podcast
details
.com
Print
Share
Look for any podcast host, guest or anyone
Search
Showing episodes and shows of
Up.pt/casacomum
Shows
Terreiro de la Lhéngua 25
105. Trés cochinicos
“Era ua beç… …trés cochinicos que bibien no monte cun sue mai. Un die, cumo yá eran moços, resuolbírun ir a bibir cada qual para sue casa.” Boç: Suzana Ruano. Traduzido pa l mirandés por Alcides Meirinhos
2025-12-04
05 min
Terreiro de la Lhéngua 25
104. Ls gambusinos de Furmino
"I sabes que más? Lhebórun-lo eilhi pal pie de la silbeira a la punta de baixo de la tierra de Tiu Abelino i deixórun-lo de zinolhos na niebe ancarambinada c’ua saca abierta a spera que ls gambusinos antráran..." Esta cuonta, screbida por Alcides Meirinhos, de Cicuiro, fai parte de l manhuço de cuontas an mirandés que partecipórun ne l “II PREMIO MEMORIA ESCOLAR RURAL” patrocinado pul Ayntamiento de Fonfría, la Ounibersidade de Salamanca i la Casa del Maestro an Ceadeia.
2025-11-10
06 min
Terreiro de la Lhéngua 25
103. L nabo gigante
Ua cuonta que ansina l balor de l trabalho an eiquipa, amostrando que até ls mais pequeinhos — cumo l ratico — son amportantes quando todos s’ajúntan para fazer algo. Boç: Suzana Ruano. Traduzido pa l mirandés por Alcides Meirinhos.
2025-10-08
06 min
Terreiro de la Lhéngua 25
102. De la Speciosa a l'Almanha
"Só lhebaba bilhete até Paris, nun tirei más para alhá. Quando cheguei a la Gare de l Norte fui para antrar ne l camboio i nun me deixórun."
2025-08-08
05 min
Terreiro de la Lhéngua 25
101. Ancabronar-se... an mirandés – Maria da Glória Lourenço, nacida an Custantin
"Ye cumo digo, siempre falei mirandés i quando chego a la caseta ampeçaba a pensar an mirandés. Outra cousa que a mi tamien me passaba i me passa inda hoije: se you stubir mi cuntenta mi cuntenta, you penso an mirandés, quedo cuntenta an mirandés. Será ua tuntada lo que you digo mas ye assi que me passa. Se stubir mi ancabronada tamien (risa…) ye an mirandés que you… (muita risa…) passa-me isto inda hoije..."
2025-07-31
08 min
Terreiro de la Lhéngua 25
100. Centésimo eipisódio!
L centésimo eipisódio de l podcast Terreiro de la Lhéngua 25 ye un númaro mui amportante pa la promoçon i la balorizaçon de la lhéngua i la cultura mirandesa. Nel, Alcides Meirinhos, un de ls antuantes deste fincon de la lhéngua mirandesa cunta-mos todo suobre este trabalho: cumo aparciu l’eideia, la ourige de l nome Terreiro de la lhéngua 25, ls temas i las cumbersas que más lo marcórun.
2025-06-27
09 min
Terreiro de la Lhéngua 25
99. Bibliotecas Bibas – Tie Marie i Tiu Diamantino
Tie Marie i Tiu Diamantino (que Dius tenga) cumbersórun i cuntórun passaiges de la sue bida, un retrato de la bida de la maior parte de ls mirandeses de l sou tiempo. San Martino de Angueira, nobembre de 2021.
2025-05-14
08 min
Terreiro de la Lhéngua 25
98. La manhana fui abaixando pula lharga nuite
Amadeu Ferreira fui un amante de la lhiberdade. Biu i bibiu la reboluçon de ls crabos por andrento. De l blog Cumo quien bai de camino, este testo de Amadeu Ferreira fui scrito an 25 d’abril de 2011.
2025-05-06
03 min
Terreiro de la Lhéngua 25
97. L Folar de Adelaide Ruano
Uns dies antes de la Páscoa de 2022 stubimos na cozina de l forno de Adelaide Ruano a ber i a oubir l sou saber suobre las tradiçones desta época de l'anho que tan bien daprendiu de sue mai.
2025-04-11
06 min
Terreiro de la Lhéngua 25
96. Querida armana Lhéngua Pertuesa
Carta da la lhéngua mirandesa a su armana la lhéngua pertuesa. Un testo de Aníbal Fernandes cun traduçon de Alcides Meirinhos, ALCM. Glossairo – Glossário: agarimar – tratar com carinho aparato – engenho; máquina arresquinar – colocar num canto; votar ao desprezo atalancar – obstruir a passagem falar charro – falar mal fouta – afoita; sem medo lhugar – aldeia negar-se - desistir piçarra – xisto proua – orgulho; vaidade trato - acordo upa – ajuda
2025-03-26
05 min
Terreiro de la Lhéngua 25
95. Eiduardo i Marie Sabel Lopes, de Fuonte Lhadron
– “You sou Eiduardo Augusto Lopes, Fuonte Lhadron, nacido i criado, miu pai era d’acá, mie mai era de la Granja.” – “You sou Marie Sabel Pinto Lopes, fui nacida i criada na Granja , apuis casei-me cun Eiduardo Lopes.”
2025-02-27
06 min
Terreiro de la Lhéngua 25
94. Marroneta i Carriço ne l nabal
“… habie dous muntones de nabos, un an cada punta de la huorta i la cuorda que ataba las béstias nun era cumprida bastante para que cada un fura a alambazar-se an sou munton.” Ua cuonta para ninos de Suzana Ruano, cun rebison de Alcides Meirinhos.
