe verhouden theologie en psychologie zich hier tot elkaar en hoe uit zich dat in p...
2024-01-2657 minHeilige Grond#43 - Geloof in beweging, over de toekomst van de kerk. Met Johan ter Beek en Marijn VlasblomWie om zich heen kijkt ziet dat alles in beweging is, van het klimaat tot de wereldpolitiek. 2024 lijkt een spannend jaar te worden vol met veranderingen en vraagtekens op de horizon. Hoe ziet de toekomst van de kerk er uit in deze tijd en wat zijn onze goede voornemens voor dit nieuwe kerkelijke jaar?We gaan daarover, en meer, in gesprek met Johan ter Beek en Marijn Vlasblom. Johan is innovatieexpert bij de Protestantse Kerk in Nederland en Marijn denkt als voorganger en docent aan het Baptisten Seminarium na over veranderingen in de kerk. Een open en...
2024-01-1255 minHeilige Grond#42 - Hoe twee kerken elkaar verder brengen. Met Bettelies Westerbeek en Martine van OmmerenHet is bijna kerst, we vieren dat God klein, kwetsbaar en arm werd. Hoe krijgt dat goede nieuws vorm in Geloven in Moerwijk, de armste wijk van Den Haag? En hoe in Kruispunt, een vinexwijkgemeente in Vathorst. Twee heel verschillende kerken, die toch werken vanuit een gezamenlijke missie. Wat brengen zij elkaar?In deze aflevering gaat Koos in gesprek met Bettelies Westerbeek (buurtpastor bij huis-tuin-en-keuken-kerk Geloven in Moerwijk) en Martine van Ommeren (diaconaal bestuurslid bij Kruispunt in Vathorst) over hun bijzondere vriendschapsverband. Een gesprek dat je uitnodigt ook zelf een verbinding aan te gaan met een heel...
2023-12-2248 minHeilige Grond#41 - Tekst achter de tekst: een gesprek over de Bijbel met Matthijs de Jong en Jan Krans-PlaisierDe Bijbel die bij veel mensen in de boekenkast staat, zo weten de meeste trouwe lezers wel, is een vertaling van oeroude Hebreeuwse en Griekse teksten. Dat is echter maar het begin, want zo vanzelfsprekend is die ‘grondtekst’ helemaal niet. We spreken over de fascinerende en verborgen wereld van manuscripten, tekstkritiek en vertaalproblemen met Matthijs de Jong, Hoofd vertaler en Bijbelwetenschap bij het NBG en bijzonder hoogleraar aan de VU, en Jan Krans-Plaisier, universitair docent Nieuwe Testament aan de PThU en expert op het gebied van tekstkritiek.Een diepgaand gesprek over alles rondom de tekst in de Bijb...
2023-12-0854 minHeilige Grond#40 - Jezus en de parabels. Met Eric Ottenheijm en Martijn StoutjesdijkStorytelling. Een kunstvorm die niet langer alleen omarmt wordt door kunstenaars en sprekers, maar ook in het bedrijfsleven zijn ingang gevonden heeft. Want met een verhaal bereik je zoveel meer dan met feiten en cijfers. Ook Jezus maakte veel gebruik van verhalen. En in het bijzonder van gelijkenissen, parabels. Kleine verhalen die een diepere betekenis over willen brengen. Jezus sloot hiermee aan bij een levendige (mondelinge) traditie in met name Galilea, waar in verhalen weer aansluiting werd gezocht bij de Oud Testamentische profeten.In deze aflevering over parabels gaat Koos in gesprek met Eric Ottenheijm (Universiteit Utrecht...
2023-11-2455 minHeilige Grond#39 - Kerk zonder dominee? Een gesprek over ambt met Henk van den Bosch en Robert StigterEen eerlijk gesprek tussen, jawel, drie dominees over de waarde van ambt. Wat maakt het nou zo bijzonder om predikant te zijn en hoe helpt het ambt daarbij? Draagt de predikant het ambt of wordt de predikant toch vooral door het ambt gedragen?De krimpende en steeds maar weer vernieuwende kerk heeft met dit stoffige begrip 'ambt' goud in handen, tegelijkertijd moet het ook telkens weer geactualiseerd worden. Hoe gaat dat en hoe zit dat met het ambt van alle gelovigen? Daarover spreken we met Robert Stigter en Henk van den Bosch. Robert Stigter, predikant en synodelid...