2025-02-10
04 min
Terreiro de la Lhéngua 25
93. L “Nabarrico”: Marie Stebes, de Pruoba
“Sabeis que se dában las roscas nos casamentos? L miu tiu ganhaba-las todas, corrie muito. Apuis anton, quando bieno a ber l “Nabarrico” – el staba an Pamplona a trabalhar i you tamien, apuis bin a tener l garoto an casa de mie mai – Caramona i Salazar nun deixában passar a naide pa la Spanha. Isto era la PIDE. Apuis l garoto naciu i el bieno, mas nun podie passar. Tubo que passar na raia de Fornielhos a pie, i you tamien, cula barriga grande, passemos por un cerrado que teniemos nos nagonalhos, a passar para Costantin, a pie.”
2025-01-30
06 min
Terreiro de la Lhéngua 25
92. La raposa i la ciguonha
“Quien apouca ls outros, puode acabar apoucado pula própia sperteza.” "La raposa i la ciguonha", de las fábulas d’Eizopo. De las “Fábulas de la Fontaine”, ua ediçon de Teófilo Braga, la mesmo cuonta, mas an berso, traduzida i adaptada pa l pertués por Curvo Semedo. Traduçon pa l mirandés de Alcides Meirinhos.
2025-01-17
05 min
Terreiro de la Lhéngua 25
91. L anho de la lhéngua calhada
“Quando l calendairo birou para un nuobo anho, la Lhéngua Mirandesa alhebantou-se cun fuorça renobada. Quedou cun l’eideia que sperar nun era l bastante”. ALCM – Associaçon de Lhéngua i Cultura Mirandesa (pub. Jornal Nordeste, 07/01/2025)
2025-01-06
03 min
Terreiro de la Lhéngua 25
90. Natal, de Miguel Torga
“Podie, an buona berdade, haber quedado an Loibos. Drumie, i l die a seguir, a la purmanhanica, metie-se a camino. Mas quei! Cismou cunsoar an persebe de nacéncia… I la berdade ye que nien casa nien família sperában por el.” Traduçon i boç: Alcides Meirinhos, ALCM, Natal 2025
2024-12-23
07 min
Terreiro de la Lhéngua 25
89. Jarónimo carteiro
“L padre ne l cunfessionairo nun oube más que you ne l miu oufício. Conheço estes pobicos todos de la tierra de Miranda. Las praças i las caleijas, Is chabolos i las casas de buiada. I la giente: Is ricos i Is probes, I nome de batismo i la nomeada; ls que se morrírun i Is que stan bibos, las alegries i ls delores, l'armana que se morriu ou la sobrina que nace l més que ben, I filho que pide denheiro ou l outro que yá fizo casa, este que se çcasou ou aquel q...
2024-12-11
05 min
Terreiro de la Lhéngua 25
88. I fazírun ua bicha sin fin
“Quien mirar para ua parede puode nada mais ber que muntones de piedras. Mas quien tubir uolhos, ye capaç de alhinar las paredes nua lhinha sin fin, arressaiando pula prainada cumo ua bicha que çfende, guarda i mete miedo al mesmo tiempo.” Amadeu Ferreira, 2004
2024-11-19
04 min
Terreiro de la Lhéngua 25
87. La cuonta de ls trés rius
"Era ua beç trés rius que nacírun an Spanha. Chamában-se Douro, Teijo i Guadiana. Stában un die a admirar ls anubrados i preguntórun-les d’adonde benien."
2024-11-11
04 min
Terreiro de la Lhéngua 25
86. De ls namoros proibidos
“Se la bida ye custosa cun quien la giente quier star, quanto mais cun quien nun se quier?!” Adelaide Monteiro – Monólogos de Solidon
2024-10-26
07 min
Terreiro de la Lhéngua 25
85. La cunfisson dua xorda
“Aquel cura era mui ruin, mui ruin. Nun balie un pataco furado. Habie stado acá uns anhos. Un chapuço dun burro que parece que era mais analfabeto que muitos analfabetos de l pobo. Para dezir ua prática, era só a ralhar.” Adelaide Monteiro – Monólogos de Solidon
2024-10-11
04 min
Terreiro de la Lhéngua 25
84. L tou batizo
L die 17 de setembre de 2024 – die de La Lhéngua Mirandesa – ne l Salon Nobre de la Cámara de Miranda, fui apersentada la nuoba obra de Adelaide Monteiro, Monólogos de Solidon: un grande manhuço de cuontas colhidas de sue mai. Pul que yá mos amostrórun, staremos delantre dun de ls maiores fincones de la lhiteratura mirandesa. Hoije queda solo ua muostra.
2024-09-27
04 min
Terreiro de la Lhéngua 25
83. Manuol Bandarra, pintor mirandés
Manuol Bandarra ye l pseudónimo de Manuel Ferreira, pintor mirandés de Sendin que naciu nua família que, zde mui cedo, s’apuso a fazer muitas “cousas que nun sírben para nada”, a nun ser pul gusto i la proua que dá an fazé-las. Durante l lhargo camino, fazírun cumpanha uns als outros, para nun s’anfadáren a meio, cunta el. Amadeu i Carlos screbien suobre la sue pintura, el para se çforrar, pintaba suobre la scrita deilhes. Mas isso, son cuontas doutro rosairo, cun ouraçones mui cumplicadas de rezar i antender. La sue bida nada m...
2024-07-26
11 min
Terreiro de la Lhéngua 25
82. Tiu Ângelo Arribas
Tiu Ángelo Arribas, nacido i criado an Freixenosa, home de muitos oufícios, cumo el siempre diç, stubo cun nós a la cumbersa, ua grande cumbersa, an nobembre de dous mil i binte i un. L sítio, que el scolhiu, nun podie ser outro: las arribas de Freixenosa, l termo adonde se fizo gente, adonde daprendiu a ser l músico de referéncia que ye hoije, adonde sonhou i adonde bibiu muitas de las sues abinturas. La que el mos deixa eiqui parece salida dun dezeinho animado.