2023-11-1052 minHeilige Grond#38 - Polarisatie: hoe overbruggen we de kloof? Met Pieter Vos en Tom de HaanStikstof, het klimaat, Israel, zomaar een aantal thema's die vandaag voor verhitte discussies zorgen waarin deelnemers elkaar niet meer bereiken maar zich steeds meer op hun eigen stelling terug trekken. Een wij-versus-zij een houding die niet helpt om verschillen tussen mensen te overbruggen en samen verder te komen. Tom de Haan is stadspredikant in Haarlem. Hij ziet het als zijn taak om verschillende groepen met elkaar te laten praten en heeft daarom tijdens corona bijeenkomsten georganiseerd. Pieter Vos is hoogleraar Ethiek aan de PthU en redacteur van het onlangs verschenen boek The Calling of the Church in...
2023-10-2754 minHeilige Grond#37 - Gender, over diversiteit en identiteit. Met Micha Bos en Almatine LeeneWeinig debatten zijn zo gepolariseerd als het gesprek over gender. Grote woorden zijn snel gesproken, en angsten aangewakkerd. Maar waar hebben we het eigenlijk over als het over gender gaat? En hoe komt het dat juist dit onderwerp zulke verhitte discussies oplevert? Wie of wat bepaalt onze identiteit eigenlijk, gender of God? Een boeiend en eerlijk gesprek dat laat zien dat praten over gender begint met naar elkaar luisteren. In deze podcast aflevering heeft Koos een gesprek met Micha Bos en Almatine Leene. Micha groeide op als meisje, maar na een lange en moeizame ontdekkingstocht schuift hij als...
2023-10-1351 minHeilige Grond#36 - Franciscus, paus en heilige. Met Willem Marie Speelman en Corinne GroenendijkOp 4 oktober is het dierendag, de naamdag van Franciscus van Assisi (1181 - 1226). Als Italiaanse, rijke jongeman koos hij ervoor om afstand van al zijn bezit te doen. Hij ontdekte: er is een goede manier van arm zijn. Als je geen bezit hebt, krijg je daar echte verbinding met de ander, met God, met de natuur en dus ook de dieren voor terug. Toen Jorge Mario Bergoglio in 2013 aantrad als paus, koos hij als eerste bisschop van Rome ook voor de naam Franciscus. In de afgelopen tien jaar heeft hij, als Jezuit, veel franciscaanse waarden het Vaticaan en d...
2023-09-2953 minHeilige Grond#35 - Hoe blijft de hel relevant? Met Arnold Huijgen en Guido DerksenAl eeuwenlang spreken hel en hiernamaals tot de verbeelding. Theoloog Arnold Huijgen zette met zijn oratie het onderwerp weer op de kaart en geograaf en schrijver Guido Derksen bracht de hel in kaart. Het boek Hemel en hel in kaart dat hij samen met Martin Mousch maakte brengt 5000 jaar verbeelding van de hel bij elkaar. Als Huijgen en Derksen in deze aflevering met elkaar in gesprek gaan onder leiding van Koos Tamminga, komen verschillende beelden van de hel langs, waarbij duidelijk wordt hoe die (denk)beelden samenhangen met sociale en culturele ontwikkelingen en theologische en filosofische inzichten. We zien...
2023-09-1546 minHeilige Grond#34 - Waarom zou je dankbaar zijn? Met Ciska Stark en Marije VermaasWe leven in een tijd waarin dankbaarheidsdagboeken als warme broodjes over de toonbank vliegen. Duizenden lessen en tips worden gedeeld over hoe je een dankbaar mens kunt zijn. Want een dankbaarder mens is ontspannener, gelukkiger, liefdevoller.... In deze podcastaflevering spreekt Koos met Ciska Stark (docent homiletiek en liturgiek, PThU) en Marije Vermaas (geestelijk verzorger) over dankbaarheid. Waarom denken zij dat zoveel mensen vandaag de dag naar manieren zoeken om dankbaarder in het leven te staan? Wat moet je met een begrip met zulke oude, christelijke, papieren? En hoe kun je ervoor zorgen dat dankbaarheid geen kunstje maar ee...
2023-09-0153 minHeilige Grond#33 - AI: Kunnen we alles maken? Met Ad de Bruijne en Ariën VoogtDeepfake, ChatGPT en zelfrijdende auto’s; het zijn fenomenen die dankzij artificial intelligence bestaan. De ontwikkelingen op dit gebied gaan ontzettend snel. Zullen op termijn verlamden dankzij AI weer kunnen lopen? En blinden weer kunnen zien?In deze aflevering van Heilige Grond praten we met theoloog Ad de Bruijne en filosoof Ariën Voogt. Zien zij ethische grenzen aan het gebruik van AI? Hoe gaan we om met macht en onmacht in het gebruik van AI? En wat zegt het toenemende gebruik van AI over ons mens- en godsbeeld?Heilige Grond is een podcast van...
2023-06-0953 minHeilige Grond#32 - Samen één kerk? Over migrantenkerken met Hedwig Komproe en Klaas BomNederland kent ruim een miljoen christenen met een migratieachtergrond en toch zie je daar weinig van in de gemiddelde witte kerk. Hoe komt dat en is het erg om in de kerk je eigen cultuur op te zoeken? We praten erover met Klaas Bom, docent dogmatiek en interculturele theologie aan de PThU en Hedwig Komproe, predikant en bestuurslid van SKIN.In aanloop naar Pinksteren staan we stil bij de uitstorting van de Heilige Geest, die alle culturen en muren doorbreekt en de kerk maakt tot één lichaam met vele ledenmaten. De interculturele theologie, en pneumatologie, zijn echter ni...
2023-05-2647 minHeilige Grond#31 - Nood leert helpen. Met Martha Zonneveld en Marieke MeiringHoe kun je er zijn voor mensen die geconfronteerd worden met een plotseling verlies of acute nood? Wat is helpend, hoe ga je om met de vragen die het oproept? Koos Tamminga spreekt in deze aflevering met Martha Zonneveld, projectleider noodhulp bij Tearfund en Marieke Meiring, luchthavenpastor op Schiphol. Hoe kun je er als pastor zijn voor iemand die net iets heeft meegemaakt dat enorme impact heeft – terwijl ze op doorreis zijn en er dus geen pastorale relatie is of mogelijkheid voor follow-up? Wat kunnen kerken betekenen in gebieden waar een ramp is gebeurd? Is christelijke noodhulp onderscheidend? Wat do...
2023-05-1250 minHeilige Grond#30 - Waar was God in Auschwitz? Met Joyce RondaijWaar was God in Auschwitz? is één van de bekendste en indringendste vragen die het geloof in een goede en almachtige God uitdagen. Een vraag die ook in het licht van hedendaagse verschrikkingen op ons af kan komen. Houden onze theologische begrippen, onze Godsbeelden, onze mensbeelden, stand in het licht van het ergste lijden? In deze aflevering spreekt Koos Tamminga met Joyce Rondaij, expert op het gebied van literatuur en theologie. Zij is gepromoveerd op een theologische lezing van het werk van Primo Levi. Levi, een Italiaanse scheikundige die Auschwitz overleefde en daarover schreef, was zijn leven lang overtuigd ath...
2023-04-2848 minHeilige Grond#29 - Klimaatverandering en theologie. Wie redt de aarde? Met Jan van der Stoep en Rozemarijn van 't EindeHet ene na het andere klimaatrapport laat zien dat de klimaatcrisis niet te ontkennen is en ook dat menselijk handelen daar alles mee te maken heeft. Eind maart 2023 nog, schreef het IPCC – het klimaatpanel van de Verenigde Naties – dat de mogelijkheden om de opwarming van de aarde tot 1,5 graad te beperken gauw buiten zicht raken.Wat doet dat met je? Blokkeert het je? Zet het je juist aan tot actie? Tot protest misschien? En: wat heeft theologie in dit debat in te brengen? Waartoe roept geloof je op? Wat staat je te doen, als individu, als gelovige, als...
2023-04-1450 minHeilige Grond#28 - Slavernij, verleden of heden? Met Martijn Stoutjesdijk en Ruben VlotDit jaar herdenken we de afschaffing van de slavernij. Belangrijk én dubbel, want is slavernij wel echt afgeschaft? Wereldwijd zitten nog miljoenen mensen vast in systemen die hen tot ‘moderne slaven’ maken. We praten erover met Martijn Stoutjesdijk, post-doc onderzoeker aan de PThU met betrekking tot bijbelgebruik in het slavernijverleden van de kerk, en Ruben Vlot, Director of Mobilisation van International Justice Mission. Is er een vergelijking te maken tussen slavernij vroeger en nu, en de rol die de kerk daarin speelt? En kunnen we iets leren van het verleden, van het goede en slechte? Wat staat ons nu...