2024-07-07
09 min
Terreiro de la Lhéngua 25
81. Tie Sabel de Bila Chana
Tie Sabel, nacida an Bila Chana, ne l tiempo an que ir a la scola era un luxo i las filhas mais bielhas éran ua grande ajuda para criar ls armanos mais nuobos. Fui l causo desta tie. Cuntou-mos ua buona parte de la sue bida i, talbeç por haber sido ua de las purmeiras antrebistadas ne l porjeto Ourrieta las palabras, ou por ser ua buona cuntadora de cuontas ou serie por you nesse tiempo tener ua nina de culeiros, que tanto trabalhico me daba, que me antrou ne ls suonhos dues nuites seguidas. Marcou-me i sei que de...
2024-06-20
04 min
Terreiro de la Lhéngua 25
80. Ramiro, de Miguel Torga
"Quien passaba até demudaba la quelor. Fazie-se-le la alma pequeinha só de oubir an tal çcampado ua respuosta assi. Ye que daba grima! Pula manhana, alhebantaba-se antes de l própio lhaboreiro. Mas nie le pedie la bençon a la probe tie Talbina, que tenie aquel filho na cuonta dun castigo de Dius, nien le daba ls buonos dies al ganado. Corriu al calhas pula sierra arriba, i perdiu-se apuis nua lhadeira". De Os Bichos, Miguel Torga. Traduçon pa l mirandés: Duarte Martins. Boç: Suzana Ruano
2024-05-31
07 min
Terreiro de la Lhéngua 25
79. You i l 25 de abril – mimórias de la Raia nas cuostas dun paíç, Alcides Meirinhos
“Las aulas fúrun mui stranhas nesse die binte cinco, ls porsores andában mui sérios, falában pouco i parecien anquemodados cul siléncio que chegaba de las lunjuras de Lisboua, seinha de que la pasmaceira mirandesa poderie demudar.”
2024-05-24
07 min
Terreiro de la Lhéngua 25
78. Tiu Domingos Pereira – Ida para Fráncia
“Fai pa riba de sessenta anhos que ls purmeiros mirandeses se scapórun deiqui para Fráncia. Apuis desse sgubiar de gente por ende afuora bemos l mundo a chegar a la nuossa tierra, gente que tal cumo ls que salírun i sálen deiqui, chégan an busca dua bida melhor. An tierras adonde la gente ye cada beç mais scassa, ber l mundo a chegar habie de ser mirado cumo ua riestra de spráncia. Para relembrar esses purmeiros abintureiros, queda eiqui un cachico de mais ua cunbersa de l porjeto Ourrieta las Palabras.”
2024-04-26
05 min
Terreiro de la Lhéngua 25
77. Cuontas de l contrabando: Catrina Rosa Bicente, de Paradela
“Por bias de l projeto Ourrieta las Palabras, stubimos an Paradela a la cumbersa cun tie Catrina Rosa Bicente, contrabandista donde a onde, quando las piernas la deixában saltar peinhas i ribeiras”…
2024-04-08
05 min
Terreiro de la Lhéngua 25
76. Falai-me an Mirandés!
“Cul porjeto Ourrieta las palabras, que ten cumo propósito grabar pessonas a falar an mirandés, an todos ls lhugares adonde inda se fala, mormente puls mais bielhos, antes de ampeçar la antrebista pedimos siempre: – Nun bos squéçades de falar siempre an mirandés, nien que a mi se me scape pal pertués, bós siempre an mirandés. La maior parte de las bezes respónden-me: – I anton cumo se me ha de scapar a mi la lhéngua se nun sei falar doutra maneira!?!” Testo i boç: Suzana Ruano, Márcio de 2024
2024-03-26
03 min
Terreiro de la Lhéngua 25
75. La mulhier de l cabreiro spanhol
“Habie un tiu spanhol que era cabreiro. Lhougo pula manhana fui-se culas cabras pal termo…” Boç: Suzana Ruano
2024-03-13
03 min
Terreiro de la Lhéngua 25
74. L criado mintiroso
“… na mie tierra bi ua raposa tan grande, tan grande cumo la puonte de ls siete arcos…” Boç: Suzana Ruano
2024-02-16
03 min
Terreiro de la Lhéngua 25
73. L derretir de la niebe i de l tiempo
“… ye esso que la niebe mos trai de nuobo: al derretir-se, scuorre por eilha l tiempo…” Testo: Amadeu Ferreira (11 de Janeiro de 2010); Boç: Suzana Ruano.
2024-01-26
02 min
Terreiro de la Lhéngua 25
72. Queima de l bielho – Cérceno (Cércio)
Se hai cousa que ls mirandeses traírun até hoije, además de la lhéngua, fúrun las tradiçones solesticiales. Nun haberá lhugar no cunceilho que nun las tenga, uas más badalhadas, outras menos, mas todas eilhas cun alma i rituales fantásticos que todos ténen proua an bibir para regar las raízes que bénen de tiempos… i quien sabe?! Manténen-se, ye l que amporta.