2023-03-2457 minHeilige Grond#27 - Trauma en theologie. Met Marie Hansen en Hanneke Schaap-JonkerWe leven in de veertigdagentijd, een tijd waarin christenen traditioneel hun aandacht richten op het lijden in de wereld en in hun eigen leven. In deze aflevering staan we stil bij trauma en theologie. We komen steeds meer te weten over de impact van trauma’s op wie we zijn als mensen. Wat gebeurt er in een mens wanneer deze overweldigd wordt door pijn, moeite en verdriet? Hoe geven mensen woorden aan de gevolgen van diep ingrijpende gebeurtenissen in mensenlevens? En wat gebeurt er in de relatie tussen God en mens? Is het eigenlijk wel een goed ide...
2023-03-1042 minHeilige Grond#26 - Bidden, spreken met God? Met Jos Douma en Agnes HuizengaEen schietgebedje bij het inruimen van de vaatwasser, of een tijd verblijven in de stilte. Het kan allebei gebed zijn, volgens Agnes Huizenga (teamleider gebedspastoraat New Wine) en Jos Douma (predikant en oprichter van de online School voor Spiritualiteit). Maar of bidden ook echt spreken met God is? Daarover valt volgens hen nog veel meer te zeggen: Bidden is vooral bewustzijn van Gods aanwezigheid. Maar, hoe doe je dat dan, ‘bewustzijn van Gods aanwezigheid’? Is dat aan te leren en zijn er hulpmiddelen die je kunt gebruiken bij het bidden? Of kan het zijn dat je gewoon niet...
2023-02-2449 minHeilige Grond#25 - De Bijbel in dialoog met geloof, cultuur en wetenschap, met Mechteld Jansen en Koert van BekkumKoert van Bekkum, hoogleraar Oude Testament en Mechteld Jansen, emeritus-hoogleraar Interculturele Theologie en Missiologie bespreken in deze podcastaflevering de recent uitgekomen “Bijbel met bijdragen over geloof, cultuur en wetenschap” waaraan zij beiden een bijdrage hebben geleverd. Zij bespreken deze uitgave en gaan in op de Bijbel als “wereldbibliotheek”, hoe lees je de Bijbel en hoe overbrug je de kloof van de tijd van de Bijbel naar vandaag de dag. Ze kijken terug op hoe de Bijbel door de tijd heen gelezen is en hoe er telkens getuigd is van deze Bijbel. Ze wijzen op de waarde van extra inf...
2023-02-1051 minHeilige Grond#24 - Leren geloven, kan dat? Met Corina Nagel en Anko OussorenKun je geloven leren, of moet het je gegeven worden? De geestelijke vorming van jonge generaties krijgt binnen de kerk veel aandacht, maar staat tegelijk onder druk – bijvoorbeeld door ontkerkelijking, handelingsverlegenheid bij opvoeders, individualisering en het ontbreken of afbrokkelen van een lerende cultuur. Hoe leer je, te midden van alle veranderingen in en om de kerk, jonge generaties geloven? Koos Tamminga gaat hierover in gesprek met Corina Nagel, specialist op het snijvlak van onderwijskunde en theologie bij de Dienstenorganisatie van de Protestantse Kerk en promovendus bij de Protestantse Theologische Universiteit en Anko Oussoren, jongerenwerker in een kerk, en jeugdwerkadviseur bi...
2023-01-2751 minHeilige Grond#23 - Mogen ouderen nog meedoen? Met Frits de Lange en Klaas SpronkHoe gaat een samenleving om met haar ouderen? Mag je nog gewoon oud worden? In deze podcastaflevering gaan Frits de Lange (emeritus hoogleraar Ethiek) en Klaas Spronk (hoogleraar Oude Testament), beiden verbonden aan de Protestantse Theologische Universiteit, met elkaar in gesprek over deze vragen en de rol van ouderen in onze samenleving. Ze bespreken de verwachtingen die de maatschappij uitoefent, christelijke waarden en maken daarbij gebruik van verschillende culturen. ‘Wijsheid’ en ‘zelfbeeld’ zijn hierbij kernbegrippen die hen helpen bij het verstaan van de kunst van het ouder worden.Heilige Grond is een podcast van de Protestantse Theologi...
2023-01-1354 minHeilige Grond#22 - Ziel en zakelijkheid, over ondernemerschap en vermogen. Met Leon van den Broeke, Pim Boven en Giel Stomphorst.In de vorige aflevering van Heilige Grond ging het over armoede. Wat betekent het als er niet genoeg is? Hoe reageer je daar als christen op?Misschien wel juist door te leren zien dat er wel genoeg is. En is een podcast over rijkdom meer op zijn plaats dan een podcast over armoede. Want, hoe gaan we om met rijkdom? Stinkt geld? Of onderschatten we talenten als het gaat over geld, ondernemen. En als je het hebt over ondernemen. Wat is dan goed ondernemen? In deze aflevering kijken we hoe de werelden van God, geld en...
2022-12-2048 minHeilige Grond#21 - Helpen of helen? Over omgaan met armoede. Met Dorina Nauta en Thijs TrompSteeds meer mensen krijgen tegenwoordig te maken met kosten en rekeningen die ze nauwelijks meer op kunnen brengen. Tegelijk wordt er ook nog steeds een taboe ervaren op armoede. Bewust of onbewust hebben we veel waardeoordelen over armoede – en die hebben invloed op de manier waarop we ons voor armen inzetten, of naast armen kunnen staan. En op de mate waarin we daartoe bereid zijn. Wat is jouw visie op armoede? En wat betekent dat voor hoe je op armoede reageert – als individu en als kerk/diaconie? Kunnen we loskomen van afhankelijkheidssyndromen en Messiascomplexen? In deze aflevering spree...
2022-12-0949 minHeilige Grond#20 - Wat profeten vandaag zeggen, met Jaap Dekker en Robin ten HoopenIn tijden van crisis krijgen de Bijbelse profeten nieuwe zeggingskracht, ze bieden hoop. Maar die hoop is iets anders dan zoete geruststelling of optimisme. We worden gedwongen de confrontatie met onszelf aan te gaan. In deze aflevering leiden oudtestamentici Jaap Dekker en Robin ten Hoopen ons door de boeken van de profeten en zoeken ze naar de relevantie voor vandaag. Een indrukwekkende aflevering die ons bevraagt op onze moed. Durven we in de spiegel te kijken? En durven we zelf profeet te zijn?Heilige Grond is een podcast van de Protestantse Theologische Universiteit en d...
2022-11-2549 minHeilige Grond#19 - Homoseksualiteit, identiteit en navolging. Met Ad de Bruijne en Alexander Noordijk“Het grootste en eerste gebod is de liefde.” Maar de liefde tussen twee mensen van hetzelfde geslacht verdeelt christenen en kerken. De meningsvorming rond homoseksualiteit heeft het risico homo’s en lesbiennes te reduceren tot standpunten, in plaats van aandacht te geven aan de persoonlijke worsteling. De kijk op homoseksualiteit lijkt daarbij te zijn verheven tot de lakmoesproef voor Bijbelgetrouwe christenen. Theoloog en ethicus Ad de Bruijne en Alexander Noordijk, dominee te Monnickendam en zelf homoseksueel, gaan met elkaar in gesprek naar aanleiding van het onlangs verschenen boek van Ad de Bruijne Verbonden voor het leven.Studiedag: https...
2022-11-1153 minHeilige Grond#18 - Mijn verlangen, jouw verdriet. Wie mag er meepraten over euthanasie? Met Stef Groenewoud en Trijntje Scheeres-FeitsmaAls een geliefde euthanasie wil, klinkt vaak de roep om iemands autonomie te respecteren. Het getuigt van liefde om iemand zelf te laten beslissen over diens levenseinde. Maar hoe individueel is zo’n beslissing? Is het ware liefde om iemand vrij te laten in zijn keuze? Of betekent liefde juist dat je iemand bij je wilt hebben? Wat is de rol van naasten bij euthanasie? Welke plek is er voor hun waarden, wensen, gevoelens en overtuigingen? Welke morele verantwoordelijkheid dragen zij, bijvoorbeeld wanneer iemand euthanasie wenst bij dementie? We praten over de rol van naasten bij euthanasie met Stef Gr...
2022-10-2849 minHeilige Grond#17 - Arts of patiënt, wie beslist? Met Henk Jochemsen en Marieke den Besten“Mijn leven is mijn project”, zo denken we vandaag de dag. In dat kader is de medische zorg meer en meer een instrument. Hoe merk je dat op een ziekenhuisafdeling? Is de klant koning? Tegen welke ethische dilemma’s loopt een arts dan aan? In deze aflevering krijgen we een kijkje in de keuken van verloskundearts Marieke den Besten-Niemeijer. Henk Jochemsen, emeritus hoogleraar ethiek in de zorg, laat zien hoe het ziekenhuis een afspiegeling is van de maatschappij. Samen blikken ze terug en vooruit: welke ethische waarden zijn er opnieuw te ontdekken?Dit is deel 1 van een...