2024-01-12
03 min
Terreiro de la Lhéngua 25
71. La puorta de Aleixo Baltesar
“Calcido l cuorpo i l’alma, a pouco i pouco fui quedando marralheiro até cair cumo ua piedra nun suonho adonde cabien todos ls suonhos deste i de todos ls mundos.” Ua cuonta de Alcides Meirinhos, dezembre de 2023
2023-12-22
06 min
Terreiro de la Lhéngua 25
70. Manuol Ruano
“Al redor de l puial acotobelhában-se nun corre, queticos, sintados i prontos a scuitar l que Manuol, marenheiro i nabegador de todos ls mares, tenie para cuntar.” Manuol Ruano, Nabegador de l Praino, testo de Alcides Meirinhos i dezeinhos de Ana Afonso, ALCM, Miranda, 2021. Boç: Suzana Ruano
2023-12-05
04 min
Terreiro de la Lhéngua 25
69. La checharra i la formiga
Más ua cuontica, an berso (a la moda de Bocage) i sien ser an berso. La Checharra i la Formiga (L Sartigalho i la Formiga ne l oureginal) diç que ye ua de las fábulas de Esopo i recuntada por Jean de La Fontaine an francés. Traduçon i adataçon: Alcides Meirinhos; Boç: Suzana Ruano
2023-11-20
03 min
Terreiro de la Lhéngua 25
68. L bielho, l rapaç i l burro
“Daprende, rapaç, a nun te amportar Se la boca de l mundo de ti marmuriar.” L Bielho, l rapazico i l burro (La Fontaine). Traduçon i adataçon: Alcides Meirinhos; Boç: Suzana Ruano L bielho, l rapaç i l burro (Sophia de Mello Breyner Andresen). Traduçon: Alcides Meirinhos; Boç: Suzana Ruano
2023-10-31
05 min
Terreiro de la Lhéngua 25
67. Fraile Juan Çcuidado
”Fraile Juan, bou-te a dar ua adebina i se an trés dies nun fures capaç de me dar la respuosta, mando-te matar. Oubiste bien?” Traduçon i adataçon: Alcides Meirinhos; Boç: Suzana Ruano
2023-10-19
04 min
Terreiro de la Lhéngua 25
66. Pedro i l lhobo
…"desta beç l lhobo staba mesmo a matá-le las canhonas"…
2023-10-02
03 min
Terreiro de la Lhéngua 25
65. Ls músicos de Bremen – ua cuonta de ls armanos Grimm
“… ampeçórun todos a cantar: l burro roznaba cun toda la alma; l perro lhadraba de malo; l gato miaugaba de miedo i l galho cantaba cun tanta fuorça que até las bidraças tlincában.”
2023-08-04
08 min
Ficções Botânicas
12. Um botânico são-tomense
Em 1957, Arnaldo Rozeira, botânico nascido em S. Tomé, regressa pela segunda vez à sua terra natal integrado numa missão científica, tendo-lhe sido atribuída a chefia da brigada de sociologia botânica. Apaixonado pela diversidade vegetal tropical, a sua carta ao “pai” da fitossociologia clássica, Josias Braun-Blanquet, não esconde a dificuldade da campanha, mas também é testemunho do seu entusiasmo: “os fetos, líquenes e musgos formam jardins suspensos, de extraordinária complexidade, pingando água e mantendo vida permanente”. Este episódio encerra o podcast Ficções Botânicas, um projeto nascido no ano de 2020 no quadro das...
2023-07-27
11 min
Terreiro de la Lhéngua 25
64. La lhimpa
“La purmeira tornadeira chena alhebanta-se al aire. Lhougo outras apuis d’outras, purmeiro ralas apuis juntas, abánçan an ruda batalha, a caras l aire que crece.”
2023-07-21
05 min
Terreiro de la Lhéngua 25
63. L Parrico Feio
"Era ua beç ua mai parra que puso cinco uobos..."
2023-07-07
04 min
Terreiro de la Lhéngua 25
62. Para falar ua lhéngua an purmeiro hai que la falar mal
“…quando l assunto son las lhénguas minoritairas, cumo ye l causo de l nuosso mirandés, parece que hai la oubrigaçon de la falar bien mesmo que nunca la tengas falado, mesmo que nunca la tengas oubido…” Por Suzana Ruano
2023-06-22
03 min
Terreiro de la Lhéngua 25
61. L lhobo que bieno de Spanha
“Dixo l rei al filózofo: Dá-me agora un cunseilho de l home que dá cunseilho a outro i nun l dá a el própio.” Calila i Dimna A partir de la cunta tradicional “L lhobo que bieno de Spanha”, publicada nas recuolhas eiditadas por Antonio Barbolo Alves (Lhiteratura oural mirandesa – Recuolha de testos an mirandés, Picote, Frauga, 2015), ls alunos de mirandés de la Scola EB2,3 de Sendin, cun la realizaçon de Carla Correia, de l’ ANILUPA (Associaçon de Ludotecas de l Porto), fazírun un filme d’animaçon que partecipou ne l festibal...
2023-06-06
03 min
Terreiro de la Lhéngua 25
60. Poemas bígamos – Fracisco Niebro
Fracisco Niebro, un de ls pseudónimos de Amadeu Ferreira, antre cembas de palabras que siempre mos traien algo de nuobo, publicou ne l lhibro Pul alrobés de ls calhos un de ls poemas más oureginales. Porquei? Bamos a oubir…
2023-05-26
03 min
Terreiro de la Lhéngua 25
59. La perdiç i l Abade Manuol Sardina
“Antre uas queiruolas, yerba seca i bergontas de silba sanjoaneira reparou nun canheiro seguido adreitos a un coucon de perdiç…” Ua lhona cuntada a Alcides Meirinhos subre l Abade Manuol Juquin Sardina, purmeiro Persidente de la Junta Republicana de San Martino de Angueira an 1910, por sue nieta. Boç: Suzana Ruano.