2022-10-1448 minHeilige Grond#16 - Online kerk, voorbij of de toekomst? Met Theo Hettema en Eric van den BergIn de afgelopen jaren raakten we vertrouwd met het online vieren van de liturgie, hielden we bijbelstudies via Zoom en vergaderingen via Teams. Is dat nu ‘gelukkig voorbij’, of ontdekten we ook kansen? Is het gelukt om de gemeenschap te bewaren of zelfs te creëren via online ontmoetingen? Is in deze tijd, waarin het leven zich sowieso grotendeels online afspeelt, het online kerk zijn noodzaak geworden? Mediawetenschapper Eric van den Berg en theoloog Theo Hettema duiden in deze aflevering elk vanuit hun perspectief de ontwikkelingen rond online kerk zijn en de kansen en beperkingen die ze daarbij zien.
2022-09-2352 minHeilige Grond#15 - Crisis, fixen of uitzitten? Met Jan Wolsheimer en Miranda KlaverExplosieve boosheid van mensen die niet gehoord worden. Gevoelens van onmacht, grote woorden en groeiende verschillen. Het westerse vooruitgangsdenken zit muurvast. Het gebrek aan geloof en vertrouwen in overheid en medemens kleurt onze samenleving. En God? Wordt hij nog gevonden in deze crisis? Verlangt hij radicale veranderingen, quick fixes of....In deze aflevering van Heilige Grond gaan Jan Wolsheimer (dorpsdominee en directeur van MissieNederland) en Miranda Klaver (hoogleraar antropologie van religie) met elkaar in gesprek over geloven en kerkzijn in crisistijd. Jan en Miranda zien een grote rol weggelegd voor geestelijk leiders die richting wijzen in deze t...
2022-09-0947 minHeilige Grond#14 - Heil, wat is dat eigenlijk? Met Kees van Ekris en Sake StoppelsOp een zeepkist staan en het evangelie verkondigen. Het lijkt niet meer helemaal van deze tijd. Maar wat doe je wel als je er van overtuigd bent dat het evangelie levensveranderend en – belangrijk is?Het heeft alles te maken met heil en heil ‘zoeken’ vinden theologen Sake Stoppels en Kees van Ekris. Maar wat is dat dan eigenlijk heil? Kijken we vandaag de dag anders naar heil (brengen) dan bijvoorbeeld twintig jaar geleden? En is de kerk eigenlijk nog wel een logische plek om week in week uit te preken over dat heil?Dialoog, dans en due...
2022-06-1056 minHeilige Grond#13 - Kerkzijn in oorlogstijd, met Jos Colijn en Heleen ZorgdragerIn Oekraïne staat het leven in een ander licht. Omdat dat wat zeker leek, dat niet is. Families, huizen, veiligheid en vertrouwen zijn kapotgeschoten. Hoe is het om christen te zijn in Oekraïne op dit moment? Waar vind je houvast, of heerst de wanhoop? En hoe vanzelfsprekend is het om christen te zijn in deze voormalige Sovjetstaat? Het zijn vragen die in deze podcast besproken worden met Jos Colijn en Heleen Zorgdrager, beiden jarenlang werkzaam in Oekraïne. Het is hun missie om meer verhalen uit Oekraïne te delen. Want hoe meer we als Nederlandse chris...
2022-05-2755 minHeilige Grond#12 - Dementie: wie ben je nog als je dat zelf niet meer weet? Met Tim van Iersel en Christa ReinhoudtWat betekent het om met dementie te leven? Wat doet dementie met jouzelf, je mensbeeld en je beeld van God? Wie ben je eigenlijk nog als je dat zelf niet meer weet? Koos Tamminga praat er in deze aflevering over met Tim van Iersel en Christa Reinhoudt. 'Dementiedominee' Tim van Iersel is geestelijk verzorger en ethicus en schreef meerdere boeken over dementie. Christa is docent en spreker, ze was pastoraal werker totdat bij haar op 47-jarige leeftijd Alzheimer werd geconstateerd. Tim en Christa werken al jaren samen in de cursus "Dementie: een pastorale en theologische uitdaging".
2022-05-1352 minHeilige Grond#11 - Voorbij goddeloos jeugdwerk, met Tabitha van Krimpen en Ron BeckerDe plek van jongeren in de kerk is veelal een urgent onderwerp in snel vergrijzende geloofsgemeenschappen. Vaak is dan de vraag: Wat maakt de kerk aantrekkelijk voor jongeren? Hoe binden we jongeren nog aan de kerk? Want: “wie de jeugd heeft, heeft (de) toekomst.” Maar wat doet het eigenlijk met je benadering als je jongeren vooral ziet als een investering in de toekomst? Kijken we niet voorbij aan de betekenis en plek van jongeren nu – aan hoe God nu al werkelijkheid wordt in een jongere? Aan hoe de werkelijkheid van jongeren in deze tijd vraagt om een andere kijk op God...
2022-04-2246 minHeilige Grond#10 - Lijd-motieven in Passie en pop, met Corjan Matsinger en Hanna RijkenIn deze aflevering gaan we in op lijden als thema in de muziek. Wat is dat toch, dat de Matthäus Passion in ons seculiere Nederland zoveel mensen blijft aanspreken? Waarom zijn pijn, lijden en depressie ook altijd een dominant thema geweest in de popmuziek? Zijn het de teksten die herkenning en erkenning oproepen, of gaat het juist om wat niet onder woorden gebracht kán worden, wat de muziek doet? Is de muziek een manier om ons met de werkelijkheid van lijden te verbinden, of daar bovenuit te stijgen? Met passie-kenner Hanna Rijken en pop-kenner Corjan Matsinger aan ta...
2022-04-0855 minHeilige Grond#9 - Wat is waarheid? Met Mechteld Jansen en Rik PeelsWaarheid staat onder druk. Niet langer is waarheidsvinding sport voor theologen of filosofen, maar in deze tijden van fake news en manipulatie van media is waarheidsvinding letterlijk van levensbelang. In deze podcastaflevering gaan Mechteld Jansen (emeritus hoogleraar en voormalig rector van de PThU) en Rik Peels (filosoof en theoloog) met elkaar in gesprek over waarheid. Mechteld en Rik zijn van mening dat waarheid die geen vragen toestaat propaganda is. Het is aan wetenschappers om elke keer weer te vraag te stellen: Is het waar? Daarbij passen geen snelle antwoorden of scherpe conclusies, maar waarheid laat je...
2022-03-2552 minHeilige Grond#8 - Theologen en de waarheid, met Maarten Wisse en Ad de BruijneWie begint aan een studie theologie kan gemakkelijk verzanden in de veelheid van vakken en perspectieven. Is er wel een verbindende factor in het nadenken en spreken over God en mens?Dat zou wel eens het begrip ‘waarheid kunnen zijn. Maar wat is waarheid? Is het iets veranderlijks of is het juist duidelijk aanwijsbaar? Maarten Wisse (hoogleraar Systematische Theologie en rector van de PThU) en Ad De Bruijne (ethicus aan de TU Kampen | Utrecht) verkennen het begrip. Ze vertellen daarbij wat ze in hun studies en persoonlijke leven over waarheid ontdekt hebben en waarom het belangrijk is dat...
2022-03-1155 minHeilige Grond#7 - Kerk en erfenissen van slavernij, met Urwin Vyent en Andreas WöhleWaarom zou de kerk zich vandaag de dag nog bezighouden met de historische en sociale realiteit van het slavernijverleden? Wat was eigenlijk de rol van de kerk in dit verleden? Met welke ‘erfenissen van slavernij’ hebben we vandaag de dag nog concreet te maken? Wat doet dat met ons spreken over schuld en verzoening? Wat is nodig voor een heilzame verwerking? Presentator Koos Tamminga spreekt er in deze podcast over door met Urwin Vyent, directeur van het Nationaal Instituut Nederlands slavernijverleden en erfenis (NiNsee) en Andreas Wöhle, predikant in de multiculturele Evangelisch-Lutherse Gemeente Amsterdam.https://www.ninse...