2023-05-18
04 min
Terreiro de la Lhéngua 25
58. Las Maias, ua conta de Fracisco Niebro
“…quien nun quemir al menos ua castanha neste die purmeiro de maio puode quedar cun delor de cabeça para todo l anho…”
2023-04-28
02 min
Terreiro de la Lhéngua 25
57. Reboluçon i Mulhier
“La reboluçon acunteciu i las ties ganhórun ls sous dreitos. Deixai-me dezir que inda nun son ls mesmos dreitos de ls tius i digo-lo cun ganas seguir demudando l mundo, cun ganas de tirar las palas a las ties deste mundo.” Locuçon i testo de Suzana Ruano, cun un scerto de “Reboluçon i Mulhier” de Maria Velho da Costa.
2023-04-14
05 min
Terreiro de la Lhéngua 25
56. L Rei Bai Znudo, ua conta de Hans Christian Andersen
“La ambora spargiu-se por toda la cidade: l rei tenie un fato que solo ls guichos éran capazes de se dar de conta del.”
2023-03-24
03 min
Terreiro de la Lhéngua 25
55. L Conelhico Branco, ua cuonta de António Torrado
“– You sou la Cabra Cabrés, salto-te arriba i scacho-te an trés!”
2023-03-14
06 min
Terreiro de la Lhéngua 25
54. Para falar an mirandés hai que lo mamar
Ou quiçás: “Para falar mirandés... ...hai que lo falar!” ___________________________ Testo i boç: Suzana Ruano Música: Perlinpinchin, trad. mirandés, por Las Çarandas
2023-02-22
05 min
Terreiro de la Lhéngua 25
53. Antelgéncia Artefecial
"Hoije fala-se muito an antelgéncia arteficial, que ye cumo quien diç: ua maneira de las máquinas acháren caminos i apuntáren eideias, stribadas an grandes cembas de dados. A un deses porgramas pedimos-le que mos cuntara ua cuonta de dous ninos a bibir an Miranda... ...l que fáien cula letecidade!"
2023-02-07
03 min
Ficções Botânicas
11. No trilho dos Newton
Estamos na primeira década do novo século, e a agitação social atravessa a Europa, da Rússia a Portugal, onde o governo monárquico se transforma em ditadura efetiva, dando força à revolta republicana. Mas não são essas as preocupações das irmãs Newton na missiva que uma delas, Laura, dirige a Gonçalo Sampaio para que interceda pelo seu irmão Francisco. Assolado pela malária, torturado pelo reumatismo, pelo clima angolano e, sobretudo, pela falta de dinheiro, Francisco Newton definha. O antigo guarda-livros que teve a oportunidade de ser naturalista – e...
2023-02-02
13 min
Terreiro de la Lhéngua 25
52. Manifesto an Modo de Hino
“I quando, pul eimbierno, l fumo de ls chupones se fur spargindo cul aire por essas ourrietas, cabeços i canhadas, ls scaletos de la lhéngua han-de benir a calcer-se na boca dalgun bielho sentado al lhume culs nietos ne ls zinolhos. Mas, de tan angaranhidas, las letras, las palabras, nun seran capazes de s’ajuntar pa formar cuontas ó cantigas.” Fracisco Niebro – setembre de 1999
2023-01-18
07 min
Terreiro de la Lhéngua 25
51. Lhéngua – Fracisco Niebro
"Mesmo quando falaba pertués, era a la sue moda: bolbie cuostas i sentie la caçuada cumo baba a scorrir; outros éran mais çcarados i çpejában-le risicas cumo túndias."
2023-01-06
07 min
Terreiro de la Lhéngua 25
50. L Natal de Matias
“Nien ls caramonos que sou armano i sue mai l dában para que se antretubisse lo fazien zbiar la eideia de l Natal na tierra de ls abós. I nunca más aparecie la fita de ginasta, azulada a sbolaciar parada ne l redundel de la strada a la antrada de la cidade.” Ua conta de Alcides Meirinhos.
2022-12-21
06 min
Ficções Botânicas
10. A arte da ciência
1938. As nuvens de uma nova guerra começam a adensar-se sobre a Europa, mas estão ainda ausentes das preocupações de dois amigos para quem as principais sombras são as memórias da participação na Primeira Guerra nos territórios coloniais ou a impotente constatação pessoal de que a mente humana, em desequilíbrio, nos pode levar a uma existência torturada. Mas o que terá Américo Pires de Lima, fundador do atual Jardim Botânico do Porto e diretor da Faculdade de Ciências da Universidade do Porto durante uma década, que ver com o livre-pe...
2022-12-15
09 min
Terreiro de la Lhéngua 25
49. RFID - Eidentificaçon por Rádiofrequéncia
Eiqui atrasiado, screbie-se nun blogue de sou nome “L Bolo de l Beiso”. Alhá se cuntában cuontas, fazien-se bersos, amostrában-se dezeinhos… mormente para ninos. Todo era falado: cuontas de fadas i princesas, amboras, çcubiertas… i até las eiboluçones de la tecnologie cumo esta screbida an 2008. Cumo tal, quien diç que la lhéngua mirandesa solo sirbe para falar de canhonas i outras bidas agro pastoriles, al melhor oubírun la cuonta pula metade. Ye assi: Ousada purmeiro na guerra an abiones armados para çcubrir ls que éran alemanes ou aliados. Ne l Porto ye andante, bi...
2022-12-12
02 min
Terreiro de la Lhéngua 25
48. Ua lhimpa ne l amprecípio de l séclo XX
"A 18 de nobembre de 1920 nacie an Cicuiro un rapazico de sou nome Jusé. Era l purmeiro filho de Tiu Albino Modarra i de tie Eimília. Cun treze anhos antrou no seminário de ls Salezianos i más tarde, yá cura, an 1961 scribe dalguas de las sues lhembráncias de nineç. La lhimpa ye ua de las “fiestas de l lhugar” retratadas nas palabras de l Padre Zé, que hoije fai 102 anhos!"
2022-11-18
06 min
Terreiro de la Lhéngua 25
47. Nun deixes atamar la rábia
“…por agora, atama la passada que isso pon-te l zinolho manco a ouliar i nun trai l camboio. Solo te pido ua cousa: nun deixes atamar la rábia!”
2022-11-04
04 min
Terreiro de la Lhéngua 25
46. Ourrieta las palabras – Tie Felisbina Fernandes
"Cun arrimado a 70 horas de grabaçones an lhéngua mirandesa, que este porjeto 'Ourrieta las Palabras – adonde mana la lhéngua' yá fizo, pareciu-mos ser esta la hora de dar a conhecer ua dessas bibliotecas, Tie Felisbina Fernandes, de Costantin, que de l alto de ls sous 95 anhos i ua mimória que assusta muita gente nuoba, antre muitos que yá stan registados, mos dá a saber este cachico de bida, de la sue bida:"
2022-10-20
07 min
Terreiro de la Lhéngua 25
45. L Gato Rabon - O Lince
“La lhéngua mirandesa stá a la borda de la stinçon an Pertual... ...se Pertual nun s’aporcata yá i cun alma, este patrimonho zaparcerá cumo lhéngua biba antes de 2040."
2022-09-27
04 min
Terreiro de la Lhéngua 25
44. Quien sou you? (1)
"Quien sou you? You sou José, melhor dezido, sou Jusé an mirandés. Á Jusé anda cá. Á Jusé bai eilhi, etc. ... Hoije ando a fazer 102 anhos: parece que nun fago más, nada más fago, portanto eisisto." Purmeira parte d’un testo de l Padre José Francisco João Fernandes
2022-09-16
08 min
Terreiro de la Lhéngua 25
43. La Penitença
"- Botai-me la buossa bençon, senhor abade, que you pequei…"
2022-07-09
03 min
Terreiro de la Lhéngua 25
42. Morriste-me, de José Luís Peixoto (Capítelo 4 – final)
"Eras un pouco muito de mi. Çcansa, pai. Quedou la tue risica ne l que nun squeço, quedeste todo an mi. Pai. Nunca squecerei."
2022-06-27
15 min
Terreiro de la Lhéngua 25
41. Morriste-me, de José Luís Peixoto (Capítelo 3)
"Andei a saber de ti para alhá de la mimória, nas squinas que solo nós conhecemos, i nun te bi. Bi solo, ne l negro de las squinas dantes alumiadas, l negro de la tue falta, la delor sien fin que solo se puode sentir. Andei a saber de ti nas squinas de la nuite."
2022-06-11
14 min
Terreiro de la Lhéngua 25
40. Morriste-me, de José Luís Peixoto (Capítelo 2)
"Se stubisses eiqui, yá me staba a purparar i a ajeitar para salir de la carrinha. Yá staba a planear i a pensar adelantrado, cumo tu pensabas, pai."
2022-05-26
14 min
Terreiro de la Lhéngua 25
39. Morriste-me, de José Luís Peixoto (Capítelo 1)
“Bolbi hoije a esta tierra agora cruel. La nuossa tierra, pai. I todo cumo se cuntinuasse."
2022-05-13
15 min
Terreiro de la Lhéngua 25
38. Todos ls homes son maricones…
"Todos ls homes son maricones quando stan cun gripe / Fai-me pan lebe / i un chazico / Nun t’alhebantes / que quedo solico / Eiqui you solo / a apodrecer / Ai Lurdes Lurdes / que me bou a morrer." António Lobo Antunes
2022-04-24
02 min
Terreiro de la Lhéngua 25
37. L Perro Scumioso
"Un Tiu rico tenie un perro que deixou de comer..."
2022-04-08
02 min
Terreiro de la Lhéngua 25
36. Capa d'Honras
Falar an Capa d’Honras, essa guarda, proteçon i agarimo de pastores i buieiros ne ls lhargos eimbiernos de l Praino, sien honrar tamien la mulhier mirandesa, ye, a nuosso ber, deixar maniega la eizaltaçon de la Capa d’Honras.
2022-03-31
03 min
Terreiro de la Lhéngua 25
35. Agora ye la mie beç!
“Esta cultura de rejistença i ls pedamiegos que la aguántan, son ardança nuossa i frol de la denidade de la nuossa giente."
2022-02-18
07 min
Ficções Botânicas
9. Excursionistas Hermínios
Já não muito longe do final de oitocentos, dois estudantes da Academia Politécnica – Raimundo Ferreira dos Santos e João Lopes do Rio – sobem à serra da Estrela acompanhados do entusiástico e experiente coletor Joaquim Tavares, jardineiro do Jardim Botânico da mesma academia. Seria talvez tanto passeio turístico quanto expedição botânica, mas isso não impediu o Comércio do Porto de publicar uma notícia que inchava as expectativas da sociedade culta portuense. Deste périplo, o futuro engenheiro Raimundo dos Santos deixou uma narrativa vívida, com belas descrições que nos transportam...
2022-02-04
12 min
Terreiro de la Lhéngua 25
34. Carapucico Burmeilho
“Tamién hay quien cunte que doutra beç, quando Carapucico Burmeilho l lhebaba bolhos a la abó…”
2022-01-28
10 min
Terreiro de la Lhéngua 25
33. La Cunfisson
La Cunfisson de Salustriano, ua cuonta de Alfredo Cameirão.
2022-01-13
04 min
Terreiro de la Lhéngua 25
32. L Natal de Tie Bernixe
“Botou ua praga abafada pul lhenço negro amouchado cul xaile de la mesma quelor, um búltio que a pouco i pouco se desipaba antre la nubrina que habie ua semana todo ancubrie.”