2022-02-2553 minHeilige Grond#6 - Missie binnenstebuiten, met Petra de Jong-Heins en Hans SchaefferHet evangelie is een explosie van vreugde. Een eerste liefde. Je kunt er niet zonder, en dat moet iedereen horen. Toch?In deze aflevering van Heilige Grond gaan Petra de Jong – Heins (missionair consulent voor kerken) en Hans Schaeffer (hoogleraar Praktische Theologie aan de Theologische Universiteit Kampen | Utrecht) met elkaar in gesprek over missionair zijn. Want veel kerken ervaren missionair zijn als last.In tijden van krimp en secularisatie moet je al zoveel, en dan moet je ook nog naar buiten treden met je verhaal?Een misverstand volgens de Jong en Schaeffer. Missionair zijn is...
2022-02-1151 minHeilige Grond#5 - Waarom zou je bijbellezen? Met Bram van Putten en Jeroen PierikWaarom zou je bijbellezen? En wat als de Bijbel jou begint te lezen? In deze aflevering van podcast Heilige Grond gaat presentator Koos Tamminga in gesprek met Bram van Putten, ‘beroepsbijbellezer’ en Jeroen Pierik, psycholoog, dertiger en docent in opleiding. Jeroen merkt net als veel leeftijdsgenoten die opgegroeid zijn in een christelijk milieu: Bijbellezen is niet meer zo vanzelfsprekend. En zeker wanneer je weinig structuur ervaart en er van samen lezen weinig komt (door coronabeperkingen, drukte etc.) blijft de Bijbel makkelijk dicht. Bram van Putten vraagt zich af waar het gevoel van ‘moeten’ bijbellezen eigenlijk vandaan k...
2022-01-2853 minHeilige Grond#4 - Wat maakt een preek geloofwaardig? Met Hans Burger en Paulien VervoornEen kerkdienst zonder preek zal voor veel kerkgangers voelen als een incomplete dienst. Dus worden er elke week weer duizenden preken gehouden in Nederland. Bijzonder eigenlijk, als je er bij stil staat. Iedere week maar weer met een inspirerend verhaal op de proppen komen en daar dan niet een seizoen mee rond toeren zoals een cabaretier zou doen, maar gewoon op maandagochtend weer aan het volgende verhaal beginnen.In deze podcast geven spreker en preektrainer Paulien Vervoorn en theoloog Hans Burger een kijkje in de keuken van de voorganger. Wat komt er kijken bij het voorbereiden en...
2022-01-1459 minHeilige Grond#3 - Van je familie moet je het hebben, met Petruschka SchaafsmaIeder mens is een familiewezen: we worden geboren in een netwerk van relaties die we niet zelf hebben gekozen. Met deze mensen moet je wat. Is dat een zegen of een last? In de tijd van Kerst en Oud en Nieuw worden we ons vaak extra bewust van deze vraag. In de media staan idyllische plaatjes van gezelligheid rond de kersttafel naast de top tien van tips om datzelfde kerstdiner te overleven. Om nog maar te zwijgen van de complicerende factor 'coronamaatregelen’. Welke (controversiële) beelden van de betekenis van familiebanden liggen eigenlijk onder die plaatjes en lijs...
2021-12-2446 minHeilige Grond#2 - Hoop doet leven? Een gesprek over sterfelijkheid met Arthur Alderliesten en Erik OlsmanHoe we met onze sterfelijkheid omgaan is één van de grote vragen in iedere samenleving. In Nederland is het gesprek hierover volop gaande, denk maar aan de discussie over voltooid leven, of de berichten over de coöperatie Laatste Wil, hun voorzitter werd gearresteerd als lid van een criminele organisatie omdat hij zelfdodingspoeder zou verhandelen. Hoe geven we eindigheid een plek? Wat voor idee hebben we van wat er na het sterven wacht? Hoe richten we het afscheid van dierbaren in? Houden we de dood op afstand, of is die zichtbaar in het dagelijks leven?Koos...
2021-12-1052 minHeilige Grond#1 - Verloren en verlost, met Kees van Ekris en Tjerk de ReusTheoloog Kees van Ekris en literatuurcriticus Tjerk de Reus analyseren in deze eerste aflevering van Heilige Grond waar de kerkelijke verlegenheid met het spreken over grote christelijke thema’s vandaan komt. Hoe worden thema's als verlorenheid en verlossing in moderne literatuur wel ter sprake gebracht? Wat kunnen we daarvan leren voor het spreken over deze thema’s op een manier die door tijdgenoten begrepen wordt?Presentator: Koos TammingaHeilige Grond is een podcast van de Protestantse Theologische Universiteit en de Theologische Universiteit Utrecht.
2021-11-2349 min