2021-12-23
06 min
Terreiro de la Lhéngua 25
31. L quelubron
“L quelubron” ye ua pequeinha passaige cuntada na purmeira pessona por Tiu Tibério Delgado, ferreiro de Zenízio: “agora bem podes engordar… com essa feijoada!”
2021-12-09
04 min
Terreiro de la Lhéngua 25
30. Fiesta de ls Dançadores
Ampeça cedo la fiesta, an Samartino i que mui bien Michel Giacometti decumenta al agarrar las palabras de Tiu José João da Igreja, gaiteiro de Infainç. Tiu Domingos Meirinhos cunta-mos cumo era ne l sou tiempo. Hoije, ls dançadores, gaiteiros, caixeiros i bumbeiros, de sigunda ou terceira geraçon, todos nacidos i a bibir por ende afuora, bénen de l Porto, Lisboua, Bordéus… i de tantos outras cidades de l paíç i de l’Ouropa, para que la fiesta de fága i la tradiçon se mantenga.
2021-11-23
07 min
Terreiro de la Lhéngua 25
29. Passadores i contrabandistas
https://www.up.pt/casacomum/podcast-player/21761/29-passadores-i-contrabandistas.mp3Subscrever: RSS | Spotify Samartino d’Angueira, adonde las cuontas d’eimigraçon, de passadores i de contrabando mos deixan presos a las cumbersas durante horas i horas a filo. Poder oubi-las de ls protagonistas ye un prebileijo. Que l filon nun acabe… Bien háiades Tie Marie i Tiu Diamantino.
2021-11-11
03 min
Terreiro de la Lhéngua 25
28. Senhora de la Lhuç
“Al loinge, mirado zde la Prainada, aquel quegulho de tierra más parece un formigueiro a anchir-se cumo quien cumpre pormessa para eilhi star. Seran ls decendientes de las gentes desse Castro que anho atrás d’anho chuben al cabeço?”
2021-11-01
07 min
Ficções Botânicas
8. À moda do Norte
Onde descobrimos que o célebre naturalista, químico e pensador económico Domenico (Domingos) Vandelli, fundador do primeiro jardim botânico nacional, o da Ajuda, era também um industrial da cerâmica. Não será assim tão surpreendente se considerarmos o interesse deste lente de Coimbra pelo aproveitamento dos recursos naturais endógenos, seja através (e principalmente) da agricultura, seja pela indústria. Assim disse: “as fábricas que merecem a maior atenção são aquelas que fazem uso das produções nacionais”. E assim fez, fabricando louça de notável qualidade e sucesso. ...
2021-10-20
13 min
Terreiro de la Lhéngua 25
27. Assinatura de la Carta Ouropeia de las Lhénguas Regionales ou Minoritairas
Nun ato stórico, l Goberno de Pertual assinou ne l passado die 7 de setembre la Carta Ouropeia de las Lhénguas Regionales ou Minoritairas. Fizo-lo assumidamente por ganas de quadrar la quemunidade falante de mirandés i cumo respuosta a ls pedidos que tenemos benido a fazer yá anhos a par de la Cámara de Miranda. Trata-se dua grande bitória de la Associaçon, de la quemunidade falante de mirandés i de la Tierra de Miranda, cun l maior sentido possible, solo acumparado a la publicaçon de la Lei de l Mirandés.
2021-10-13
08 min
Terreiro de la Lhéngua 25
26. Cun Gusto a Moras – Adelaide Monteiro
“Cun Gusto a Moras” trai ua poesie d’alboroto, cumo l riu, mas apuis tamien se queda an remánsio adonde las gaibotas çcansan ne l arenal: L sal toma cuonta de ti cumo quien atama palabras an cachoneira anxalaugando horas muortas. ————————- Música – excerto de: Dinis Meirinhos, Concerto para guitarra e orquestra n.º 1 (I – Praino)
2021-09-03
07 min
Terreiro de la Lhéngua 25
25. Lhuç Miranda
La brutalidade de las eimaiges de ls ninos, çcalços, rotos, de moncas cumo candiles siempre prontos a alhumbrar l camino de sues bidas, deixarie a Gérard Bloncourt i ls sous bidonville na sala más scura de la galaria d’arte.
2021-08-12
10 min
Terreiro de la Lhéngua 25
24. Pendones
Cun ouriges na Recunquista Crestiana – anho 711 an Covadonga – ls Pendones ténen dues funciones prancipales: 1. Por un lhado, serbir de referéncia, a la cabalharia i tropas a pie, porque hai necidade dua seinha de pertenéncia a un cierto ajuntamento durante las batalhas i ls torneios; 2. Por outro, tamien l Pendon dá proteçon a quien se “resguardaba” i eidenteficaba cun essa seinha.
2021-07-10
05 min
Ficções Botânicas
7. Para sempre aluno
Esta é uma carta que poderia ter sido redigida num momento conturbado, mas decisivo, da carreira profissional de Gonçalo Sampaio, que aos 31 anos, ainda aluno na Academia Politécnica do Porto e vacilando entre várias decisões e vocações, desabafa com o seu antigo mestre do liceu de Braga – o erudito José Joaquim Pereira Caldas –, de quem se tornou amigo e correligionário republicano. _____________________________ Referências Bibliográficas: AEVEDO, A. M. F. P. (2019). Salvaguarda e valorização do Património Bibliográfico: o caso do acervo de Pereira Caldas na Escola Sá de Miranda, em B...
2021-06-29
12 min
Terreiro de la Lhéngua 25
23. Manuol Sardina
ye l Abade de Samartino, Manuol Sardina. Manuol Sardina, de sou nome Manuel Joaquim Sardinha i cun l pseudónimo literairo “Manuel Sardenha” gui abade de Samartino. Naciu eiqui a 20 de júlio de l anho de 1841 i tamien eiqui se morriu a 4 de abril de 1911 yá republicano cumo siempre deseou. Andubo por Coimbra adonde, antre outros, se fizo amigo de Antero de Quental, i apuis por Braga adonde se formou Abade, regressando a la sue tierra. Deiqui screbiu muitos poemas i dalguas cartas a ls académicos de l sou tiempo. Hoije oubiremos la 3.ª carta a J...
2021-06-25
04 min
Terreiro de la Lhéngua 25
22. Ua lhéngua cunfessa-se, talbeç pormessa, quaije jura
hei de multeplicar, cumo ls bielhos cumbertidos, seinhas nas oumbreiras de las puortas por adonde puodan antrar raças de nuoba lhuç i boziá-le als anquesidores que nun mos smagará la tortura de sue andefréncia
2021-06-11
05 min
Terreiro de la Lhéngua 25
21. Las purmeiras missas de l pastor
Daprender por eimitaçon nien siempre inche barriga. Las bodas son cada beç más scassas!
2021-05-28
02 min
Ficções Botânicas
6. Vivam os livros livres!
Em agosto de 1833, o Porto lambia as feridas frescas do cerco que o torturara por mais de um ano, e o lente de Botânica e Agricultura Agostinho Albano da Silveira Pinto preparava já o regresso ao ensino. Apenas um mês antes, ainda entre o fogo dos obuses que maceravam a cidade, tinha sido oficialmente criada no Porto – à custa das bibliotecas privadas – a primeira biblioteca pública portuguesa, uma vez que “a ignorância é a inimiga mais irreconciliável da liberdade”. Impaciente, Silveira Pinto escreve (ou assim imaginam Cristiana Vieira e Ana Freitas, reais autoras da missiva...) ao segundo bibliote...
2021-05-27
17 min
Terreiro de la Lhéngua 25
20. Santo Andrés
Corrie l més de agosto de 2012. L trabalho de campo era çcubrir i assinalar todas las cruzes i capelhicas de l Praino. Santo Andrés seguie sendo ua mimória que benie zde mui loinge, de tan loinge que anque yá l camino se houbira perdido, las fondas mimórias de l nino sacristan inda guardában esse ricon mágico.
2021-05-14
05 min
Terreiro de la Lhéngua 25
19. Moços de Samartino
Síguen uito dançadores bien guapos i spigadotes: quatro tocan castanhuolas, ls outros quatro, palotes.
2021-05-05
05 min
Terreiro de la Lhéngua 25
18. La Spalda
Miranda. Amprecípios de ls anhos 70 de l séclo XX, a bien dezir finales de la eidade média. Para poder firmar liçaces de bida, solo l saber ou la eimigraçon. La Raia queda sien gente i l Praino ampeça a sangrar.
2021-04-16
08 min
Terreiro de la Lhéngua 25
17. L Bidro i la Arena
L Bidro i la Arena ya ua cuonta oureginal de Galopim de Carvalho, traduzida a quatro manos por Alfredo Cameirão e Alcides Meirinhos, an 2009, i que fai parte de l libro “Cuontas de la Dona Tierra” screbido por Maria Helena Henriques, Maria José Moreno i Galopim de Carvalho.
2021-04-03
08 min
Terreiro de la Lhéngua 25
16. Panes cun murron
Monólogos de solidon, de Adelaide Monteiro, son cumbersas al telemoble, de mai para filha, de abó para nietos i biznietos, de la filha de tiu Abelino para todo mundo!
2021-03-19
06 min
Terreiro de la Lhéngua 25
15. L Teçtamento de l Galho
An muitos lhugares de la Tierra de Miranda habie la tradiçon de dar un galho a la porsora ou porsor, ne l die d’Antruido. Apuis de dar la buolta al lhugar, anriba dun andor bien anfitado, era hora de ler l teçtamento, a la puorta de la porsora i antes de l bicho mudar de amo. Este teçtamento, que a seguir oubireis, fui screbido por Tiu Antonho Andreia, de Cicuiro, i recolhido pula sue nieta Aida Fernandes. Eiqui bai.
2021-03-04
06 min
Ficções Botânicas
5. A ilha-hospital
Tuberculoso, o Barão de Castelo de Paiva refugiou-se, como aliás muitos dos seus contemporâneos oitocentistas, na ilha da Madeira, cujo ar era aconselhado para quem sofria dessa doença pulmonar. Imaginamo-lo hoje como um naturalista apaixonado e irrequieto, a quem a tísica não impedirá a exploração das ilhas da Macaronésia, contribuindo para o conhecimento científico das espécies botânicas e zoológicas desta região, com o grato reconhecimento dos seus pares. Estamos exatamente no período em que cientistas pioneiros – entre os quais Charles Darwin – tentavam compreender a diversidade do mundo vivo atravé...
2021-02-16
12 min
Ficções Botânicas
4. A árvore mais silvestre
Em 1916, Tude Martins de Sousa, um regente florestal rendido ao amor pela Árvore mas atormentado por dúvidas sobre a origem do pinheiro-silvestre encontrado no Gerês, escreve a Gonçalo Sampaio, botânico e professor, seu tutor no estudo de alguns dos mistérios vegetais da Serra do Gerês, onde havia trabalhado nos onze anos anteriores. Estas são as possíveis palavras da carta trocada entre estas duas notáveis personalidades, que anteviram a criação de um Parque Nacional no Gerês mais de meio século antes da sua concretização. Com Cristiana Vieira, Curadora do Herb...
2021-01-22
08 min